กระทรวงการต่างประเทศ

ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.วิเชียร วัฒนคุณเป็นหนึ่งในข้าราชการไทยที่ได้รับการยอมรับในความซื่อสัตย์เที่ยงตรง รวมถึงความมุ่งมั่นที่จะทำให้การเจรจาระหว่างประเทศในฐานะนักการทูต เป็นไปอย่างสุภาพและเข้าอกเข้าใจ แต่ก็ยังหนักแน่นมั่นคงในข้อเสนอ ส่วนในฐานะของนักกฎหมาย นายวิเชียรสามารถรักษาความมีคุณธรรม ทำหน้าที่ของข้าราชการไทยด้วยใจที่เป็นกลาง และหนึ่งในบทบาทสำคัญของนายวิเชียร คือการช่วยผลักดันให้องค์การยูเนสโก ระบุชื่อของนายปรีดี พนมยงค์ในฐานะ “บุคคลสำคัญของโลก” ซึ่งไม่ใช่เรื่องง่ายเลยที่จะสำเร็จได้

บทความนี้จะเสนอหลักฐานประวัติศาสตร์หายากคือ เอกสารราชการของรัฐบาลในการสนับสนุนให้นายปรีดีเดินทางไปยังต่างประเทศ โดยสะท้อนการลดความขัดแย้งทางการเมืองหลังกรณีสมุดปกเหลืองและแสดงให้เห็นการต่อรองทางอำนาจ

ปรีดี พนมยงค์ เขียนถึงที่มา สาเหตุ และบริบาทของการเมืองไทยยุคสงครามอินโดจีน-ฝรั่งเศส โดยบันทึกประวัติศาสตร์ถึงนโยบายของรัฐบาล การเมืองระหว่างประเทศในขณะนั้น และกระบวนทัศน์ของตนเองต่อกรณีเรียกร้องดินแดนคืนจากฝรั่งเศส

ในบันทึกนี้เป็นเรื่องราวที่ สุโข สุวรรณศิริ ได้กล่าวถึงความทรงจำของ “วิเชียร วัฒนคุณ“ เพื่อนสนิทในครั้งขณะศึกษาชั้นเตรียมปริญญา ของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และการเมือง ในแง่ของคุณงานความดี และหน้าที่การงาน

เมื่อกรกฎาคม 2480 กระทรวงการต่างประเทศไทยได้พิมพ์เอกสารเล่มเล็ก ๆ เล่มหนึ่งเป็นภาษาฝรั่งเศสชื่อ ประเทศสยามผู้รักความสงบ และนโยบายการต่างประเทศของรัฐบาลสยาม (Le Siam Pacifiste et la Politique Etrangere du Gouvernement Siamois) เอกสารนี้มีคําอธิบายบนหน้าปกใน ลักษณะเป็นชื่อหลั่นรองว่า “ข้อความจากสุนทรพจน์และคําแถลงต่อหนังสือพิมพ์ของ ฯพณฯ หลวงประดิษฐ์มนูธรรม รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศแห่งสยาม” รายการสุนทรพจน์และคําแถลงที่เสนอในเอกสาร มีดังนี้