นริศ จรัสจรรยาวงศ์

มรดกตกทอดจากการรัฐประหารและเผด็จการเงียบ ได้สร้างความชินชาต่อความผิดปกติทางการเมือง และตอกย้ำความเหลื่อมล้ำทั้งในมิติการศึกษาและเศรษฐกิจ การย้อนมองเจตนารมณ์ "รัฐสวัสดิการ" ของปรีดี พนมยงค์ จึงไม่ใช่เรื่องล้าสมัย แต่คือเข็มทิศสำคัญในการโอบอุ้มประชาชนผู้พ่ายแพ้ในระบบทุนนิยม เพื่อสร้างความเสมอภาคและสังคมที่สร้างสรรค์อย่างแท้จริง

หากนำหลัก 6 ประการของคณะราษฎรมาพิจารณากับสังคมไทยในปัจจุบัน คงยากที่จะบอกว่าปัญหาใดสำคัญกว่ากัน เพราะไม่ว่าจะเป็นเอกราช เสรีภาพ เศรษฐกิจ การศึกษา หรือความเสมอภาค ล้วนเป็นโจทย์ที่สังคมไทยยังต้องเผชิญและร่วมกันหาทางออก

หลักหกประการของคณะราษฎร ถูกสะท้อนผ่านสื่อสิ่งพิมพ์อย่างหนังสือที่ระลึกวันชาติทั้งสามเล่ม ทำหน้าที่รายงานผลประกอบการประจำปีของรัฐบาลผ่านกราฟและสถิติ ซึ่งสามารถแสดงให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่างระบอบเก่าและระบอบใหม่ จึงทำให้เห็นได้ว่ารัฐบาลคณะราษฎรให้ความสำคัญกับประชาชนเป็นหลักสำคัญ

หลักหกประการ เปรียบเหมือนกับสัญญาประชาคมที่คณะราษฎรได้ให้ไว้กับประชาชน เมื่อมองลึกลงไปจะเห็นว่าปรีดี พนมยงค์และคณะราษฎรได้ทำตามคำมั่นสัญญาในระดับหนึ่ง ซึ่งสะท้อนออกมาในรูปแบบต่าง ๆ เช่น การเจรจาแก้ไขสนธิสัญญาระหว่างประเทศที่ไม่เป็นธรรมสำเร็จ การจัดตั้งธนาคารแห่งชาติ รวมถึงการได้มาซึ่งรัฐธรรมนูญ หลักหกประการ จึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง

ขุนศรีศรากร หนึ่งในคณะผู้ก่อการอภิวัฒน์ 2475 ผู้อยู่ร่วมในเหตุการณ์นองเลือดแรกของรุ่งอรุณแห่งการเปลี่ยนแปลงการปกครอง นริศ จรัสจรรยาวงศ์ พาผู้อ่านรู้จักกับชลอ ศรีศรากร จากท่านขุนระบอบเดิม สู่นายตำรวจในระบอบใหม่ และพระปุณณะวังโสในปัจฉิมวัย

ทำความรู้จัก "ทวี บุณยเกตุ" อดีตนายกฯ 17 วัน ที่เป็นมากกว่าสถิติอันแสนสั้น ผ่านบทความของ นริศ จรัสจรรยาวงศ์ ซึ่งชี้ให้เห็นบทบาทสำคัญในประวัติศาสตร์ ทั้งการเป็นผู้ร่วมก่อตั้งคณะราษฎร 2475 และการเป็น "มือขวา" ของปรีดี พนมยงค์ ในขบวนการเสรีไทย

น.อ. สวัสดิ์ จันทนี นายเรือผู้ก่อการที่อยู่นอกรายชื่อคณะอภิวัฒน์ 2475 เส้นทางชีวิตของท่านมิได้โรยด้วยกลีบกุหลาบ เมื่อ เหตุการณ์กบฏแมนฮัตตัน ทำให้ต้องพ้นจากราชการ จุดเปลี่ยนนี้ได้กำเนิดนักประพันธ์ผู้ฝากผลงานในทำเนียบหนังสือดี 100 เล่มที่คนไทยควรอ่าน

หลวงธำรงนาวาสวัสดิ์ เป็นบุคคลสำคัญในห้วงเปลี่ยนผ่านทางการเมืองหลัง พ.ศ. 2475 ทั้งในฐานะข้าราชการผู้ร่วมกระบวนการอัญเชิญยุวกษัตริย์รัชกาลที่ 8 เสด็จขึ้นครองราชย์ และในฐานะนายกรัฐมนตรีผู้ทำงานท่ามกลางแรงกดดัน จากความขัดแย้งหลังสงครามโลกครั้งที่สอง บทความนี้นำเสนอพัฒนาการชีวิตราชการ บทบาททางการเมือง และภาพลักษณ์ “นายกฯ ลิ้นทอง” ที่ปรากฏในหน้าประวัติศาสตร์การเมืองไทย

นริศ จรัสจรรยาวงศ์ ขอเชิญทุกท่านไปสำรวจชีวประวัติของ ดร.ตั้ว ลพานุกรม และเรื่องราวความสมัครสมานครั้งสุดท้ายของคณะราษฎรผ่าน "หนังสืองานศพ" ของ ดร.ตั้ว ลพานุกรม ทั้งสามเล่ม ซึ่งนับเป็นหนึ่งในอนุสรณ์งานศพที่ทรงคุณค่าที่สุดเล่มหนึ่งของคณะผู้ก่อการ

ย้อนกลับไปสำรวจ สังคมศาสตร์ปริทัศน์ เพื่อทำความเข้าใจว่า “ประชาธิปไตยตายเสียแล้ว?” นั้นหมายถึงอะไรในสายตาของยุคนั้น และเราจะอ่านคำถามเดียวกันนี้อย่างไรในวาระรำลึก 14 ตุลาคม พ.ศ. 2568