แนวคิด-ปรัชญา

ในวันที่ข้อพิพาทบริเวณชายแดนระหว่างไทยกับกัมพูชายังไม่จบสิ้นง่าย ๆ ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.สุรชาติ บำรุงสุข ได้เชิญชวนให้ผู้สนใจ ย้อนมองถึงที่มาของปัญหาที่เกิดขึ้นก่อนจะกลายเป็นสถานการณ์ “ลิงแก้แห่” ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของ MoU 44 ที่จมอยู่จุดเดิมมา 20 ปี ไปจนถึงข้อถกเถียงเรื่องแผนที่ทหารซึ่งสองประเทศเห็นต่างกันอย่างสิ้นเชิง และหากรัฐบาลไทยและกัมพูชาอยากบรรลุข้อตกลงร่วมกัน จะมีหนทางไหนบ้างที่นำไปสู่สันติภาพ

การจะพิจารณายุทธศาสตร์ความมั่นคงของไทยในปัจจุบัน โดยเฉพาะกับนโยบายที่มีต่อกัมพูชา ก็คงต้องย้อนสำรวจกันตั้งแต่ในอดีต เพราะปฎิเสธไม่ได้เลยว่า ทั้งสองประเทศมีความเกี่ยวพันเชิงภูมิรัฐศาสตร์ร่วมกันมาอย่างยาวนาน ไม่ว่าจะเป็นช่วงสงครามเย็น ที่เคยร่วมกันรับมือกับอิทธิพลของลัทธิคอมมิวนิสต์ แต่เพราะกระแสชาตินิยมที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน ได้นำสองชาติเข้าสู่สงครามครั้งใหม่ที่มีทั้งการปะทะกันทั้งด้วยกำลังและการข่าวสาร ที่รุนแรงจนยังไม่มีใครบอกได้ว่าความขัดแย้งนี้จะจบลงอย่างไร

พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นเทววงศวโรทัยคือหนึ่งในบุคคลที่ช่วยให้สยามสามารถรักษาความเป็นรัฐเอกราชไว้ได้ แม้จะเผชิญกับการขยายอำนาจของจักรวรรดินิยม อันนำไปสู่สิทธิสภาพนอกอาณาเขต แต่ด้วยวิธีทางการทูต ไปจนถึงการทำงานและความร่วมมือจากหลายฝ่าย สนธิสัญญาอันไม่เป็นธรรมจึงได้รับการแก้ไข และประเทศไทยหรือสยามในช่วงเวลานั้น จึงสามารถรักษาเอกราช ทั้งในด้านเศรษฐกิจ สังคม และการเมืองได้ในที่สุด

บทความตอนที่ 2 ในชุด “รัฐสวัสดิการกับอนาคตบำนาญไทย” ชวนสำรวจข้อจำกัดสำคัญของระบบบำนาญประกันสังคมไทยในปัจจุบัน ซึ่งยังคำนวณเงินบำนาญจากฐานเงินเดือนเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้ายก่อนเกษียณ แม้วิธีการดังกล่าวจะดูเรียบง่ายและเป็นกลาง

จากเค้าโครงการเศรษฐกิจของนายปรีดี พนมยงค์ 90 ปีผ่านไป ประเทศไทยกลับมาเผชิญโจทย์เดิมอีกครั้งในบริบทที่หนักหน่วงกว่าเดิมหลายเท่า สังคมไทยเข้าสู่สังคมสูงวัยระดับสุดยอด เร็วกว่าประเทศรายได้สูงส่วนใหญ่ในโลก ขณะที่ระบบบำนาญที่มีอยู่ยังกระจัดกระจายและครอบคลุมประชากรเพียงบางส่วน

มรดกตกทอดจากการรัฐประหารและเผด็จการเงียบ ได้สร้างความชินชาต่อความผิดปกติทางการเมือง และตอกย้ำความเหลื่อมล้ำทั้งในมิติการศึกษาและเศรษฐกิจ การย้อนมองเจตนารมณ์ "รัฐสวัสดิการ" ของปรีดี พนมยงค์ จึงไม่ใช่เรื่องล้าสมัย แต่คือเข็มทิศสำคัญในการโอบอุ้มประชาชนผู้พ่ายแพ้ในระบบทุนนิยม เพื่อสร้างความเสมอภาคและสังคมที่สร้างสรรค์อย่างแท้จริง

หากนำหลัก 6 ประการของคณะราษฎรมาพิจารณากับสังคมไทยในปัจจุบัน คงยากที่จะบอกว่าปัญหาใดสำคัญกว่ากัน เพราะไม่ว่าจะเป็นเอกราช เสรีภาพ เศรษฐกิจ การศึกษา หรือความเสมอภาค ล้วนเป็นโจทย์ที่สังคมไทยยังต้องเผชิญและร่วมกันหาทางออก

หลักหกประการ เปรียบเหมือนกับสัญญาประชาคมที่คณะราษฎรได้ให้ไว้กับประชาชน เมื่อมองลึกลงไปจะเห็นว่าปรีดี พนมยงค์และคณะราษฎรได้ทำตามคำมั่นสัญญาในระดับหนึ่ง ซึ่งสะท้อนออกมาในรูปแบบต่าง ๆ เช่น การเจรจาแก้ไขสนธิสัญญาระหว่างประเทศที่ไม่เป็นธรรมสำเร็จ การจัดตั้งธนาคารแห่งชาติ รวมถึงการได้มาซึ่งรัฐธรรมนูญ หลักหกประการ จึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง

มรดกคณะราษฎรคือรากฐานของรัฐสวัสดิการ คือข้อสรุปสำคัญที่ รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี กล่าวในการสะท้อนถึงเจตนารมณ์หลัก 6 ประการสู่การสร้างความสุขสมบูรณ์ของราษฎรในโลกสมัยใหม่ โดยชี้ว่าการสร้างประชาธิปไตยที่สมบูรณ์ไม่อาจแยกขาดจากความเป็นธรรมทางเศรษฐกิจ

เรามักถูกทำให้เชื่อผ่านตำราเรียนและผู้นำทางความคิดบางกลุ่มมาโดยตลอดว่า การอภิวัฒน์สยาม 2475 คือการกระทำที่ “ชิงสุกก่อนห่าม” โดยอ้างว่าประชาชนในเวลานั้นยังไม่มีความพร้อม ไม่มีระดับการศึกษาที่สูงพอที่จะรองรับระบอบประชาธิปไตย