คณะราษฎร

หลักหกประการ เปรียบเหมือนกับสัญญาประชาคมที่คณะราษฎรได้ให้ไว้กับประชาชน เมื่อมองลึกลงไปจะเห็นว่าปรีดี พนมยงค์และคณะราษฎรได้ทำตามคำมั่นสัญญาในระดับหนึ่ง ซึ่งสะท้อนออกมาในรูปแบบต่าง ๆ เช่น การเจรจาแก้ไขสนธิสัญญาระหว่างประเทศที่ไม่เป็นธรรมสำเร็จ การจัดตั้งแบงค์ชาติ รวมถึงการได้มาซึ่งรัฐธรมมนูญ หลักหกประการ จึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง

มรดกคณะราษฎรคือรากฐานของรัฐสวัสดิการ คือข้อสรุปสำคัญที่ รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี กล่าวในการสะท้อนถึงเจตนารมณ์หลัก 6 ประการสู่การสร้างความสุขสมบูรณ์ของราษฎรในโลกสมัยใหม่ โดยชี้ว่าการสร้างประชาธิปไตยที่สมบูรณ์ไม่อาจแยกขาดจากความเป็นธรรมทางเศรษฐกิจ

เรามักถูกทำให้เชื่อผ่านตำราเรียนและผู้นำทางความคิดบางกลุ่มมาโดยตลอดว่า การอภิวัฒน์สยาม 2475 คือการกระทำที่ “ชิงสุกก่อนห่าม” โดยอ้างว่าประชาชนในเวลานั้นยังไม่มีความพร้อม ไม่มีระดับการศึกษาที่สูงพอที่จะรองรับระบอบประชาธิปไตย

PRIDI Talks #36 94 ปี อภิวัฒน์สยาม หลัก 6 ประการกับรัฐสวัสดิการ :ความเสมอภาค การศึกษา และเศรษฐกิจไทยในวันนี้วันพุธที่ 24 มิถุนายน 2569เวลา 13:30 - 17:00 น.ณ สถาบันปรีดี พนมยงค์ ซอยสุขุมวิท 55 (ทองหล่อ) 

มนัส จรรยงค์ อาจเป็นที่จดจำในฐานะนักประพันธ์ผู้สร้างสรรค์ผลงานอันทรงคุณค่าของวงการวรรณกรรมไทย แต่เบื้องหลังเส้นทางชีวิตของเขายังมีเรื่องราวอีกด้านที่ไม่ค่อยมีผู้กล่าวถึง นั่นคือครั้งหนึ่งเขาเคยเกือบได้เข้าร่วมกับคณะราษฎรสายพลเรือน

ปรีดี พนมยงค์สำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนกฎหมายด้วยเกียรตินิยม และได้รับทุนไปศึกษาต่อที่ประเทศฝรั่งเศส โดยศึกษากฎหมายที่มหาวิทยาลัยก็อง (Caen) และต่อระดับปริญญาเอกที่กรุงปารีส ระหว่างศึกษา ท่านได้รับอิทธิพลจากวิชาเศรษฐศาสตร์จนเชื่อว่าปัญหาเศรษฐกิจเป็นรากฐานสำคัญของการเมืองและ กฎหมาย

มหาวิทยาลัยย่อมอุปมาประดุจบ่อน้ำ บำบัดความกระหายของราษฎร ผู้สมัครแสวงหาความรู้อันเป็นสิทธิและโอกาสที่เขาควรมีควรได้ตามหลักแห่งเสรีภาพในการศึกษา เบื้องหลังวาทะอันทรงพลังที่ปรีดี พนมยงค์ ได้กล่าวรายงานในพิธีเปิดมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง

สำรวจมรดกคณะราษฎรผ่านประวัติศาสตร์ท้องถิ่น แกะร่องรอยก่อนวันอภิวัฒน์สยาม ณ “วัดแคนอก” จังหวัดนนทบุรี ศาสนสถานบนทำเลชัยภูมิ “หัวมังกร” ที่มีความผูกพันและเป็นอนุสรณ์สถานสำคัญของ “พระยาพหลพลพยุหเสนา” ผู้นำคณะราษฎร

เมื่อ “กรุงเก่า” กลายเป็นพื้นที่ทดลองของระบอบใหม่ การบูรณะอยุธยาในทศวรรษ 2480 ภายใต้การนำของปรีดี พนมยงค์ และคณะ “สามหลวง” จึงไม่ใช่เพียงการซ่อมแซมโบราณสถาน แต่คือการเปลี่ยนสถานะที่ดินจากพระราชอำนาจสู่ “ของราษฎร” พร้อมวางรากฐานการพัฒนาเมืองที่เชื่อมโยงระบบคมนาคม สาธารณสุข และการอนุรักษ์สมบัติของชาติให้เป็นหนึ่งเดียวกับวิถีชีวิตคนท้องถิ่น

กำพล จำปาพันธ์ อธิบายถึงบทบาทของปรีดี พนมยงค์ ในการผลักดัน พ.ร.บ. โอนกรรมสิทธิ์ที่ดินเกาะเมืองอยุธยา พ.ศ. 2481 เพื่อแก้ปัญหาที่ดินรกร้าง โดยเปิดโอกาสให้ราษฎรเข้ามาอยู่อาศัยและพัฒนาเมือง ควบคู่ไปกับการอนุรักษ์โบราณสถาน