แนวคิด-ปรัชญา

เมื่อประชาธิปไตย สวัสดิการ และสันติภาพเป็นเงื่อนไขที่ต้องเดินไปพร้อมกัน คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่าใครชนะการเลือกตั้ง แต่คือสังคมไทยกำลังเดินเข้าใกล้หรือห่างออกจาก “ราษฎรที่มีอิสรภาพ มีหลักประกัน และอยู่ในสันติ” มากเพียงใด

ชวนย้อนมองแนวคิดสวัสดิการของ ปรีดี พนมยงค์ ผ่าน “เค้าโครงเศรษฐกิจ” ที่เคยถูกปฏิเสธในปี 2475 ก่อนเปรียบเทียบกับพัฒนาการของรัฐสวัสดิการในโลกและในสังคมไทย เมื่อเวลาผ่านไปเกือบหนึ่งศตวรรษ หลายแนวคิดกลับค่อย ๆ กลายเป็นนโยบายจริง ขณะเดียวกันก็ยังเผยให้เห็นความเหลื่อมล้ำและโจทย์ใหม่ของระบบสวัสดิการไทยท่ามกลางบริบทการเมืองหลังการเลือกตั้งปี 2569

เช้าวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2569 ผลเลือกตั้งครั้งที่ 28 พลิกความคาดหมาย ขณะเดียวกันประชามติแก้รัฐธรรมนูญก็ผ่านเสียงข้างมาก ก่อนครบ 100 ปี 24 มิถุนายน 2475 บทความนี้ใช้มรดกความคิดของปรีดีเป็นกระจกสะท้อนว่า ประชาธิปไตย สวัสดิการ และสันติภาพของไทยในปี 2569 เดินทางมาถึงไหนแล้ว

สถาบันปรีดี พนมยงค์ ชวนพิเคราะห์วิกฤตโลกผ่านกรอบกฎหมายระหว่างประเทศ บทเรียนจากประวัติศาสตร์ และแนวคิด “สันติธรรม” ของปรีดี พนมยงค์ เพื่อเสนอหลักยืนที่ไทยควรธำรงไว้ในระเบียบโลกที่กำลังแปรเปลี่ยน และทบทวนจุดยืนของประเทศท่ามกลางภาวะโลกแตกขั้วที่ทวีความเข้มข้นขึ้น

บทเรียนจากต่างประเทศเมื่อขบวนการก้าวหน้าต้องตกเป็น "ฝ่ายค้าน" ชี้ให้เห็นว่านี่ไม่ใช่เพียงช่วงเวลาแห่งการรอคอย แต่เป็นโอกาสสำคัญในการสร้างข้อเสนอเชิงนโยบายทางเลือก ตรวจสอบอำนาจรัฐอย่างเป็นระบบ และหลีกเลี่ยงหลุมพรางทั้งการหันซ้ายสุดขั้วหรือการประนีประนอมจนเสียตัวตน

ปาฐกถาธรรมของ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสภมหาเถระ) เรื่อง ปรีดี พนมยงค์ กับหลักธรรมในการสร้างชาติ ตอนที่ 2 ได้เจาะลึกถึงหัวใจของการพัฒนาชีวิตมนุษย์ โดยท่านเปรียบเทียบว่าคนเราประกอบด้วย “เปลือก” คือร่างกาย และ “แก่น” คือจิตใจ

บทวิเคราะห์อนาคตการเมืองหลังการเลือกตั้ง 2569 อธิบายแนวโน้มที่พรรคภูมิใจไทยจะก้าวขึ้นมาเป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาล ด้วยกลยุทธ์ดึงดูด "บ้านใหญ่" ผนวกกับภาพลักษณ์ทีมบริหารเศรษฐกิจที่มีประสบการณ์ สะท้อนให้เห็นทั้งความมั่นคงและความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้น

ชัยวัฒน์ สถาอานันท์ เปรียบเทียบสงครามและความรุนแรงเสมือนโรคภัย และมองปรากฏการณ์การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ของโลกในช่วงปลายศตวรรษที่ 20 ว่าเป็นสัญญาณการแปรสภาพของโรค โดยชี้ให้เห็นข้อสังเกตสำคัญว่าการเจรจาสันติภาพ มิใช่ตัวสันติภาพ

ข้อสังเกตของนายปรีดี พนมยงค์ ต่อร่างรัฐธรรมนูญฉบับ 2517 ซึ่งท่านได้เขียนตอบกลับผู้ที่ขอให้ท่านวิจารณ์รายละเอียดของร่างรัฐธรรมนูญ ระบุถึงประเด็นที่มาของวุฒิสมาชิกตามมาตรา 105 การกำหนดให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรสังกัดพรรคการเมือง

ช่วงถาม-ตอบรอบที่ 2 ร่วมแสดงความคิดเห็นของผู้เข้าร่วมเสวนาในงาน PRIDI Talks #34 114 ปีชาตกาล ท่านผู้หญิงพูนศุข พนมยงค์ “บทบาทของผู้หญิงในการขับเคลื่อนเพื่อประชาธิปไตยและมนุษยธรรมภายใต้ภาวะวิกฤติ”