ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น

หลังรัฐประหาร พ.ศ. 2501 ปิดเวทีการเมือง จารุบุตร เรืองสุวรรณ อดีตเสรีไทยและผู้แทนราษฎรจังหวัดขอนแก่น หันมาศึกษาคัมภีร์ใบลานและวรรณคดีอีสาน แล้วนำไปบรรยายทางวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย จังหวัดขอนแก่น ระหว่าง พ.ศ. 2517–2519 ก่อนรวมเป็นหนังสือ “ของดีอีสาน” งานประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมอีสานที่เขียนโดย “คนใน” เล่มนี้เชื่อมประวัติศาสตร์ขอนแก่นและภูเวียงเข้ากับล้านช้าง อ่านฮีตสิบสองคองสิบสี่ในฐานะกฎหมายโบราณ และชี้ให้เห็นมิติการค้าในวรรณคดีอีสาน เพื่อโต้แย้งมายาคติที่สังคมไทยมีต่อคนอีสาน บทความเสนอให้อ่านงานชิ้นนี้ในบริบทหลัง 14 ตุลาคม 2516 ซึ่งทำให้เห็นว่าเหตุการณ์ครั้งนั้นส่งผลไกลกว่ากรุงเทพฯ และไกลกว่ากลุ่มที่เรียกกันว่า “คนเดือนตุลา”

จากอนุสาวรีย์ ศาลผี โรงงานอุตสาหกรรม จนถึงโบสถ์คณะราษฎร เมืองกาญจนบุรีคือพื้นที่ที่ความทรงจำเกี่ยวกับพระยาพหลพลพยุหเสนา มิได้ดำรงอยู่เพียงในประวัติศาสตร์การเมืองระดับชาติ หากฝังแน่นอยู่ในชีวิตประจำวันของผู้คนในท้องถิ่น หลังการอภิวัฒน์ 2475