คอคอดกระ

คืนวันที่ 23 มิถุนายน พ.ศ. 2475 ขณะมีอายุ 29 ปี ม.ล.กรีร่วมกับสมาชิกคณะราษฎรอีกสามคนปฏิบัติภารกิจตัดสายโทรเลขบริเวณตลิ่งชัน เพื่อตัดช่องทางส่งข่าวในช่วงเริ่มต้นของการอภิวัฒน์ เช้าวันต่อมา สยามเปลี่ยนผ่านจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์เข้าสู่ระบอบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญประชาธิปไตย ต่อมาเขายังทำหน้าที่ในสภาผู้แทนราษฎรชุดแรก ร่วมพิทักษ์รัฐธรรมนูญเมื่อเกิดกบฏบวรเดช และเข้าร่วมขบวนการเสรีไทยต่อต้านญี่ปุ่น นาม “เดชาติวงศ์” ยังคงปรากฏอยู่บนสะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาที่นครสวรรค์ เพื่อเป็นอนุสรณ์แก่หม่อมหลวงกรี เดชาติวงศ์ วิศวกรรถไฟ สมาชิกคณะราษฎร และผู้ทำงานด้านคมนาคมซึ่งอุทิศชีวิตให้แก่ราชการจนวาระสุดท้าย

สุโข สุวรรณศิริ ปรารภถึงการเสาะแสวงหานักการเมืองในดวงใจของท่านในตลอดช่วงชีวิตที่ผ่าน กล่าวได้ว่า อาจารย์ปรีดี พนมยงค์ นักการเมืองในดวงใจของท่านเพียงคนเดียว เพราะอาจารย์ปรีดีคือผู้รอบรู้จริง เสียสละ คิดถึงบ้านเมืองและประชาชนอย่างแท้จริง

หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ไทยสามารถยกเลิก “ความตกลงสมบูรณ์แบบ” กับอังกฤษ โดยคงความสัมพันธ์ทางมิตรภาพและยืนยันไม่ขุดคอคอดกระเพื่อความมั่นคงร่วมกันภายใต้องค์การสหประชาชาติในขณะเดียวกัน และเข้าสู่กระบวนการประนอมข้อพิพาท แต่ผลการพิจารณาไม่สนับสนุนข้อเรียกร้องของไทย แม้ไทยผิดหวัง แต่ก็ยังสงวนสิทธิไว้ตามกฎบัตรสหประชาชาติและหันมมุ่งเน้นสร้างสัมพันธ์เพื่อความมั่นคงในภูมิภาคแทนการทวงคืนดินแดน

วิเคราะห์ท่าทีของอังกฤษต่อประเทศไทยช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยเน้นความขัดแย้งระหว่างผลประโยชน์เชิงยุทธศาสตร์กับหลักเอกราชของชาติไทย เปิดเผยเบื้องหลังทางการทูตและการเจรจาลับระหว่างอังกฤษ สหรัฐฯ และไทย ที่หล่อหลอมอนาคตประเทศไทยหลังสงคราม

คำถามและคำตอบ ทั้งข้อเสนอ ข้อวิจารณ์ และมุมมองหลากหลาย จากงานเสวนา “อนาคตเส้นทางเศรษฐกิจ คลองไทย - คอคอดกระ - Landbridge จากวิสัยทัศน์ปรีดี พนมยงค์ สู่ยุทธศาสตร์เศรษฐกิจโลกแห่งศตวรรษที่ 21”

โครงการเกี่ยวเนื่องกับคลองไทย ขุดคอคอดกระ หรือ Landbridge ต้องศึกษาผลกระทบต้องรอบด้านและชัดเจน โดยควรเลือกเพียงโครงการเดียวเพราะประเทศไทยยังมีโครงการฯ อีกมากมายที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจได้เช่นกัน

“คลองกระ” หรือ “คอคอดกระ” เป็นโครงการที่มีศักยภาพในการพลิกโฉมเศรษฐกิจไทยให้กลายเป็นศูนย์กลางโลจิสติกส์ระดับโลก แต่ยังคงมีประเด็นด้านอำนาจอธิปไตยและการลงทุนที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ

อนุสรณ์ ธรรมใจ เสนอประเด็นยุทธศาสตร์เศรษฐกิจ Landbridge ภายใต้ดุลยภาพแห่งอำนาจของจีนและสหรัฐอเมริกาโดยเชื่อมโยงกับข้อเสนอของนายปรีดี พนมยงค์ เมื่อปี 2478 โดยเฉพาะเรื่องทุนเพื่อไม่ให้ชาติเสียเอกรราชและอธิปไตย

เมื่อวันที่ 9 มีนาคม 2568 ที่ผ่านมา “สถาบันปรีดี พนมยงค์” ร่วมกับ “วิทยาลัยนานาชาติปรีดี พนมยงค์” จัดงานเสวนาวิชาการ “อนาคตเส้นทางเศรษฐกิจ คลองไทย - คลองกระ - Landbridge จากวิสัยทัศน์ปรีดี พนมยงค์ สู่ยุทธศาสตร์เศรษฐกิจโลกแห่งศตวรรษที่ 21” ณ ห้อง PBIC 211 ชั้น 2 ตึก 60 ปี วิทยาลัยนานาชาติปรีดี พนมยงค์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์

นายปรีดี พนมยงค์ ได้นำเสนอแนวคิดและข้อเสนอแนะเกี่ยวกับการขุดคลองคอคอดกระในอดีต โดยเน้นถึงความสำคัญของการรักษาอธิปไตยของชาติและความเป็น “เอกราชทางเศรษฐกิจ” ควบคู่ไปกับการพิจารณาถึงผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจและสังคมที่จะเกิดขึ้นจากการพัฒนาพื้นที่โดยรอบคลอง