ขบวนการเสรีไทย

รำลึก 65 ปี การประหารชีวิต “ครอง จันดาวงศ์” อดีตเสรีไทยสายภูพานและนักต่อสู้เพื่อประชาธิปไตย ผู้ถูกสังหารภายใต้อำนาจมาตรา 17 ของจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ เมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2504 พร้อมย้อนสำรวจชีวิต อุดมการณ์

บทความรำลึกคุณูปการของศาสตราจารย์ ดร.ปรีดี พนมยงค์ โดย ศ.ดร.วิเชียร วัฒนคุณ และสุโข สุวรรณศิริ ในตอนจบนี้ มุ่งฉายภาพวิสัยทัศน์อันกว้างไกลและคุณูปการด้านการต่างประเทศของท่าน ทั้งในฐานะผู้นำขบวนการเสรีไทยช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง และบทบาทการเป็นผู้ริเริ่มก่อตั้งสันนิบาตเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

บทความของ ศ.ดร.วิเชียร วัฒนคุณ และสุโข สุวรรณศิริ ในตอนแรกมุ่งแถลงข้อเท็จจริงเกี่ยวกับคุณูปการและบทบาทสำคัญทางด้านการทูตและการต่างประเทศของศาสตราจารย์ ดร.ปรีดี พนมยงค์ ในฐานะรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ซึ่งเป็นแง่มุมประวัติศาสตร์ที่ยังไม่ค่อยมีผู้กล่าวถึงมากนัก แม้ว่าท่านจะมีบทบาทสำคัญในการพิทักษ์อธิปไตยแห่งประเทศไทย

ขุนศรีศรากร หนึ่งในคณะผู้ก่อการอภิวัฒน์ 2475 ผู้อยู่ร่วมในเหตุการณ์นองเลือดแรกของรุ่งอรุณแห่งการเปลี่ยนแปลงการปกครอง นริศ จรัสจรรยาวงศ์ พาผู้อ่านรู้จักกับชลอ ศรีศรากร จากท่านขุนระบอบเดิม สู่นายตำรวจในระบอบใหม่ และพระปุณณะวังโสในปัจฉิมวัย

ทวีปวร พาผู้อ่านรำลึกถึงรัฐบุรุษอาวุโสผ่านกวีนิพนธ์ คนดีศรีอโยธยา ร้อยเรียงชีวประวัติและคุณูปการของ ปรีดี พนมยงค์ ตั้งแต่การอภิวัฒน์ 2475 การก่อตั้งมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง ขบวนการเสรีไทย จวบจนถึงการลี้ภัยทางการเมือง

วันใหม่ นิยม พาสำรวจประวัติศาสตร์ที่มักถูกหลงลืมของ "พระราชวังและวัง" หลายแห่งในกรุงเทพมหานคร ที่เคยถูกใช้เป็นฐานบัญชาการลับ สถานีวิทยุ และจุดนัดพบสำคัญของขบวนการเสรีไทย ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 สะท้อนภาพการร่วมมือรับใช้ชาติของคนไทยทุกหมู่เหล่าและทุกสถานะ

บทสัมภาษณ์ถึงผู้เป็นบิดา ชาญ บุนนาค เสรีไทยผู้เสียสละ และผู้บันทึกเสียงภาพยนตร์ประวัติศาสตร์อย่าง พระเจ้าช้างเผือก ที่ประพันธ์โดยนายปรีดี พนมยงค์ ร่วมรำลึกเหตุการณ์การเสียสละของนายชาญ และความสัมพันธ์กับนายปรีดี ท่านผู้หญิงพูนศุข และครอบครัวพนมยงค์

บทความนี้ถอดความการเสวนา “เสรีไทย กับนักต่อสู้เพื่อประชาธิปไตยแห่งสกลนคร” โดยผู้ทรงคุณวุฒิ 4 ท่าน ร่วมอภิปรายบทบาทของขบวนการเสรีไทยในพื้นที่อีสาน และวิเคราะห์ความหมายของการต่อสู้เพื่อประชาธิปไตยจากหลากหลายมิติ ทั้งประวัติศาสตร์ การเมือง และสังคมวัฒนธรรม เพื่อเปิดมุมมองใหม่ต่อความสำคัญของจังหวัดสกลนครในห้วงประวัติศาสตร์ไทยสมัยใหม่

เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน 2568 มูลนิธิ-สถาบันปรีดี พนมยงค์ ร่วมกับ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร จัดกิจกรรม PRIDI Sanjorn ครั้งที่ 2 ในหัวข้อ “เสรีไทยกับนักต่อสู้ประชาธิปไตยแห่งสกลนคร” โดยจัดขึ้นที่ ห้อง 19213 อาคาร 19 มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร

บทความนี้กล่าวถึงบทบาทและความเคลื่อนไหวของถวิล อุดล ในขบวนการเสรีไทย ซุึ่งแม้ว่าภารกิจของนายถวิลจะปฏิบัติงานไม่ประสบผลสำเร็จมากนัก แต่สิ่งหนึ่งที่ปรากฏคือการแสดงออกถึงความจริงใจในการต่อสู้เพื่อเอกราชของชาติ และส่งผลให้กลุ่มแกนนำสายอีสานได้รับการยอมรับและถูกกล่าวถึงในเวลาต่อมา