ท่านผู้หญิงพูนศุข พนมยงค์

เมื่อวันที่ 11 มกราคม 2569 สถาบันปรีดี พนมยงค์ จัดงานเสวนาทางวิชาการ PRIDI Talks #34 : 114 ปีชาตกาล ท่านผู้หญิงพูนศุข พนมยงค์ ในหัวข้อ “บทบาทของผู้หญิงในการขับเคลื่อนเพื่อประชาธิปไตยและมนุษยธรรมภายใต้ภาวะวิกฤติ” ณ สมาคมธรรมศาสตร์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ ซอยงามดูพลี กรุงเทพมหานคร

บทสัมภาษณ์ของท่านผู้หญิงพูนศุข พนมยงค์ เกี่ยวกับเรื่องราวชีวิตคู่ของท่านกับนายปรีดี พนมยงค์ ซึ่งมีทั้งการพบพานและเหตุให้พลัดพรากในบางช่วงเวลา ทั้งการลี้ภัยและการถูกคุมขัง เพราะเหตุการณ์บ้านเมืองทำให้ทั้งคู่ต้องเปลี่ยนวิถีชีวิตไป หาใช่ด้วยเหตุผลส่วนตัว

ทรรศนะว่าด้วย “สันติภาพ” ของท่านผู้หญิงพูนศุข พนมยงค์ ผ่านบทสัมภาษณ์ในหนังสือ ปรีดีนิวัติ สัจจะคืนเมือง โดยพิจารณาจากประสบการณ์ชีวิตของผู้หญิงคนหนึ่งซึ่งผ่านสงครามโลกครั้งที่ 2 การต่อสู้ของขบวนการเสรีไทย และการทำงานเพื่อสาธารณประโยชน์หลังสงคราม

PRIDI Talks #34 114 ปีชาตกาล ท่านผู้หญิงพูนศุข พนมยงค์“บทบาทของผู้หญิงในการขับเคลื่อนเพื่อประชาธิปไตยและมนุษยธรรมภายใต้ภาวะวิกฤติ ”วันอาทิตย์ที่ 11 มกราคม 2569เวลา 14.00 - 17.00 น.ณ สมาคมธรรมศาสตร์ ในพระบรมราชูปถัมถ์ ซอยงามดูพลี กรุงเทพฯ

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต) ได้กล่าวถึงหลักธรรมนี้ที่ท่านผู้หญิงพูนศุข พนมยงค์ ได้ยึดมั่นถือมั่น จนสามารถผ่านพ้นทุกวิกฤตทางการเมืองไปได้อย่างไม่หวั่นเกรง แม้ว่าจะถูกกลั่นแกล้งรังแกเพียงใดก็ตาม ซึ่งก็คือพุทธภาษิตที่ว่า “ธรรมนั้นแล ย่อมรักษาผู้ประพฤติธรรม“

วาณี พนมยงค์ สายประดิษฐ์ ได้ร้อยเรียงบทสนทนาของอัญชนา โอบอ้อม และอุดร รักษมณี อันมาจากประสบการณ์และความทรงจำสุดระทึกใจเมื่อครั้งที่ได้ให้ความอนุเคราะห์ที่พักแก่นายปรีดี พนมยงค์ เมื่อครั้งที่ต้องหลบหนีหลังจาก "ขบวนการประชาธิปไตย" 26 กุมภาพันธ์ 2492 ประสบความล้มเหลวถึง 5 เดือน ก่อนที่นายปรีดีจะหลบหนีลี้ภัยออกนอกประเทศไปได้โดยสวัสดิภาพ

จดหมายจากหม่อมงามจิตต์ บุรฉัตร ถึงท่านผู้หญิงพูนศุขเพื่อแสดงความเสียใจอย่างสุดซึ้งต่อการอสัญกรรมของนายปรีดี พนมยงค์ ซึ่งแม้กำลังพักรักษาตัวอยู่ในโรงพยาบาล หม่อมงามจิตต์ยังตั้งใจจะเข้าแสดงความอาลัยด้วยผ่านจดหมายลายมือนี้เอง

บทความนี้ชี้ให้เห็นว่าพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (ร.7) และคณะราษฎร แม้มีความเห็นต่างทางการเมือง แต่ยังคงรักษาสายสัมพันธ์ส่วนพระองค์ด้วยความเคารพและไมตรีจิต ซึ่งข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์จะหักล้างมายาคติว่าคณะราษฎรล้มล้างหรือใส่ร้ายพระองค์โดยไร้เหตุผล

เอกสารยืนยันความบริสุทธิ์ของนายปรีดี พนมยงค์ จากข้อกล่าวหาเกี่ยวกับกรณีสวรรคต ร.8 โดยมีการดำเนินคดีหลายครั้ง และคู่ความต่างยอมรับผิด โดยขอขมาอย่างเป็นทางการ

นายวิชา กันตามระ เป็นนักกฎหมายผู้ภักดีต่อนายปรีดี พนมยงค์และยืนหยัดเพื่อความยุติธรรมผ่านการว่าความในคดีสำคัญทางการเมือง โดยได้รับมอบอำนาจในคดีสำคัญ ๆ เพื่อยื่นเรื่องคดีหมิ่นประมาท