สันติภาพ

ความสัมพันธ์ระหว่างต้นฉบับนวนิยายกับภาพยนตร์พระเจ้าช้างเผือก ทำให้เห็นว่าเนื้อหาหลายส่วน โดยเฉพาะเรื่องรากฐานความคิดเเละบุคคลิกของพระเจ้าจักราถูกตัดทอนไปตามข้อจำกัดของสื่อภาพยนตร์ การกลับไปอ่านตัวบทจึงช่วยให้เข้าใจเจตนารมณ์ของนายปรีดี พนมยงค์เเละความหมายที่ต้องการสื่อสารเรื่องสันติภาพ

บทอวสานของ พระเจ้าช้างเผือก ตอนที่ 21 สันติภาพชั่วนิรันดร์ เผยบทสรุปของพระเจ้าจักราและเรณู พร้อมทิ้งท้ายด้วยสัจธรรมอันลึกซึ้งจากสมุหกลาโหมที่สะท้อนให้เห็นถึงพระราชหฤทัยของพระเจ้าช้างเผือก ผู้ทรงเลือกหนทางหลีกเลี่ยงสงครามเพื่อรักษาความสงบสุขของอาณาจักร

กำพล จำปาพันธ์ ชวนย้อนอ่านกวีนิพนธ์ต่อต้านสงครามของนายผี (อัศนี พลจันทร) นักคิด นักเขียนผู้มีจุดยืนต่อต้านจักรวรรดินิยมและสงคราม ผ่านบทกวีที่สะท้อนความเจ็บปวดของสามัญชน และการเรียกร้องสันติภาพที่ยังคงร่วมสมัย ทับซ้อนกับสถานการณ์โลกในปัจจุบันได้อย่างน่าทึ่ง

ในวาระครบรอบ 121 ปีชาตกาล "ศรีบูรพา" หรือ กุหลาบ สายประดิษฐ์ บุคคลสำคัญของโลกที่องค์การยูเนสโกยกย่อง รายการ PRIDI Interview ชวนอาจารย์ชมัยภร บางคมบาง (แสงกระจ่าง) ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ปี 2557 และประธานกองทุนศรีบูรพา มาร่วมสืบสานรอยทางของสามัญชนผู้ยิ่งใหญ่ท่านนี้

การประลอง ยุทธหัตถี ระหว่าง พระเจ้าจักรา และ พระเจ้าหงสา เมื่อกษัตริย์ทั้งสองเลือกตัดสินสงครามด้วยการต่อสู้ตัวต่อตัว เพื่อหลีกเลี่ยงการสูญเสียของทหารทั้งสองฝ่าย สะท้อนแนวคิดเรื่องศักดิ์ศรีของผู้นำ ความรับผิดชอบต่อชีวิตของผู้คน และอุดมคติเรื่องสันติภาพที่แฝงอยู่ในวรรณกรรมการเมืองชิ้นสำคัญของ ปรีดี พนมยงค์

สถาบันปรีดี พนมยงค์ ชวนพิเคราะห์วิกฤตโลกผ่านกรอบกฎหมายระหว่างประเทศ บทเรียนจากประวัติศาสตร์ และแนวคิด “สันติธรรม” ของปรีดี พนมยงค์ เพื่อเสนอหลักยืนที่ไทยควรธำรงไว้ในระเบียบโลกที่กำลังแปรเปลี่ยน และทบทวนจุดยืนของประเทศท่ามกลางภาวะโลกแตกขั้วที่ทวีความเข้มข้นขึ้น

วงศ์ พลนิกร นำเสนอ 5 เป้าหมายหลักของนโยบายต่างประเทศที่ประชาชนปรารถนา ได้แก่ การปฏิเสธสงคราม, การอยู่ร่วมกับเพื่อนบ้านโดยสันติ, การมีนโยบายอิสระไม่ตกเป็นเครื่องมือของมหาอำนาจ, ความร่วมมือทางเศรษฐกิจที่เท่าเทียม และการสร้างความมั่นคงผ่านมิตรภาพ

ชัยวัฒน์ สถาอานันท์ เปรียบเทียบสงครามและความรุนแรงเสมือนโรคภัย และมองปรากฏการณ์การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ของโลกในช่วงปลายศตวรรษที่ 20 ว่าเป็นสัญญาณการแปรสภาพของโรค โดยชี้ให้เห็นข้อสังเกตสำคัญว่าการเจรจาสันติภาพ มิใช่ตัวสันติภาพ

ทรรศนะว่าด้วย “สันติภาพ” ของท่านผู้หญิงพูนศุข พนมยงค์ ผ่านบทสัมภาษณ์ในหนังสือ ปรีดีนิวัติ สัจจะคืนเมือง โดยพิจารณาจากประสบการณ์ชีวิตของผู้หญิงคนหนึ่งซึ่งผ่านสงครามโลกครั้งที่ 2 การต่อสู้ของขบวนการเสรีไทย และการทำงานเพื่อสาธารณประโยชน์หลังสงคราม

บทความชิ้นนี้เป็นส่วนหนึ่งจากปาฐกาถาเรื่อง "นโยบายต่างประเทศที่พึงปรารถนา และแนวความคิดของท่านปรีดี พนมยงค์" ที่มีการกล่าวถึงแนวทางแก้ไขปัญหาในกรณีที่ไทยเข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้องในสงครามกลางเมืองกัมพูชา