วรรณกรรม

วรรณกรรมไทยที่เกี่ยวเนื่องกับสงครามโลกครั้งที่สองมีมากมายหลายชิ้น โดยส่วนมากมักจะกล่าวถึงสถานการณ์ของสงครามและความรักของหนุ่มสาว แต่ในเรื่องเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับขบวนการเสรีไทยมักจะถูกละเลยไม่พูดถึงหรือพูดถึงก็พูดในด้านแง่ลบ ทำให้เรื่องราวข้อเท็จจริง ผลงาน คุณูปการของเสรีไทยและอาจารย์ปรีดีพนมยงค์นั้นถูกบิดเบือนไป แต่ในสายตาของนักเขียนสาว ผู้ใช้นามปากกาว่า “แขไข เทวินทร์“ นั้นกลับสร้างสรรค์งานเขียนที่แตกต่างนักเขียนคนอื่นๆ ซึ่งสะท้อนเรื่องราวที่เกิดขึ้นจริงของโลกในยุคนั้นได้อย่างไม่บกพร่อง

บทอวสานของ พระเจ้าช้างเผือก ตอนที่ 21 สันติภาพชั่วนิรันดร์ เผยบทสรุปของพระเจ้าจักราและเรณู พร้อมทิ้งท้ายด้วยสัจธรรมอันลึกซึ้งจากสมุหกลาโหมที่สะท้อนให้เห็นถึงพระราชหฤทัยของพระเจ้าช้างเผือก ผู้ทรงเลือกหนทางหลีกเลี่ยงสงครามเพื่อรักษาความสงบสุขของอาณาจักร

มาลัย ชูพินิจ กับวรรณกรรมสะท้อนภาพเสรีไทยหญิง ตอนจบ อาชญาสิทธิ์ ศรีสุวรรณ พาผู้อ่านไปค้นหาความจริงเบื้องหลังชะตากรรมของ "ศรีดารา" หญิงสาวที่สังคมตราหน้าว่าทรยศชาติ พร้อมสะท้อนภาพวีรกรรมของขบวนการเสรีไทยหญิงที่ต้องแลกมาด้วยการเสียสละอันใหญ่หลวง

เนื่องในวาระชาตกาล 120 ปี มาลัย ชูพินิจ เจ้าของนามปากกา เรียมเอง ซึ่งหลายคนอาจคุ้นเคยในผลงานวรรณกรรม “ชั่วฟ้าดินสลาย” เพื่อระลึกแด่ครูมาลัย สถาบันปรีดี พนมยงค์ ขอนำเสนอบทความ 'มาลัย ชูพินิจ กับวรรณกรรมสะท้อนภาพเสรีไทยหญิง ตอนแรก' โดย อาชญาสิทธิ์ ศรีสุวรรณ

พบกับความงดงามของ “วรรณกรรม” ที่ถูกต่อยอดไปสู่ “ภาพยนตร์” ที่เฉิดฉายบนเวทีโลก โดยยกตัวอย่างผลงานสองเรื่องคือ “Kokuho” และ “A Pale View of Hills” ซึ่งต่างสะท้อนวัฒนธรรม ความทรงจำ และบาดแผลทางสังคมของญี่ปุ่นหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ในมุมมองที่ละเอียดอ่อน

กำพล จำปาพันธ์ ชวนทุกท่านสำรวจมุมมองของ อัศนี พลจันทร หรือที่รู้จักกันในนามปากกา "นายผี" ปัญญาชนผู้ถือปากกาเป็นอาวุธต่อสู้กับอำนาจเผด็จการ ที่มีต่อปรีดี พนมยงค์ ผู้ประศาสน์การ ม.ธ.ก., กรณีสวรรคต และชะตากรรมของ ม.ธ.ก. ภายหลังรัฐประหาร พ.ศ. 2490

อาชญาสิทธิ์ ศรีสุวรรณ ได้ร้อยเรียงเรื่องราวที่น่าสนใจของ "นางสาวเล็ก" ผู้เป็น "แรงดาลใจ" ให้ "นายผี" ได้บรรจงร้อยเรียงบทกวี "เราชะนะแล้ว, แม่จ๋า" อันโด่งดังขึ้นมาเพื่อสะท้อนภาพการต่อสู้ของชนชั้นกรรมาชีพภายใต้ระบบทุนนิยมที่กดขี่ และเรื่องราวการต่อสู้ของนางสาวเล็กก็ยังเป็นฟันเฟืองขับเคลื่อนพลังแห่งกรรมกรสตรีให้โลดแล่นมาจวบจนปัจจุบัน

เรื่องราวของ “ความพยาบาท“ วรรณกรรมโดยพระยาสุรินทราชา (นกยูง วิเศษกุล) หรือ “แม่วัน“ และได้ชี้ให้เราเห็นว่าวรรณกรรมดังกล่าวของแม่วันนับว่าเป็นผลงานอันทรงคุณค่า ซึ่งได้สร้างแรงบันดาลในจนนำไปสู่นวนิยายเรื่องอื่นๆ และยังได้รับการต่อยอดให้เป็นละครเวทีอีกด้วย

เส้นทางชีวิตนักเขียนของ “ศรีดาวเรือง” หรือวรรณา ทรรปนานนท์ ตั้งแต่ภูมิหลังของเธอ จนถึงการก้าวเข้าสู่วงการนักเขียน ศรีดาวกับการเขียนเรื่องสั้น “บางทีวันหนึ่งข้างหน้า” หลังเหตุการณ์ 14 ตุลา 2516 ซึ่งมีนัยประหวัดถึงคำขวัญประจำธรรมศาสตร์ของศรีบูรพาที่ว่า “ฉันรักธรรมศาสตร์ เพราะธรรมศาสตร์สอนให้ฉันรักประชาชน” ในข้อเขียน “ดูนักศึกษา ม.ธ.ก. ด้วยแว่นขาว"ซึ่งเรื่องสั้นนี้สะท้อนตัวตนของผู้เขียนและบริบทการเมืองในขณะนั้นได้เป็นอย่างดี

ละครเวทีเรื่องทางเทวดาเป็นบทประพันธ์ของ รศ. ดร. คุณหญิงวินิตา ดิถียนต์ เมื่อปี 2546 อิงมาจากวรรณคดีเรื่อง สังข์ทอง โดยเสนอความเชื่อเรื่องบาปบุญคุณโทษ และให้กำลังใจให้แก่ผู้ที่มุ่งมั่นทำความดี