ประกาศสันติภาพ

รำลึกวันพระบรมราชสมภพรัชกาลที่ 8 ผ่านพระราชบทบาทด้านเอกราช สันติภาพ และประชาธิปไตย ท่ามกลางสงครามโลกครั้งที่สองและการฟื้นฟูประเทศ โดยมีปรีดี พนมยงค์ ปฏิบัติหน้าที่ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ควบคู่กับการนำขบวนการเสรีไทย ก่อนดำรงตำแหน่งรัฐบุรุษอาวุโสและนายกรัฐมนตรี ขณะที่พระราชโทรเลข พระราชดำรัส และการยกย่องปรีดีเป็นรัฐบุรุษอาวุโส สะท้อนถึงความไว้วางพระราชหฤทัยและการให้ความสำคัญต่อการปฏิบัติหน้าที่ตามรัฐธรรมนูญ รวมถึงความร่วมมือระหว่างพระมหากษัตริย์ รัฐบาล และสภาผู้แทนราษฎรในการสถาปนารัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2489 ซึ่งยืนยันอำนาจอธิปไตยของปวงชน ความเสมอภาค และเสรีภาพ อันเป็นพระราชกรณียกิจสำคัญก่อนเสด็จสวรรคตเพียงหนึ่งเดือน

วันที่ 16 กันยายน 2569 คุณสุดา พนมยงค์ และคุณปรีดิวิชญ์ พนมยงค์ กรรมการผู้จัดการสถาบันปรีดี พนมยงค์ ในฐานะทายาทปรีดี–พูนศุข พนมยงค์ เข้าร่วมงาน “100 ปี ชาตกาล พิชัย รัตตกุล แห่งการรับใช้ ภาวะผู้นำ และสันติภาพ” ณ อาคารพุทธวิชชาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร โดยมี ดร.พิจิตต รัตตกุล อดีตผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร และบุตรของนายพิชัย รัตตกุล ให้การต้อนรับ ท่ามกลางแขกผู้มีเกียรติที่มาร่วมรำลึกอย่างคับคั่ง

วันใหม่ นิยม ได้เสนอแนวทางในการรำลึกและเรียนรู้ประวัติศาสตร์ให้ครอบคลุมบทบาทคนไทยหลากหลายหมู่เหล่า อันจะนำไปสู่การทำให้ประวัติศาสตร์ของขบวนการเสรีไทยเป็น “ประวัติศาสตร์ร่วม” ของคนไทยทุกคนทุกระดับชั้นต่อไปในอนาคต

กำเนิดหลักการ นโยบาย และปฏิบัติการเพื่อสันติภาพของนายปรีดี พนมยงค์ ช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยเสนอหลักการ และแนวทางสันติภาพเชิงนโยบายผ่านเอกสารทางการ ข้อเขียน และประกาศสันติภาพ ขณะที่ปฏิบัติการสันติภาพผ่านขบวนการเสรีไทย

ไทยสามารถรอดพ้นจากสถานะประเทศผู้แพ้สงครามด้วยยุทธศาสตร์ทางการเมืองและการทูตอันซับซ้อน ผ่านบทบาทของขบวนการเสรีไทย และการใช้ประโยชน์จากดุลอำนาจระหว่างประเทศโดยเฉพาะความขัดแย้งระหว่างอังกฤษกับสหรัฐอเมริกา

บทความนี้โต้แย้งแนวคิดที่ว่าไทยรอดจากการเป็นผู้แพ้ในสงครามโลกครั้งที่ 2 ด้วยความบังเอิญ โดยเน้นบทบาทของขบวนการเสรีไทยและยุทธศาสตร์ทางการทูตของปรีดี พนมยงค์ ที่ช่วยให้ไทยไม่ตกเป็นประเทศผู้แพ้สงคราม

สุนทรพจน์ของรู้ธ หรือนายปรีดี พนมยงค์ และ 79 ปี พิธีสวนสนามของขบวนการเสรีไทย ในวันที่ 25 กันยายน พ.ศ. 2488 เป็นการยืนยันชัยชนะของประชาชนและขบวนการเสรีไทยหลังสงครามโลก ครั้งที่ 2

สันติสุข โสภณสิริ กล่าวในหัวข้อ สงครามและสันติภาพ จากยุคเสรีไทยถึงสมัยปัจจุบันเล่าถึงตั้งแต่การประกาศสงครามกับบริเตนใหญ่ฯ จนถึงการประกาศสันติภาพและโมฆสงครามโดยเน้นที่แนวคิดของนายปรีดี พนมยงค์ เป็นหลัก

บทกล่าวนำ หัวข้อสันติธรรมภายใต้ระบบพหุขั้วอำนาจโลก โดย รศ. ดร.อนุสรณ์ ธรรมใจ ใน PRIDI Talks #27: 79 ปี วันสันติภาพไทย : “ถอดบทเรียน 2 ทศวรรษไฟใต้ : เพื่อเส้นทางสู่สันติภาพ” วันศุกร์ที่ 16 สิงหาคม 2567 เวลา 10.30-12.30 น. ณ หอประชุมศรีบูรพา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์

ไสว สุทธิพิทักษ์ กล่าวถึงบทบาทผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ของปรีดี พนมยงค์ ตั้งแต่ พ.ศ. 2484-2488 ซึ่งเป็นช่วงสงครามโลก ครั้งที่ 2 ที่ปรีดีมีพันธกิจกู้ชาติและรักษาเอกราชของประเทศไว้ได้ด้วยการก่อตั้งขบวนการเสรีไทยในประเทศ