พระที่นั่งอนันตสมาคม

วันที่ 29 กันยายน เป็นวันประสูติของเจ้าแก้วนวรัฐ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่องค์สุดท้าย ผู้มีบทบาทสำคัญในช่วงเปลี่ยนผ่านสู่การปกครองภายใต้รัฐธรรมนูญวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2475 ท่านเข้าร่วมพระราชพิธีพระราชทานรัฐธรรมนูญฉบับถาวร และแสดงการสนับสนุนรัฐธรรมนูญ เรื่องราวของท่านสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างเจ้านายฝ่ายเหนือ ราชสำนัก และรัฐบาลคณะราษฎรในช่วงเปลี่ยนแปลงทางการเมือง ท่านยังมีบทบาทด้านการอุปถัมภ์ศาสนา การบันทึกประวัติศาสตร์เชียงใหม่ และการสร้างถนนขึ้นดอยสุเทพ เมื่อเจ้าแก้วนวรัฐถึงแก่พิราลัยใน พ.ศ. 2482 และไม่มีผู้สืบตำแหน่ง ระบบเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่จึงสิ้นสุดลง ชีวิตของท่านช่วยให้เห็นการเปลี่ยนผ่านทางการเมืองผ่านบทบาทของเจ้านายท้องถิ่นในประวัติศาสตร์ไทย และสะท้อนว่าบุคคลนอกคณะราษฎรก็มีส่วนในการตอบรับและปรับตัวเข้าสู่ระบอบรัฐธรรมนูญ

อาชญาสิทธิ์ ศรีสุวรรณ ชวนย้อนไปสู่การประชุมสภาผู้แทนราษฎร ครั้งที่ 5/2481 (สามัญ) สมัยที่ 2 ชุดที่ 3 ซึ่งปรากฏการตั้งกระทู้ถามตอบในกรณีการขายเงินเหรียญบาทออกนอกประเทศ ของ นายปรีดี พนมยงค์ ในฐานะรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง

รวินทร์ คำโพธิ์ทอง เขียนถึงศาตราจารย์ดิเรก ชัยนาม เนื่องในวาระ 118 ปี ชาตกาล 18 มกราคม 2566 โดยกล่าวถึงชีวประวัติย่อและการทำงาน รวมไปถึงบทบาททางการเมืองเมื่อครั้งสงครามโลกครั้งที่ 2 และการดำเนินงานในกิจการเสรีไทย

ข้าพเจ้ารู้จักปราโมทย์ฯ ตั้งแต่ก่อน พ.ศ. 2475 ขณะที่ปราโมทย์ฯ เป็นนักเรียนกฎหมายกระทรวงยุติธรรมซึ่งข้าพเจ้าเป็นผู้สอนคนหนึ่งแห่งโรงเรียนนั้น

  วันนี้เมื่อ 5 ปีที่แล้ว (14 เมษายน 2560)  มีข่าวแพร่สะพัดว่า หมุด ‘ก่อกำเนิดรัฐธรรมนูญ’ หรือเรียกกันอย่างไม่เป็นทางการว่า ‘หมุดคณะราษฎร’ ได้หายไปจากจุดที่มันเคยอยู่ (จากการติดตามของสำนักข่าวประชาไทระบุมีความเป็นไปได้ที่หมุดจะหายไปในช่วงเวลาระหว่างวันที่ 3-7 เมษายน 2560) เป็นปริศนาจวบจนถึงวันนี้

จุดเริ่มต้นแห่งการก่อเกิดประชาธิปไตยนั้น ได้เริ่มก่อตัวขึ้นตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 ถูกส่งต่อมาเรื่อยๆ จนถึงรัชสมัยของรัชกาลที่ 7 โดยมีทั้งชนชั้นสูงอย่างเจ้าขุนมูลนาย และ ราษฎรไทย

นับจากการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญของการเมืองการปกครองประเทศ ได้มีผู้แทนราษฎรชั่วคราวชุดแรกจำนวน 70 คน ซึ่งได้รับการแต่งตั้งจาก “คณะราษฎร” ทำการประชุมกันเป็นครั้งแรก เมื่อวันที่ 28 มิถุนายน 2475 โดยใช้ห้องโถงชั้นบนของพระที่นั่งอนันตสมาคมเป็นที่ประชุม