บทความ

11 พฤษภาคม 2569 เป็นวาระครบรอบ 126 ปี ชาตกาลของศาสตราจารย์ ดร.ปรีดี พนมยงค์ บุคคลสำคัญผู้มีบทบาทในการวางรากฐานรัฐไทยสมัยใหม่ ทั้งในมิติประชาธิปไตย หลักนิติรัฐ และการศึกษากฎหมายของไทย

บทความของ เขมภัทร ทฤษฎิคุณ ชวนมองรัฐธรรมนูญ 2489 ในอีกมิติหนึ่ง ว่าโครงสร้างทางการเมืองสัมพันธ์กับโครงสร้างทางเศรษฐกิจอย่างไร และเหตุใดการออกแบบอำนาจระหว่างรัฐบาลกับรัฐสภาจึงมีความหมายต่อประชาธิปไตยทางเศรษฐกิจโดยตรง

บทความ แรงงานรุ่นใหม่กับสัญญาที่ยังไม่เกิด โดย ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี ที่ตั้งคำถามสำคัญว่า ระบบประกันสังคมและบำนาญที่ประเทศไทยมีอยู่ในปัจจุบัน ยังสอดคล้องกับโลกการทำงานของคนรุ่นใหม่หรือไม่

ในวาระครบรอบ 50 ปีแห่งการสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตไทย-เวียดนาม ย้อนมองรากฐานทางความคิดที่ก่อรูปมาก่อนหน้านั้น ผ่านสายสัมพันธ์ของ ปรีดี พนมยงค์ และ โฮจิมินห์ ซึ่งยืนหยัดอยู่บนหลักเดียวกัน คือเอกราช ศักดิ์ศรีของประชาชน และความยุติธรรม

เงินที่คนทำงานจ่ายเข้ากองทุนประกันสังคมทุกเดือน ไม่ควรเป็นกล่องดำที่ไม่มีใครมองเห็น วิธีบริหารงานและแนวทางการตัดสินใจ ทำให้คำถามพื้นฐานที่สุดยังคงค้างคา เมื่อสิทธิประโยชน์ที่ควรได้รับกลับถูกจำกัด

สารคดี “Blood Berries - หมากไม้” ผลงานเชิงสืบสวนสอบสวนคว้ารางวัลระดับโลกจากแคนาดา ตีแผ่ความจริงเบื้องหลังอุตสาหกรรมผลไม้ป่าและชะตากรรมแรงงานไทยที่ถูกลืม เพื่อสร้างแรงกระเพื่อมต่อสิทธิมนุษยชนและการคุ้มครองแรงงานข้ามแดน พร้อมย้ำเตือนถึงความสำคัญของเสรีภาพสื่อในการตรวจสอบอำนาจรัฐ

เมื่อ “กรุงเก่า” กลายเป็นพื้นที่ทดลองของระบอบใหม่ การบูรณะอยุธยาในทศวรรษ 2480 ภายใต้การนำของปรีดี พนมยงค์ และคณะ “สามหลวง” จึงไม่ใช่เพียงการซ่อมแซมโบราณสถาน แต่คือการเปลี่ยนสถานะที่ดินจากพระราชอำนาจสู่ “ของราษฎร” พร้อมวางรากฐานการพัฒนาเมืองที่เชื่อมโยงระบบคมนาคม สาธารณสุข และการอนุรักษ์สมบัติของชาติให้เป็นหนึ่งเดียวกับวิถีชีวิตคนท้องถิ่น

เมื่อเสรีภาพของสื่อมวลชนเปรียบเสมือนระบบประสาทของสังคม การถูกแทรกแซงจึงไม่ใช่เพียงเรื่องของคนทำสื่อ แต่คือการตัดขาดสิทธิในการรับรู้ความจริงของประชาชน การปกป้องเสรีภาพสื่อจึงเป็นภารกิจร่วมกันในการสร้างสังคมที่โปร่งใสและเป็นธรรม

สถาบันปรีดี พนมยงค์ ขอพาทุกท่านย้อนอ่านบางส่วนของจดหมายแสดงความเสียใจและถ้อยคำไว้อาลัยที่สะท้อนความรัก ความเคารพ และคุณูปการของศาสตราจารย์ ดร.ปรีดี พนมยงค์ จากบุคคลหลากหลายวงการ

เมื่อแรงงานกว่าครึ่งประเทศยังอยู่นอกระบบคุ้มครอง สิ่งที่พวกเขาเผชิญจึงไม่ใช่แค่รายได้ไม่แน่นอน แต่คือความเปราะบางทั้งชีวิต ตั้งแต่การไม่มีสิทธิลาคลอด บำนาญที่ไม่เพียงพอ ไปจนถึงการไม่มีเสียงในนโยบายที่กำหนดอนาคตของตัวเอง