รัฐประหาร 2549

หเดือนกันยายนเป็นเดือนของรัฐประหาร 2500 และ 2549 และยังเป็นเดือนที่สุธาชัย ยิ้มประเสริฐ จากไป บทความนี้ชวนกลับไปอ่านข้อเขียนขนาดสั้นของสุธาชัยเมื่อ พ.ศ. 2555 เรื่อง "บทเรียนทักษิณ ชินวัตร กับ ปรีดี พนมยงค์" ซึ่งเขียนขึ้นเพื่อโต้แย้งข้อเสนอของคณิต ณ นคร ประธาน คอป. ที่ชวนให้ทักษิณ ชินวัตร เสียสละด้วยการไม่กลับประเทศอย่างที่เชื่อกันว่าปรีดีเคยเลือก สุธาชัยชี้ว่าปรีดีไม่ได้จากไปโดยสมัครใจ หากถูกรัฐประหาร 8 พฤศจิกายน 2490 ผลักออกนอกประเทศ ถูกใส่ร้ายในกรณีสวรรคตจนมีผู้บริสุทธิ์ถูกประหารชีวิตสามคน และเคยพยายามกลับมาแล้วในขบวนการประชาธิปไตย 26 กุมภาพันธ์ 2492 บทเรียนที่แท้จริงสำหรับสุธาชัยจึงไม่ใช่การลี้ภัยอย่างเงียบงัน แต่คือข้อสรุปว่าฝ่ายอนุรักษนิยมอำมาตยาธิปไตยไว้ใจไม่ได้ และการปฏิรูปต้องอาศัยการสนับสนุนของประชาชนมากกว่าการประนีประนอม จากจุดนี้ผู้เขียนขยายต่อไปสู่คำถามว่าด้วยการใช้ "บทเรียนทางประวัติศาสตร์" การเปรียบเทียบข้ามบริบท และการเมืองของความทรงจำว่าด้วยปรีดีตั้งแต่หลัง 14 ตุลาคม 2516 จนถึงงานศึกษาของสุธาชัยเองเรื่องปรีดีกับปัญหาเอกราช

นับตั้งแต่รัฐประหารเมื่อ 2557 หรือเกือบทศวรรษที่ผ่านมานี้ชี้ให้เห็นว่ายิ่งผู้มีอำนาจหรือรัฐบาลพยายามกดปราบข้อเรียกร้องของประชาชนมากเท่าใด แนวโน้มข้อเรียกร้องเหล่านั้นก็จะมีความแหลมคมมากขึ้นเท่านั้น

ประเทศไทยยังคงวนเวียนกับวงจรและกับดักของเผด็จการจากรัฐประหาร แต่การเลือกตั้งก็ยังคงเป็นกิจกรรมสำคัญของประชาชนที่ขาดไม่ได้ตลอดมา ในฐานะเจ้าของสิทธิอันชอบธรรมทางการเมืองในระบอบประชาธิปไตย สิ่งสำคัญหนึ่งในการปกป้องระบบรัฐสภาในระบอบประชาธิปไตยเอาไว้ให้ได้ ก็คือ การรักษาความชอบธรรมทางการเมือง

องค์กรตุลาการอย่าง "ศาลรัฐธรรมนูญ" ถูกหยิบยกเข้ามาร่วมในสมการทางการเมือง เนื่องจากตลอดระยะเวลานับตั้งแต่การรัฐประหารและความชะงักงันในปี พ.ศ. 2549 เป็นต้นมา เป็นเวลากว่า 17 ปี ที่สังคมไทยต้องเผชิญกับนิติสงคราม

ความท้าทายทางอุดมการณ์ทางการเมือง เพื่อสร้างดุลยภาพแห่งอำนาจให้เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรมในระบอบประชาธิปไตย ความพยายามในการสร้างระบอบประชาธิปไตยขึ้นผ่านการเลือกตั้ง จึงเป็นการเปลี่ยนผ่านภูมิทัศน์ทางการเมืองจากอำนาจในระบอบเก่า ไปสู่การเมืองใหม่ของประชาชน

รังสิมันต์ โรม นายทุน ขุนศึก ศักดินา และประชาชน PRIDI Talks #16: 90 ปี แห่งการอภิวัฒน์สยาม “อุดมการณ์เพื่อชาติและราษฎรไทย”