วันนี้ในอดีต

บทสัมภาษณ์ ชมัยภร แสงกระจ่าง ถึงแรงบันดาลใจในการเขียนสาระนิยาย “เหมือนดาวส่องแสงอยู่ทั่วฟากฟ้า” อันเป็นการถ่ายทอดชีวิตและการต่อสู้ “ครูองุ่น มาลิก” สตรีผู้อุทิศตนเพื่อสังคม และยืนหยัดอยู่เคียงข้างประชาชน เสมือนดวงดาวที่พรายแสงอยู่ทั่วฟากฟ้า

ในวาระครบรอบ 121 ปีชาตกาล "ศรีบูรพา" หรือ กุหลาบ สายประดิษฐ์ บุคคลสำคัญของโลกที่องค์การยูเนสโกยกย่อง รายการ PRIDI Interview ชวนอาจารย์ชมัยภร บางคมบาง (แสงกระจ่าง) ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ปี 2557 และประธานกองทุนศรีบูรพา มาร่วมสืบสานรอยทางของสามัญชนผู้ยิ่งใหญ่ท่านนี้

บทความบอกเล่าความทรงจำของ ดร.เลิศลักษณ์ ส.บุรุษพัฒน์ ที่มีต่อบิดา "ดร.ไสว สุทธิพิทักษ์" เนื่องในวาระ 109 ปี ชาตกาล ย้อนรอยเส้นทางชีวิตตั้งแต่นักศึกษาธรรมศาสตร์ สมาชิกขบวนการเสรีไทย ไปจนถึงการเป็นนักธุรกิจและผู้ก่อตั้งมหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์

เนื่องในวาระชาตกาล 100 ปี ของอังคาร กัลยาณพงศ์ นี้ วรา จันทมณี ได้เรียงร้อยรำลึกถึงอังคาร โดยฉายภาพชีวิตของศิลปินผู้เปี่ยมด้วย "อหังการทางศิลปะ" ตั้งแต่วัยเยาว์ที่อ่อนไหวในถ้อยกวี จนถึงการเป็นศิลปินผู้ท้าทายขนบกำแพงฉันทลักษณ์ เพื่อปลดปล่อยจิตวิญญาณไทยให้เป็นอิสระจากกรอบเดิม

พัฒนาการชีวิตและบทบาททางการเมืองของ สัมผัส พึ่งประดิษฐ์ จากจุดเริ่มต้นในครอบครัวชาวนาที่พิษณุโลกสู่การทำงานด้านกฎหมายและการขับเคลื่อนแนวคิดประชาธิปไตยในสังคมไทยสมัยใหม่ โดยเรียบเรียงตามลำดับเหตุการณ์และบริบททางประวัติศาสตร์ เพื่อให้เห็นถึงบทบาทของเขาในฐานะปัญญาชนผู้มีส่วนร่วมต่อการเปลี่ยนผ่านของระบอบการเมืองไทยในช่วงครึ่งแรกของศตวรรษที่ 20

นามสกุล “ณ ป้อมเพ็ชร” ซึ่งพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าฯ ได้พระราชทานแก่พระสมุทบุรานุรักษ์ (ขำ) และทรงตั้งชื่อจากถิ่นฐานบรรพบุรุษที่เคยรับใช้ราชวงศ์ ณ บริเวณป้อมเพ็ชร อยุธยา

ครูบาศรีวิชัยเป็นพระสงฆ์ผู้บุกเบิกธรรมยาตราเพื่อสร้างและบูรณะวัดกว่า 300 แห่งตามรอยตำนานพระเจ้าเลียบโลก แม้ต้องอธิกรณ์หลายครั้ง ท่านยังยึดมั่นในอุดมการณ์เพื่อสืบทอดพระพุทธศาสนา เปรียบเสมือนกองทัพธรรมที่มีเป้าหมายสูงสุดคือการสั่งสมบารมีเพื่อบรรลุพระโพธิญาณ

รำลึกถึงบทบาทของหม่อมหลวงจิรายุ นพวงศ์ ในฐานะนักเรียนไทยในอังกฤษผู้ร่วมก่อตั้งขบวนการเสรีไทยสายอังกฤษ โดยชีวิตและภารกิจของท่านสะท้อนความยึดมั่นในอุดมการณ์เสรีภาพ ที่กลายเป็นรากฐานของบทบาททางวิชาการและสาธารณะในเวลาต่อมา

หม่อมงามจิตต์ บุรฉัตร เป็นนักสังคมสงเคราะห์ผู้บุกเบิกการส่งเสริมสถานภาพสตรีไทย และมีบทบาทสำคัญระดับนานาชาติ โดยเป็นประธานสภาสตรีระหว่างประเทศคนแรกจากเอเชีย โดยตลอดชีวิตได้ก่อตั้งและมีบทบาทในมูลนิธิ สมาคม และองค์การสาธารณประโยชน์มากมาย

เนตร เขมะโยธิน ในรหัส “พันเอกโยธี” บันทึกประสบการณ์เข้าร่วมขบวนการเสรีไทยและการพบปะกับปรีดี พนมยงค์ หรือ “รู๊ธ” ท่ามกลางภัยจากญี่ปุ่นในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เรื่องนี้สะท้อนความเสียสละและการวางแผนของผู้นำไทยในการกู้ชาติอย่างลับและเด็ดเดี่ยว