จดหมาย

จากจุดเริ่มต้นในประเทศอังกฤษ เมื่อ เล้ง ศรีสมวงศ์ และอาจารย์ปรีดี พนมยงค์ ได้ร่วมหัวจมท้าย มุ่งมั่นที่จะก่อร่างสร้างประชาธิปไตยให้ความเจริญเข้าสู่ประเทศไทย นับเป็นเวลากว่าหลายสิบปีที่ท่านทั้งสองได้ทำในสิ่งที่ตั้งใจแก่ชาติ ช่วยเหลือกัน ทั้งในหน้าที่การงานและในฐานะของเพื่อน แม้ว่าจะประสบปัญหาและความยากลำบากอย่างมากมาย จดหมายจาก เล้ง ศรีสมวงศ์ถึงอาจารย์ปรีดี พนมยงค์ ถือเป็นสิ่งที่ยืนยันถึงเจตนารมณ์อันแน่วแน่ในคำว่าเพื่อนและความปราถนาดีต่อผู้ร่วมงานของทั้งสองท่านได้เป็นอย่างดี

ปรีดีได้มองว่าระบบทุนนั้นได้มีความเปลี่ยนแปลงไป จากการสังเกตพฤติกรรมของผู้คนชาวฝรั่งเศสที่มีความต้องการซื้อแฟล๊ตเป็นจำนวนมาก จึงได้ตั้งข้อสงสัยหลายประการให้ลูก ๆ ได้ไปศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติมในด้านของเศรษฐกิจและเงินทุน

นายปรีดี พนมยงค์ เขียนจดหมายเรื่องที่ 2 ถึงลูกคือ ปาล สุดา และศุขปรีดา พนมยงค์ ให้ความรู้เรื่องการเลือกตั้งของเทศบาลในเมืองและชนบทเพื่อเชื่อมโยงกับเศรษฐศาสตร์การเมืองเปรียบเทียบระหว่างเศรษฐกิจแบบศักดินาและชาวนา

จดหมายของนายปรีดี พนมยงค์ถึงลูกๆ ได้กล่าวถึงความรู้ทางวิชาประชากรศาสตร์ของการอพยพจากพื้นที่ชนบทเข้าสู่เมือง เพื่อการประกอบอาชีพต่างๆ ไปจนถึงมูลค่าทางเศรษฐกิจที่ได้รับจากประชากรเหล่านั้นบนพื้นที่เมือง

ปรีดี พนมยงค์ได้ตอบคำถามผ่านจดหมายเกี่ยวกับลัทธิแก้และรีวิสชันนิสม์ แก่พีรพันธุ์ พาลุสุข โดยนายปรีดีได้อธิบายถึงที่มาและความหมาย รวมถึงความคิดเห็นเกี่ยวกับลัทธิแก้ในประเทศไทยท่ามกลางสถานการณ์ทางการเมืองที่ซ้ายมากขึ้น

ในปี 2526 หลังจาก ม.ร.ว.พันธุ์ทิพย์ บริพัตร พระธิดาของพระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นเทววงศ์วโรทัย ได้อ่าน "ชีวประวัติย่อของนายปรีดี พนมยงค์" หลังจากนายปรีดีถึงแก่อสัญกรรมไปแล้ว 'คุณท่าน' ได้ส่งจดหมายถึงท่านผู้หญิงพูนศุข พนมยงค์

หลิวยู่ซี้ นักไวโอลินผู้มีชื่อเสียงโด่งดังจากสาธารณรัฐประชาชนจีน เขียนจดหมายถึงท่านผู้หญิงพูนศุข พนมยงค์ หลังจากได้รับเชิญจากมูลนิธิปรีดี พนมยงค์ ให้มาแสดงที่เมืองไทยใน พ.ศ. 2537