หลวงอำนวยสงคราม

ย้อนรำลึกถึงหลวงอำนวยสงคราม (ถม เกษะโกมล) ผู้ก่อการคณะราษฎรสายทหารบกและผู้บังคับกองพันทหารราบที่ 8 ซึ่งเสียชีวิตที่ทุ่งบางเขนระหว่างการปราบกบฏบวรเดชเมื่อวันที่ 14 ตุลาคม พ.ศ. 2476 เรื่องเล่าผ่านบันทึกของ ร.ต. เผ่า ศรียานนท์ นายทหารคนสนิทผู้อยู่เคียงข้างเขาจนวาระสุดท้าย และต่อมาได้ก้าวขึ้นเป็นอธิบดีกรมตำรวจผู้ทรงอำนาจ บันทึกนี้ทำให้ชื่อแรกในบัญชีวีรชน 17 นายกลับมามีใบหน้าและน้ำเสียงอีกครั้ง บทความยังเล่าต่อไปถึงพิธีพระราชทานเพลิงศพที่ท้องสนามหลวง และอนุสาวรีย์ที่หลักสี่ซึ่งบรรจุอัฐิผู้เสียชีวิตทั้ง 17 นาย อนุสาวรีย์นี้หายไปเมื่อปลายปี 2561 แต่บันทึกยังเป็นหนทางให้คนรุ่นหลังกลับไปจดจำได้

การก่อตั้งและพัฒนาการของอนุสาวรีย์ปราบกบฏ โดยได้รวบรวมหลักฐานใหม่ ๆ เพื่อสร้างคำอธิบายประวัติ ความหมาย ความสำคัญ และพลังทางการเมืองของอนุสาวรีย์แห่งนี้ที่ตั้งแต่ พ.ศ. 2476 หลังจากเหตุการณ์กบฏบวรเดชยุติลงและเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างอนุสาวรีย์ พ.ศ. 2479 จนมาถึง พ.ศ. 2561

การหายไปของอนุสาวรีย์ปราบกบฏและมรดกคณะราษฎรชิ้นอื่นๆ นั้น สะท้อนถึงนัยทางการเมืองของการรื้อถอนอดีต ความทรงจำชุดหนึ่งไม่เป็นที่ต้องการของภาครัฐหรือไม่ก็ไม่เป็นที่ต้องการของบุคคลใดบุคคลหนึ่ง

ณ เวลาย่ำรุ่งของวันที่ 24 มิถุนายน 2475 "คณะราษฎร" ก่อการอภิวัฒน์ให้บังเกิดขึ้นในสังคมไทยนำพาสยามหลุดพ้นจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ รุดหน้าไปสู่ระบอบประชาธิปไตย พร้อมประกาศพันธกิจเพื่อบำบัดทุกข์ที่เกิดขึ้นจากมรดกเก่า พร้อมบำรุงสุขให้สังคมความเท่าเทียมเกิดขึ้นในสังคมสยาม