ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี

ศาลปกครองกลางของไทย ถือได้ว่าเป็นศาลพิเศษที่แตกต่างออกไปจากศาลแพ่งและศาลอาญา ซึ่งหลักใหญ่ใจความของศาลปกครองนั้น มีอำนาจหน้าที่ในการตัดสินคดีความที่เกี่ยวข้องระหว่างรัฐกับประชาชนที่ลึกซึ้งและละเอียดอ่อนมากกว่าการลงโทษตัดสินลงโทษตามหลักทั่วไป โดยความพิเศษของศาลปกครองนั้นอาจเปรียบเสมือนได้กับองค์กรอิสระที่ใช้ในการตรวจสอบอำนาจหน้าที่ของรัฐ ซึ่งศาลปกครองนี้เองไม่ได้ถูกจัดตั้งขึ้นมาเพียงในชั่วระยะเวลาไม่กี่ 10 ปี ตามความรับรู้ของประชาชนคนไทย แต่ศาลปกครองนั้นนับเป็นอีกหนึ่งในมรดกที่เกิดขึ้นจากอาจารย์ปรีดี พนมยงค์ ที่จัดตั้งคณะกรรมการกฤษฎีกาขึ้นเพื่อให้เป็นที่พึ่งแก่ประชาชนในยามที่เกิดความขัดแย้งกับภาครัฐ

ตอนสุดท้ายของชุดบทความ “บำนาญประกันสังคม CARE” ชวนสำรวจเสาหลักที่ 3 ของระบบบำนาญ หรือระบบสะสมทุนส่วนบุคคล (Defined Contribution) ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการสร้างความมั่นคงทางการเงินหลังเกษียณ บทความวิเคราะห์ข้อจำกัดของระบบออมเพื่อวัยชราของไทย พร้อมเสนอแนวทางขยายความครอบคลุมผ่านกลไก Auto-enrollment และศึกษาบทเรียนจากออสเตรเลีย เพื่อนำไปสู่ระบบบำนาญ 3 เสาหลักที่เข้มแข็งและยั่งยืนสำหรับคนไทยทุกคน

บทความตอนที่ 2 ในชุด “รัฐสวัสดิการกับอนาคตบำนาญไทย” ชวนสำรวจข้อจำกัดสำคัญของระบบบำนาญประกันสังคมไทยในปัจจุบัน ซึ่งยังคำนวณเงินบำนาญจากฐานเงินเดือนเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้ายก่อนเกษียณ แม้วิธีการดังกล่าวจะดูเรียบง่ายและเป็นกลาง

จากเค้าโครงการเศรษฐกิจของนายปรีดี พนมยงค์ 90 ปีผ่านไป ประเทศไทยกลับมาเผชิญโจทย์เดิมอีกครั้งในบริบทที่หนักหน่วงกว่าเดิมหลายเท่า สังคมไทยเข้าสู่สังคมสูงวัยระดับสุดยอด เร็วกว่าประเทศรายได้สูงส่วนใหญ่ในโลก ขณะที่ระบบบำนาญที่มีอยู่ยังกระจัดกระจายและครอบคลุมประชากรเพียงบางส่วน

หากนำหลัก 6 ประการของคณะราษฎรมาพิจารณากับสังคมไทยในปัจจุบัน คงยากที่จะบอกว่าปัญหาใดสำคัญกว่ากัน เพราะไม่ว่าจะเป็นเอกราช เสรีภาพ เศรษฐกิจ การศึกษา หรือความเสมอภาค ล้วนเป็นโจทย์ที่สังคมไทยยังต้องเผชิญและร่วมกันหาทางออก

ชวนสำรวจบทบาทของ Labor Faker และ Fat Cat ในฐานะกลไกที่บั่นทอนพลังของขบวนการแรงงานและขัดขวางการพัฒนารัฐสวัสดิการถ้วนหน้า พร้อมวิเคราะห์บทเรียนจากต่างประเทศและสังคมไทย เพื่อทำความเข้าใจอุปสรรคเชิงโครงสร้างต่อการบรรลุความสุขสมบูรณ์ของราษฎร ตามเจตนารมณ์ของการอภิวัฒน์สยาม 2475

ชวนสำรวจบทบาทของรัฐราชการและเทคโนแครต ในฐานะที่ใช้วาทกรรมวินัยการคลังและอุดมการณ์เสรีนิยมใหม่มาปิดกั้นรัฐสวัสดิการถ้วนหน้า พร้อมวิเคราะห์บทเรียนจาก IMF และระบบสองมาตรฐาน เพื่อทำความเข้าใจอุปสรรคเชิงโครงสร้างที่ขัดขวางการสร้างหลักประกันสิทธิที่เสมอภาคของประชาชนทุกคนอย่างเท่าเทียม

มรดกสำคัญที่สุดของการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 ไม่ใช่เพียงการมีรัฐธรรมนูญหรือสภาผู้แทนราษฎร แต่คือการเปลี่ยนสถานะของประชาชนจากไพร่ฟ้าข้าแผ่นดิน มาเป็นพลเมืองที่มีสิทธิและสามารถเรียกร้องความรับผิดชอบจากรัฐได้

บทความ แรงงานรุ่นใหม่กับสัญญาที่ยังไม่เกิด โดย ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี ที่ตั้งคำถามสำคัญว่า ระบบประกันสังคมและบำนาญที่ประเทศไทยมีอยู่ในปัจจุบัน ยังสอดคล้องกับโลกการทำงานของคนรุ่นใหม่หรือไม่

เงินที่คนทำงานจ่ายเข้ากองทุนประกันสังคมทุกเดือน ไม่ควรเป็นกล่องดำที่ไม่มีใครมองเห็น วิธีบริหารงานและแนวทางการตัดสินใจ ทำให้คำถามพื้นฐานที่สุดยังคงค้างคา เมื่อสิทธิประโยชน์ที่ควรได้รับกลับถูกจำกัด