องค์กรอิสระ

ช่วงถาม-ตอบในงานเสวนา PRIDI Talks #35 ที่ผู้ร่วมฟังเสวนาร่วมกันชี้เป้าปัญหาหลักทางโครงสร้างจากรัฐธรรมนูญฉบับปฏิปักษ์เสียงข้างมาก พร้อมฉายภาพพลเมืองตื่นรู้ซ้อนทับกับบรรยากาศทางการเมืองหลังปี 2535 และการหล่อเลี้ยงความหวังเพื่อร่วมกันผลักดันกติกาใหม่ที่เป็นของประชาชนอย่างแท้จริง

ต้นตอปัญหาโครงสร้างรัฐธรรมนูญไทยที่เปิดช่องให้องค์กรอิสระใช้อำนาจเหนือการตรวจสอบ พร้อมเชิญชวนประชาชนร่วมแสดงพลังผลักดันรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เพื่อร่วมกันเปลี่ยนแปลงและทวงคืนกติกาที่เป็นธรรมกลับคืนสู่สังคมไทย

รื้อสร้างนิยาม “องค์กรอิสระ” โดยเสนอให้เรียกว่า “องค์กรแต่งตั้ง” ผ่านแนวคิดเศรษศาสตร์การเมือง เพื่อชี้ให้เห็นกระบวนการออกแบบโครงสร้างอำนาจที่บิดเบือนแรงจูงใจของสังคมไทย พร้อมเสนอแนวทางปฏิรูปกระบวนการสรรหาเพื่อคืนระบบตรวจสอบถ่วงดุลที่ยึดโยงกับประชาชนอย่างแท้จริง

วิกฤตศรัทธาต่อองค์กรอิสระและศาลรัฐธรรมนูญที่กลายเป็นเครื่องมือรับใช้อำนาจเผด็จการ เซาะกร่อนพรรคการเมืองและนักการเมืองผู้ได้รับความไว้ใจจากประชาชน พร้อมเน้นย้ำถึงทางที่ประเทศไทยจะรอดพ้นจากวงจรนี้ผ่านความจำเป็นในการแก้ไขรัฐธรรมนูญทั้งฉบับ เพื่อคืนความหมายให้แก่การเลือกตั้งและทำให้ระบบตรวจสอบถ่วงดุลกลับมายึดโยงกับประชาชนอย่างแท้จริง

รศ.ดร.โคทม อารียา ชี้ให้เห็นว่าเครือข่ายอำนาจที่ยึดโยงองค์กรอิสระกับสถาบันหลักของรัฐ ทำให้กระบวนการตรวจสอบเป็นไปอย่างไม่โปร่งใส และเน้นย้ำว่าองค์กรอิสระเป็นอำนาจที่ 4 อันนอกเหนือจากอำนาจประชาธิปไตยที่เป็นของปวงชน ซึ่งประชาชนชาวไทยต่างต้องยืนหยัดต่อสู้แม้ในวันที่ฟ้าหม่น ไม่ว่าจะยากเย็นหรือเหน็บหนาวเพียงใด

แนวทางเร่งผลักดันประเทศไทยไปข้างหน้า ผ่านการแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับ 2560 และแก้ไขพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญบางฉบับ เพื่อให้ที่มาขององค์กรอิสระสามารถตรวจสอบถ่วงดุลอำนาจอย่างเที่ยงธรรมและยึดโยงกับประชาชนแทนกลุ่มอำนาจจารีตนิยม

ข้อเสนอ 3 ประการ ขององค์อิสระในระบอบประชาธิปไตย ที่ต้องยึดโยงกับประชาชน ประกอบด้วย ความโปร่งใสและการมีส่วนร่วมของประชาชนในกระบวนการสรรหา การสื่อสารและแสดงความรับผิดชอบต่อสาธารณะอย่างต่อเนื่อง และ การสร้างวัฒนธรรมความรับผิด เพื่อให้องค์กรอิสระเป็นองค์กรที่อยู่ข้างประชาชน

ตัวแทนพรรคการเมืองฝ่ายค้านเสนอ แนวทางการแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับ 2560 และชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นที่จะต้องแก้รัฐธรรมนูญหรือจัดทำร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่เพื่อประชาชน

พริษฐ์ วัชรสินธุ วิพากษ์วิจารณ์บทบาทวุฒิสภาชุดเก่าในการแทรกแซงการเมือง ขัดขวางการแก้ไขรัฐธรรมนูญ เรียกร้องให้ส.ว.ชุดใหม่ไม่ผูกมัดอนาคตประเทศ ส่งเสริมประชาธิปไตยและการแก้ไขรัฐธรรมนูญ

อาจารย์สิริพรรณ นกสวน สวัสดี วิพากษ์วุฒิสภาชุดเก่าขาดประสิทธิภาพ กังวลความชอบธรรมและความไม่ยึดโยงประชาชนของวุฒิสภาใหม่ เสนอแนวทางปฏิรูปให้ได้วุฒิสมาชิกที่แท้จริงจากกระบวนการเป็นประชาธิปไตย