กำพล จำปาพันธ์

กำพล จำปาพันธ์ อธิบายถึงบทบาทของปรีดี พนมยงค์ ในการผลักดัน พ.ร.บ. โอนกรรมสิทธิ์ที่ดินเกาะเมืองอยุธยา พ.ศ. 2481 เพื่อแก้ปัญหาที่ดินรกร้าง โดยเปิดโอกาสให้ราษฎรเข้ามาอยู่อาศัยและพัฒนาเมือง ควบคู่ไปกับการอนุรักษ์โบราณสถาน

กำพล จำปาพันธ์ ชวนย้อนอ่านกวีนิพนธ์ต่อต้านสงครามของนายผี (อัศนี พลจันทร) นักคิด นักเขียนผู้มีจุดยืนต่อต้านจักรวรรดินิยมและสงคราม ผ่านบทกวีที่สะท้อนความเจ็บปวดของสามัญชน และการเรียกร้องสันติภาพที่ยังคงร่วมสมัย ทับซ้อนกับสถานการณ์โลกในปัจจุบันได้อย่างน่าทึ่ง

กำพล จำปาพันธ์ พาผู้อ่านย้อนสำรวจเบื้องหลังการก่อตั้งโรงงานกระดาษกาญจนบุรี ในสมัยรัฐบาลพระยาพหลพลพยุหเสนา ร้อยเรียงเรื่องราวตั้งแต่วิกฤตการนำเข้ากระดาษ สู่การบุกเบิกอุตสาหกรรมที่ตอบสนองหลักการศึกษาของคณะราษฎร

กำพล จำปาพันธ์ พาผู้อ่านทำความรู้จัก "นรินทร์กลึง" (นรินทร์ ภาษิต) ปัญญาชนคนสำคัญแห่งเมืองนนทบุรี อดีตเจ้าเมืองผู้ผันตัวมาเป็นนักเคลื่อนไหว และผู้ถูกโกงการเลือกตั้งในปี 2492 เพื่อสกัดกั้นไม่ให้เข้าสภาฯ

ภาพยนตร์เรื่องพระเจ้าช้างเผือก ของปรีดี พนมยงค์ ในมุมมองเพศสถานะ สำรวจแนวคิดเรื่องสิทธิสตรี ความสัมพันธ์ระหว่างชายหญิง และการเปลี่ยนผ่านจากระบบ “ผัวเดียวหลายเมีย” ไปสู่ “ผัวเดียวเมียเดียว” ในสังคมสยามหลังการอภิวัฒน์ 2475

ความสัมพันธ์ระหว่างพระยาพหลพลพยุหเสนา กับวัดเทวสังฆาราม (วัดเหนือ) จ.กาญจนบุรี ผ่านหลักฐานสำคัญคืออุโบสถที่สร้างแล้วเสร็จเบื้องต้นใน พ.ศ. 2481 พร้อมจารึก “สร้างโดยทุนคณะราษฎร์” ซึ่งสะท้อนบทบาทของผู้นำรัฐบาลหลังอภิวัฒน์ 2475

บทความโดย กำพล จำปาพันธ์ พาผู้อ่านย้อนกลับไปดูเบื้องหลังการแก้ไขรัฐธรรมนูญครั้งประวัติศาสตร์ ในสมัยที่ ปรีดี พนมยงค์ เป็นนายกรัฐมนตรี เพื่อเปลี่ยนรัฐธรรมนูญฉบับ 10 ธันวาคม 2475 ให้กลายเป็น "รัฐธรรมนูญฉบับ 9 พฤษภาคม 2489" (ฉบับประชาธิปไตยสมบูรณ์)

ชวนสำรวจพัฒนาการของ “พระราชบัญญัติว่าด้วยการเลือกตั้ง” ในช่วงปี พ.ศ. 2475-2477 โดยนำเสนอข้อถกเถียงทางกฎหมายและแนวคิดที่แตกต่างกันระหว่างปรีดี พนมยงค์ กับพระยามโนปกรณ์นิติธาดา เกี่ยวกับหลักการและวิธีการจัดการเลือกตั้งในระยะเริ่มแรกของระบอบประชาธิปไตย

ในวาระที่การเลือกตั้งกำลังงวดเข้ามา กำพล จำปาพันธ์ พาผู้อ่านย้อนกลับไปสำรวจปฐมบทการเลือกตั้งครั้งแรกของสยาม จวบจนถึงการเลือกตั้งทั่วไปครั้งประวัติศาสตร์หลัง 2475 ร้อยเรียงเรื่องราวจาก "หลวงเทศาจิตรวิจารณ์" ผู้บุกเบิก สู่ "หลวงประดิษฐ์มนูธรรม" ผู้วางรากฐาน

การอ่านใหม่ของการอภิวัฒน์ 2475 ผ่านกรอบความคิดเรื่อง “พระศรีอาริย์” โดยชี้ให้เห็นว่า แนวคิดดังกล่าวเป็นทุนทางวัฒนธรรมและการเมืองที่คณะราษฎร โดยเฉพาะ ปรีดี พนมยงค์ นำมาแปลความในเชิงสังคมและเศรษฐกิจผ่านประกาศคณะราษฎรฉบับที่ 1 และเค้าโครงการเศรษฐกิจ