กัมพูชา

ในวันที่ข้อพิพาทบริเวณชายแดนระหว่างไทยกับกัมพูชายังไม่จบสิ้นง่าย ๆ ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.สุรชาติ บำรุงสุข ได้เชิญชวนให้ผู้สนใจ ย้อนมองถึงที่มาของปัญหาที่เกิดขึ้นก่อนจะกลายเป็นสถานการณ์ “ลิงแก้แห่” ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของ MoU 44 ที่จมอยู่จุดเดิมมา 20 ปี ไปจนถึงข้อถกเถียงเรื่องแผนที่ทหารซึ่งสองประเทศเห็นต่างกันอย่างสิ้นเชิง และหากรัฐบาลไทยและกัมพูชาอยากบรรลุข้อตกลงร่วมกัน จะมีหนทางไหนบ้างที่นำไปสู่สันติภาพ

การจะพิจารณายุทธศาสตร์ความมั่นคงของไทยในปัจจุบัน โดยเฉพาะกับนโยบายที่มีต่อกัมพูชา ก็คงต้องย้อนสำรวจกันตั้งแต่ในอดีต เพราะปฎิเสธไม่ได้เลยว่า ทั้งสองประเทศมีความเกี่ยวพันเชิงภูมิรัฐศาสตร์ร่วมกันมาอย่างยาวนาน ไม่ว่าจะเป็นช่วงสงครามเย็น ที่เคยร่วมกันรับมือกับอิทธิพลของลัทธิคอมมิวนิสต์ แต่เพราะกระแสชาตินิยมที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน ได้นำสองชาติเข้าสู่สงครามครั้งใหม่ที่มีทั้งการปะทะกันทั้งด้วยกำลังและการข่าวสาร ที่รุนแรงจนยังไม่มีใครบอกได้ว่าความขัดแย้งนี้จะจบลงอย่างไร

สุภลักษณ์ กาญจนขุนดี วิจารณ์การผูกขาดนิยาม “ชาติ” และ “เอกราช” โดยรัฐราชการและกองทัพไทย ซึ่งมักยึดโยงกับ “แผ่นดิน” มากกว่าประชาชน ส่งผลให้กองทัพมีอำนาจในการกำหนดนโยบายด้านความมั่นคงและชายแดน แทนที่รัฐบาลพลเรือนจะควบคุมได้อย่างแท้จริง

บทความวิเคราะห์บทเรียนจาก “สถานะสงครามโดยไม่ประกาศ” ระหว่างไทยกับเวียดนามเหนือในยุคสงครามเย็น โดยใช้ข้อเขียนของปรีดี พนมยงค์ เป็นแกนกลางสะท้อนหลักการเอกราช สันติวิธี และไม่ตกเป็นเครื่องมือของมหาอำนาจ ผ่านแนวคิด “สันติภาพเชิงรุก”

ปรีดี พนมยงค์ วิเคราะห์สถานการณ์ประเทศเพื่อนบ้านที่เปลี่ยนผ่านสู่ระบบใหม่หลังสงครามอินโดจีน โดยเตือนว่าไทยต้องปฏิรูปภายใน สร้างความเป็นธรรม ลดความเหลื่อมล้ำ และไม่ตกเป็นเครื่องมือของมหาอำนาจ