พล.ร.ต. ถวัลย์ ธํารงนาวาสวัสดิ์

9 ตุลาคม รำลึกชาตกาล จำลอง ดาวเรือง ลูกชาวนาผู้ก้าวเข้าสู่สภาผู้แทนราษฎร นำความเดือดร้อนของคนอีสานมาสู่การพิจารณาของบ้านเมือง และร่วมภารกิจเสรีไทยภายใต้การนำของปรีดี พนมยงค์ ชีวิตของเขาสะท้อนโอกาสที่ระบอบประชาธิปไตยเปิดให้สามัญชนมีส่วนกำหนดอนาคตของประเทศ ด้วยความสามารถและความไว้วางใจจากราษฎร เส้นทางการเมืองของจำลองสิ้นสุดลงเมื่อเขาถูกสังหารขณะอยู่ในความควบคุมของตำรวจในคดี “สี่อดีตรัฐมนตรี” เมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2492 ด้วยวัยเพียง 38 ปี คำพิพากษาในเวลาต่อมาหักล้างข้ออ้างของตำรวจและนำผู้กระทำผิดบางคนมารับโทษ แต่ไม่อาจคืนชีวิตให้ผู้ตายหรือชดเชยความสูญเสียที่ครอบครัวต้องเผชิญ

รัฐประหาร 8 พฤศจิกายน 2490 ได้ยุติบทบาททางการเมืองในประเทศไทยของนายปรีดี พนมยงค์ โดยสิ้นเชิง และตามมาด้วยความพยายามของฝ่ายที่เป็นปรปักษ์ในทุกวิถีทางที่จะทำลายล้างท่านรัฐบุรุษอาวุโสอย่างที่ไม่เคยมีบุคคลใดเคยประสบมาแต่ก่อน

“หัวเมืองไม่ได้รับการบำรุงอย่างใดเลย ปล่อยตามธรรมชาติ แต่มองดูมณฑลชั้นในโดยเฉพาะจังหวัดพระนคร จะเห็นว่าถูกบำรุงอย่างฟุ่มเฟือย ในเมื่อเทียบกันข้อนี้ชาวหัวเมืองได้พร่ำร้องมานานนักหนาแล้ว”