ไชย ประทีปะเสน

ภาพจำของคณะราษฎรสายทหารบกมักอยู่ที่ "4 ทหารเสือ" ในฐานะผู้วางแผนและตัดสินใจ ทว่าแผนยึดอำนาจซึ่งพระยาทรงสุรเดชออกแบบไว้จะเคลื่อนออกจากกระดาษไม่ได้เลย หากไม่มีนายทหารอีกกลุ่มหนึ่งนำรถเกราะและรถรบออกจากโรงก่อนรุ่งสางวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2475 ในบรรดานายทหารฝ่ายบก 34 นายของคณะผู้ก่อการ มีทหารม้าเพียง 4 นาย คือ หลวงทัศไนยนิยมศึก (ทัศนัย มิตรภักดี) น้อม เกตุนุติ ทวน วิชัยขัทคะ และไชย ประทีปะเสน ผู้ซึ่งประยูร ภมรมนตรี เรียกว่า "สี่อัศวิน" ในวาระ 126 ปีชาตกาลของหลวงทัศไนยฯ บทความนี้ติดตามชีวิตของทั้งสี่ ตั้งแต่วงประชุมผู้ริเริ่มก่อการ ณ กรุงปารีส และวิชาทหารม้าจากโรงเรียนโซมูร์ มาจนถึงเช้ามืดวันอภิวัฒน์ และเส้นทางที่แยกจากกันในเวลาต่อมา เมื่อผู้นำของกลุ่มจากไปก่อนครบหนึ่งปีในระบอบใหม่ ส่วนอีกสามคนต้องเผชิญสงคราม การรัฐประหาร และการเลือกข้างทางการเมืองที่แตกต่างกันไป