มารุต บุนนาค

“ประชาธิปไตยที่สมบูรณ์” ในประเทศไทยจะเกิดขึ้นหรือไม่ เป็นคำถามที่อยู่ในความคิดของคนจำนวนมาก รวมถึงมารุต บุนนาค อดีตนักกฎหมาย นักการเมือง รัฐมนตรี และประธานรัฐสภา ผู้ที่ยอมรับว่าหลักกฎหมายและระบอบประชาธิปไตยในประเทศไทย อาจไม่ได้นำความเป็นธรรมมาสู่ทุกคน แต่ในขณะเดียวกัน มารุตก็มองว่านักกฎหมายควรที่จะทำให้อำนาจรัฐเป็นไปเพื่อรักษาไว้ซึ่งคุณค่าที่สำคัญกว่า คือ สิทธิเสรีภาพ ความยุติธรรม และความถูกต้องของสังคมด้วยเช่นกัน

ย้อนอ่านชีวิตของ มารุต บุนนาค ผ่านช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อสำคัญ ทั้งธรรมศาสตร์ภายใต้อำนาจรัฐประหาร ขบวนการนักศึกษาวันที่ 5 พฤศจิกายน 2494 เส้นทางวิชาชีพทนายความ คดีการเมือง งานรัฐสภา ตลอดจนความสัมพันธ์กับปรีดี พนมยงค์และครอบครัว โดยเฉพาะงาน “ครั้งหนึ่งในบัลลังก์ 24” ซึ่งเขียนในนามปากกา “ผู้สื่อข่าวน้อย” และบันทึกฉากอำลาระหว่างพูนศุขกับปาล พนมยงค์ไว้อย่างสะเทือนใจ

มารุต บุนนาค ในขณะเป็นนักหนังสือพิมพ์ได้ใช้นามปากกาว่า ผู้สื่อข่าวน้อย เขียนถึงการต่อสู้ของขบวนการนักศึกษามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เมื่อ พ.ศ. 2494

การก่อกำเนิดมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และการเมืองเป็นไปตามเจตนารมณ์ของคณะราษฎร ด้วยความมุ่งหวังให้ประชาชนสามารถมีโอกาสศึกษาเล่าเรียนเพื่อเป็นกำลังสำคัญและเป็นสายธารที่รับใช้ประชาชน และช่วยให้ระบอบประชาธิปไตยดำเนินสืบต่อไป

ความเป็นเลิศของ ‘สุภา ศิริมานนท์’ ไม่ได้ถูกจำกัดไว้เพียงในบทบาทของบรรณาธิการที่ผลักดันหนังสือที่ตนดูแลให้มีคุณภาพที่สุด หากแต่ รวมไปถึงวิถีชีวิตที่ดิ้นรนต่อสู้กับภัยความมืดบอดจากเผด็จการเพื่อให้ได้มาซึ่งอิสรภาพทางความคิดของทั้งคนวงการหนังสือพิมพ์และสังคมไทย

ภีรดา เขียนถึงการต่อสู้ทางการเมืองด้วย "การอดอาหาร" (Hunger Strike) ซึ่งมีจุดมุ่งหมายทางอุดมการณ์เพื่อตอบสนองแก่ข้อเรียกร้องจนนำไปสู่การหาทางออกของสังคม ผ่านกรณีความเคลื่อนไหวทางการเมืองในต่างประเทศ และ ไทยโดย 'ฉลาด วรฉัตร' อดีตนักเคลื่อนไหวทางการเมือง ที่สามารถสร้างแรงกระเพื่อมให้แก่สังคมบนหน้าประวัติศาสตร์เหตุการณ์พฤษภาประชาธรรม

รากฐานรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540 ที่ได้รับการขนานนามว่า "รัฐธรรมนูญฉบับประชาชน" โดยถือกำเนิดขึ้นด้วยผลสืบเนื่องจากฉันทามติของประชาชนในสังคมเพื่อแก้ระบบและกลไกการเมืองที่เคยถูกแทรกแซงโดยกองทัพ

วานนี้ (28 กันยายน 2565) มูลนิธิปรีดี พนมยงค์ ได้เป็นเจ้าภาพร่วมในงานสวดพระอภิธรรม ศาสตราจารย์พิเศษ มารุต บุนนาค ณ วัดมกุฏกษัตริยาราม ศาลา 8 ทั้งนี้ กำหนดการบำเพ็ญกุศลจะดำเนินถึงวันที่ 1 ตุลาคม 2565

เรื่องราวความทรงจำของศิษย์ต.ม.ธ.ก. รุ่นที่ 5 ครั้งเมื่อใช้ชีวิตภายในรั้วโดม ณ โรงเรียนเตรียมปริญญามหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์ สถานศึกษาที่มิใช่เป็นเพียงพื้นที่แห่งการเรียนรู้ แต่ยังได้ขัดเกลาให้ทุกคนเห็นคุณค่าในสิทธิเสรีภาพ ความยุติธรรม ความถูกต้อง รักและเคารพในสิทธิของผู้อื่น

ประเทศไทยเปลี่ยนแปลงการปกครองมาเป็นระบอบประชาธิปไตยจนถึงปัจจุบันเป็นเวลา 72 ปี[1] แต่บ้านเมืองเป็นประชาธิปไตยอย่างแท้จริงในบางครั้งบางคราวเท่านั้น เพราะได้มีการปฏิวัติรัฐประหารกันมาตลอดเวลาไม่ต่ำกว่า 20 ครั้ง ทั้งที่ทำสำเร็จบ้าง ไม่สำเร็จบ้าง บางครั้งมีการปฏิวัติแล้ว ก็มีการบริหารราชการแผ่นดินกันในระบอบเผด็จการ ไม่มีบทบัญญัติรัฐธรรมนูญใช้บังคับ ในบางยุคมีการบริหารราชการแผ่นดินแบบกึ่งเผด็จการและกึ่งประชาธิปไตย ทั้งนี้สุดแต่จิตสำนึกของผู้ยึดอำนาจแต่ละคน ในยุคปัจจุบันถือได้ว่าเป็นยุคประชาธิปไตยเต็มรูปแบบ ประชาชนมีความตื่นตัวทางการเมือ