ทักษิณ ชินวัตร

หเดือนกันยายนเป็นเดือนของรัฐประหาร 2500 และ 2549 และยังเป็นเดือนที่สุธาชัย ยิ้มประเสริฐ จากไป บทความนี้ชวนกลับไปอ่านข้อเขียนขนาดสั้นของสุธาชัยเมื่อ พ.ศ. 2555 เรื่อง "บทเรียนทักษิณ ชินวัตร กับ ปรีดี พนมยงค์" ซึ่งเขียนขึ้นเพื่อโต้แย้งข้อเสนอของคณิต ณ นคร ประธาน คอป. ที่ชวนให้ทักษิณ ชินวัตร เสียสละด้วยการไม่กลับประเทศอย่างที่เชื่อกันว่าปรีดีเคยเลือก สุธาชัยชี้ว่าปรีดีไม่ได้จากไปโดยสมัครใจ หากถูกรัฐประหาร 8 พฤศจิกายน 2490 ผลักออกนอกประเทศ ถูกใส่ร้ายในกรณีสวรรคตจนมีผู้บริสุทธิ์ถูกประหารชีวิตสามคน และเคยพยายามกลับมาแล้วในขบวนการประชาธิปไตย 26 กุมภาพันธ์ 2492 บทเรียนที่แท้จริงสำหรับสุธาชัยจึงไม่ใช่การลี้ภัยอย่างเงียบงัน แต่คือข้อสรุปว่าฝ่ายอนุรักษนิยมอำมาตยาธิปไตยไว้ใจไม่ได้ และการปฏิรูปต้องอาศัยการสนับสนุนของประชาชนมากกว่าการประนีประนอม จากจุดนี้ผู้เขียนขยายต่อไปสู่คำถามว่าด้วยการใช้ "บทเรียนทางประวัติศาสตร์" การเปรียบเทียบข้ามบริบท และการเมืองของความทรงจำว่าด้วยปรีดีตั้งแต่หลัง 14 ตุลาคม 2516 จนถึงงานศึกษาของสุธาชัยเองเรื่องปรีดีกับปัญหาเอกราช

ษัษฐรัมย์ได้เน้นย้ำถึงบทเรียนทางการเมืองชิ้นสำคัญที่พรรคประชาชนต้องคำนึงถึงในการที่จะสร้างความเปลี่ยนแปลง ทั้งนี้ก็เพื่อป้องกันไม่ให้สังคมไทย “หมดศรัทธา“ ในระบอบประชาธิปไตยไปเสียก่อนดังเช่นที่ผ่านมาในประวัติศาสตร์การเมืองการปกครองไทย

บทเรียนจากกรณีของนายปรีดี พนมยงค์ และนายทักษิณ ชินวัตร ได้ชี้ให้เห็นว่าการเล่นตามกติกาของชนชั้นนำนั้นก็อาจไม่ใช่วิธีที่จะนำไปสู่ความเปลี่ยนแปลงได้จริงดังที่คาดหวัง และยังมีข้อควรคำนึงอีกมากเช่นเดียวกันในการสร้างความเปลี่ยนแปลงให้เกิดขึ้นจริง

ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี ได้วิพากษ์แนวทางการประนีประนอมของพรรคประชาชนจากกรณีโหวตให้นายอนุทิน ชาญวีรกูล ดำรงตำแหน่งนายกฯ โดยยกบทเรียนจากกรณีของนายปรีดี พนมยงค์ และนายทักษิณ ชินวัตร ซึ่งได้พิสูจน์แล้วว่าการประนีประนอมไม่นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงที่แท้จริง

งานวิจัยดุษฎีนิพนธ์ สาขาวิชารัฐศาสตร์ เรื่อง “เสรีนิยมธรรมราชา: พลวัตแห่งอำนาจระหว่างสถาบันกษัตริย์กับสถาบันแนวประชาธิปไตยในโครงการจำกัดเสียงข้างมาก (พ.ศ. 2540-2560)” โดย อ.ปฤณ เทพนรินทร์ กล่าวถึงลักษณะสำคัญใหม่ของฟากฝั่งอนุรักษนิยมไทยที่ปรับเปลี่ยนตนเองอย่างมีพลวัต

บทความชิ้นนี้ ผู้เขียนนอกจากจะวิเคราะห์กลุ่มพรรคการเมืองทั้งสองกลุ่มว่า นำเสนอนโยบายต่างประเทศที่มีจุดเน้นแตกต่างกันแล้ว ยังย้อนรำลึกถึงนโยบายของรัฐบาลบางชุดในอดีต

บทความชิ้นนี้ผู้เขียนย้อนกลับไปดูถึงการขยับ-เคลื่อนไปของรูปแบบการปกครองระบอบประชาธิปไตย นับตั้งแต่จากมุมมองของอาจารย์ปรีดี พนมยงค์ ที่แสดงไว้จากปาฐกถาครบรอบ 50 ปีประชาธิปไตย จนกระทั่งในความหมายของประชาธิปไตยต่อการรัฐประหารครั้ง 19 กันยายน 2549 นี้

ข้อสังเกต 3 ประการถึงเหตุผลว่าเป็นเช่นไรที่การมองด้วยทฤษฎีภาวะทันสมัยหรือ “สองนคราธิปไตย” อาจต้องกลับมาศึกษาใหม่อีกครั้ง

บทสัมภาษณ์ของ รศ.ดร.มุนินทร์ พงศาปาน โดยกล้า สมุทวณิช ผู้สัมภาษณ์ อาทิ อุปสรรคของประชาธิปไตยไทย, บทบาทและความจำเป็นขององค์กรอิสระ, ข้อเปรียบเทียบศาลรัฐธรรมนูญในต่างประเทศและความชอบธรรมทางการเมือง, เรื่องเร่งด่วนของฝ่ายนิติบัญญัติ ตลอดจนทางออก ข้อเสนอ และข้อคิดเห็นถึงการจัดทำร่างรัฐธรรมนูญไทยฉบับใหม่ที่สมควรจะเกิดขึ้น เป็นต้น

อาคารพิพิธภัณฑ์เสรีไทยอนุสรณ์ นับเป็นหนึ่งในอาคารที่มีความสำคัญกับสังคมไทยในฐานะสถานที่ซึ่งรวบรวมความทรงจำและบอกเล่าถึงความเป็นขบวนการเสรีไทยเพื่อการปลดปล่อยการยึดครองประเทศไทยของประเทศญี่ปุ่น และร่วมมือกับฝ่ายสัมพันธมิตรในสมัยสงครามโลกครั้งที่สอง