ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ

การทูตที่สง่างามและมีอารยะ ช่วยให้นโยบายการต่างประเทศดำเนินไปได้อย่างเหมาะสม เฉกเช่นการทูตที่ปรีดี พนมยงค์ได้ดำเนินการในสมัยหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 นอกจากการประกาศวันสันติภาพไทยในวันที่ 16 สิงหาคม พ.ศ.2488 พิศาล มาณวพัฒน์ อดีตเอกอัครราชทูตไทยประจำสหรัฐอเมริกา ยังหยิบนำข้อสังเกตเล็ก ๆ น้อย ๆ จากภารกิจ ณ ต่างประเทศของปรีดีในห้วงเวลาดังกล่าว ซึ่งมีความสำคัญมาก ๆ ต่อภาพลักษณ์ของประเทศไทยในระดับนานาชาติ

ในทุกวงการเสวนา สิ่งหนึ่งที่ขาดไม่ได้ถือเป็นองค์ประกอบสำคัญก็คือความเห็นจากผู้เข้าร่วมงาน นอกเหนือจากการแลกเปลี่ยนความคิดจากวิทยากรผู้เข้าร่วมการเสวนาด้วยแล้ว และในหลาย ๆ มุมมอง ถือเป็นการเปิดประตูไปสู่คำถามที่น่าสนใจ ภายใต้แนวคิดเดียวกันที่อยู่ในความสนใจของผู้ร่วมงานทุกท่าน นั่นคือเราจะยังมีความหวังถึงสันติภาพได้หรือไม่ และท่ามกลางปัญหามากมาย จะสามารถหาทางออกให้ความขัดแย้งของไทยและกัมพูชาอย่างไร

สถานะความขัดแย้งระหว่างไทยกับกัมพูชา ส่วนหนึ่งถูกสร้างขึ้นด้วยความรู้ทางประวัติศาสตร์ที่ต่างกัน และสามารถแก้ไขได้ด้วยการสร้างและยอมรับมุมมองที่ถูกต้องร่วมกัน รวมถึงมีความเห็นอกเห็นใจทางประวัติศาสตร์ และมองเห็นความเป็นมนุษย์ของประชาชนที่อาศัยอยู่ ณ บริเวณชายแดนของทั้งสองประเทศ ซึ่งเป็นผู้ได้รับผลกระทบอย่างรุนแรงต่อสงครามและความขัดแย้งในปัจจุบัน

วันที่ 18 สิงหาคมของทุกปี ถือเป็นวันที่เป็นหมุดหมายสำคัญยิ่งของมิตรภาพระหว่างไทยกับเวียดนาม เพราะในวันดังกล่าวเมื่อ 50 ปีที่แล้ว ทั้งสองประเทศต่างสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตอย่างเป็นทางการ และต่างให้ความช่วยเหลือและทำการแลกเปลี่ยนทั้งทางด้านเศรษฐกิจ วัฒนธรรม และเทคโนโลยี รวมถึงความสัมพันธ์อันดีระหว่างประชาชนของสองประเทศ ตรงกับนิยามความหมายของคำว่า “เติบโตไปด้วยกัน” (Growing Together) ซึ่งเป็นแนวคิดหลักของการเฉลิมฉลองความสัมพันธ์ไทยและเวียดนามในปีนี้

สถานเอกอัครราชทูตสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนามประจำประเทศไทย โดยนาง Hoang Diem Hanh อุปทูต และ Minister Counsellor/Deputy Chief of Mission คณะผู้สื่อข่าวจากสำนักข่าว Voice of Vietnam (VOV) เข้าสัมภาษณ์คุณสุดา พนมยงค์เนื่องในวาระครบรอบ 50 ปีแห่งการสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างไทยและเวียดนาม โดยคุณสุดา พนมยงค์ได้เล่าถึงเรื่องราวความสัมพันธ์ระหว่างปรีดี พนมยงค์และโฮจิมินห์ ทั้งในส่วนของการสนับสนุนช่วยเหลือระหว่างประเทศเมื่อครั้งดำรงตำแหน่งทางการเมือง รวมถึงมิตรภาพที่มีส่วนช่วยในการเสริมสร้างมิตรภาพระหว่างสองประเทศที่ดำเนินมากว่า 5 ทศวรรษ

บทความชิ้นนี้เป็นส่วนหนึ่งจากปาฐกาถาเรื่อง "นโยบายต่างประเทศที่พึงปรารถนา และแนวความคิดของท่านปรีดี พนมยงค์" ที่มีการกล่าวถึงแนวทางแก้ไขปัญหาในกรณีที่ไทยเข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้องในสงครามกลางเมืองกัมพูชา

รศ.ดร.อนุสรณ์ ธรรมใจ ได้ชี้ให้เราเห็นว่าสันติภาพต้องเป็นทั้งเป้าหมายและวิธีการ และเราไม่สามารถสร้างสันติภาพได้ด้วยกำลังกดขี่ ด้วยความรุนแรง รวมถึงยังชี้ให้เห็นว่าแนวคิดสันติภาพของนายปรีดี พนมยงค์ ก็ยังคงทันสมัยอยู่ตราบจนถึงปัจจุบัน

บทความวิเคราะห์บทเรียนจาก “สถานะสงครามโดยไม่ประกาศ” ระหว่างไทยกับเวียดนามเหนือในยุคสงครามเย็น โดยใช้ข้อเขียนของปรีดี พนมยงค์ เป็นแกนกลางสะท้อนหลักการเอกราช สันติวิธี และไม่ตกเป็นเครื่องมือของมหาอำนาจ ผ่านแนวคิด “สันติภาพเชิงรุก”

เอกสารทางการทูตชุดนี้เป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์สะท้อนถึงความสัมพันธ์ทางการทูตสมัยสงครามโลก ครั้งที่ 2 ของขบวนการเสรีไทยกับสหรัฐอเมริกา และอังกฤษเพื่อต่อต้านกองทัพญี่ปุ่นและปกป้องเอกราชอธิปไตยของไทย

ข้อแตกต่างระหว่างคำว่า ชายแดน พรมแดน เขตแดน จะช่วยเข้าใจถึงความสัมพันธ์ระหว่างประเทศไทยและประเทศกัมพูชา