ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี

บทความ แรงงานรุ่นใหม่กับสัญญาที่ยังไม่เกิด โดย ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี ที่ตั้งคำถามสำคัญว่า ระบบประกันสังคมและบำนาญที่ประเทศไทยมีอยู่ในปัจจุบัน ยังสอดคล้องกับโลกการทำงานของคนรุ่นใหม่หรือไม่

เงินที่คนทำงานจ่ายเข้ากองทุนประกันสังคมทุกเดือน ไม่ควรเป็นกล่องดำที่ไม่มีใครมองเห็น วิธีบริหารงานและแนวทางการตัดสินใจ ทำให้คำถามพื้นฐานที่สุดยังคงค้างคา เมื่อสิทธิประโยชน์ที่ควรได้รับกลับถูกจำกัด

เมื่อแรงงานกว่าครึ่งประเทศยังอยู่นอกระบบคุ้มครอง สิ่งที่พวกเขาเผชิญจึงไม่ใช่แค่รายได้ไม่แน่นอน แต่คือความเปราะบางทั้งชีวิต ตั้งแต่การไม่มีสิทธิลาคลอด บำนาญที่ไม่เพียงพอ ไปจนถึงการไม่มีเสียงในนโยบายที่กำหนดอนาคตของตัวเอง

บทความ สัญญาประชาคมที่เปี่ยมหวัง เมื่อภาษีคือการซื้ออนาคตและเสรีภาพร่วมกัน พาเราไปหาคำตอบเบื้องหลัง "วงจรคุณธรรม" ของรัฐสวัสดิการ ที่ซึ่งภาษีสูงไม่ได้แปลว่าประชาชนต้องเดือดร้อน แต่หมายถึงการซื้อความมั่นคงในชีวิตเมื่อยามเจ็บป่วย ตกงาน หรือเกษียณอายุ

ว่าด้วยภาษีอัตราก้าวหน้าแบบขั้นบันได ที่คนมักเข้าใจผิดว่าการมีรายได้ข้ามฐานภาษีจะทำให้เสียภาษีจนรายได้สุทธิลดลง ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี พาผู้อ่านอธิบายกลไกคณิตศาสตร์การคิดภาษีส่วนเพิ่มที่แท้จริง และเสนอให้บรรจุความรู้เรื่องระบบภาษีในหลักสูตรการศึกษา

บทความ มายาคติของการลดหย่อนภาษี : กลไกช่วยคนรวยบนซากปรักหักพังของสวัสดิการ ว่าด้วยการสำรวจโครงสร้างภาษีไทยที่ซ่อนความเหลื่อมล้ำไว้ ชี้ให้เห็นว่าระบบลดหย่อนภาษีแบบหักจากฐานรายได้ ทำให้คนรวยที่เสียภาษีฐานสูง ก็ยิ่งได้เงินคืนจากรัฐมากกว่าคนรายได้น้อยถึงหลายเท่าตัว

เมื่อประชาธิปไตย สวัสดิการ และสันติภาพเป็นเงื่อนไขที่ต้องเดินไปพร้อมกัน คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่าใครชนะการเลือกตั้ง แต่คือสังคมไทยกำลังเดินเข้าใกล้หรือห่างออกจาก “ราษฎรที่มีอิสรภาพ มีหลักประกัน และอยู่ในสันติ” มากเพียงใด

ชวนย้อนมองแนวคิดสวัสดิการของ ปรีดี พนมยงค์ ผ่าน “เค้าโครงเศรษฐกิจ” ที่เคยถูกปฏิเสธในปี 2475 ก่อนเปรียบเทียบกับพัฒนาการของรัฐสวัสดิการในโลกและในสังคมไทย เมื่อเวลาผ่านไปเกือบหนึ่งศตวรรษ หลายแนวคิดกลับค่อย ๆ กลายเป็นนโยบายจริง ขณะเดียวกันก็ยังเผยให้เห็นความเหลื่อมล้ำและโจทย์ใหม่ของระบบสวัสดิการไทยท่ามกลางบริบทการเมืองหลังการเลือกตั้งปี 2569

บทเรียนจากต่างประเทศเมื่อขบวนการก้าวหน้าต้องตกเป็น "ฝ่ายค้าน" ชี้ให้เห็นว่านี่ไม่ใช่เพียงช่วงเวลาแห่งการรอคอย แต่เป็นโอกาสสำคัญในการสร้างข้อเสนอเชิงนโยบายทางเลือก ตรวจสอบอำนาจรัฐอย่างเป็นระบบ และหลีกเลี่ยงหลุมพรางทั้งการหันซ้ายสุดขั้วหรือการประนีประนอมจนเสียตัวตน

ฉากสมมติว่าด้วยพรรคเพื่อไทย กลับมาเป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาลอีกครั้ง ในสภาวะที่ภาพลักษณ์พรรคไม่เหมือนเดิม แม้นมีนโยบายประชานิยมน่าดึงดูดใจ พรรคยังต้องเผชิญกับวงจรที่เสี่ยงต่อการถูกโค่นล้มโดยกลไกพิเศษ หรือต้องจำยอมประนีประนอมกับเครือข่ายอำนาจเดิม