สถาบันปรีดี พนมยงค์ เฝ้าติดตามสถานการณ์ภายหลังการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและการออกเสียงลงประชามติ เกี่ยวกับการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ด้วยความกังวลยิ่งต่อข้อสงสัยและข้อร้องเรียนจำนวนมาก เกี่ยวกับกระบวนการนับผลคะแนนและการรายงานผลคะแนน ที่ปรากฏต่อสาธารณะในหลายพื้นที่ของประเทศ
รายงานจากเครือข่ายสังเกตการณ์การเลือกตั้ง ทั้งในภาคประชาชน องค์กรด้านกฎหมาย และสื่อมวลชน ได้สะท้อนปัญหาที่ไม่อาจมองข้ามได้ อาทิ จำนวนบัตรลงคะแนนไม่สอดคล้องกับจำนวนผู้มาใช้สิทธิ การนับและรวมผลคะแนนที่คลาดเคลื่อน การจำกัดการสังเกตการณ์ในบางหน่วยเลือกตั้ง ตลอดจนความล่าช้าและความชะงักงันเป็นเวลายาวนานของระบบรายงานผลคะแนนอย่างเป็นทางการของคณะกรรมการการเลือกตั้ง
สถาบันปรีดี พนมยงค์ เห็นว่า แม้ในขณะนี้ยังไม่อาจสรุปได้ว่ามีเจตนาทุจริตในขั้นตอนใดขั้นตอนหนึ่ง แต่ความคลาดเคลื่อนและความไม่ชัดเจนในกระบวนการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ประจำหน่วยเลือกตั้งในหลายกรณี ได้ส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อความเชื่อมั่นของประชาชนที่มีต่อกระบวนการเลือกตั้ง ซึ่งเป็นหัวใจของการเมืองการปกครองในระบอบประชาธิปไตย
อนึ่ง การเมืองการปกครองในระบอบประชาธิปไตยนั้น ความชอบธรรมของอำนาจรัฐมิได้ตั้งอยู่เพียงที่ผลสุดท้ายของการลงคะแนนเสียงเลือกตั้งเท่านั้น หากแต่ยังต้องอาศัยกระบวนการและขั้นตอนที่สุจริต โปร่งใส และสามารถตรวจสอบได้ โดยเปิดโอกาสให้ประชาชนได้เข้าไปมีส่วนในการกำกับและร่วมตรวจสอบได้อย่างแท้จริง
สถาบันปรีดี พนมยงค์ จึงขอเรียกร้องต่อคณะกรรมการการเลือกตั้งและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ให้ดำเนินการโดยเร่งด่วนในประเด็นต่อไปนี้
- เปิดเผยผลคะแนนดิบเป็นรายหน่วยเลือกตั้งและรายเขตให้ครบถ้วนทั้งหมด (ร้อยเปอร์เซ็นต์) โดยเร็ว เพื่อให้สาธารณชนสามารถเข้าตรวจสอบข้อมูลได้อย่างทั่วถึง
- ชี้แจงต่อสาธารณชนอย่างชัดเจนและเป็นระบบต่อกรณีที่มีข้อร้องเรียน หรือมีความคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับการนับผลคะแนน พร้อมทั้งอำนวยความสะดวกในการเปิดช่องทางการตรวจสอบและสามารถนับผลคะแนนใหม่ได้ด้วย ในพื้นที่ที่มีเหตุอันควรสงสัย
- รับรองและให้หลักประกันสิทธิในการสังเกตการณ์การนับผลคะแนนโดยผู้แทนประชาชน ให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล เพื่อธำรงไว้ซึ่งความโปร่งใสและความไว้วางใจของประชาชนต่อกระบวนการเลือกตั้ง
สถาบันปรีดี พนมยงค์ ขอยืนยันว่า การยินยอมรับการตรวจสอบอย่างตรงไปตรงมา และการชี้แจงต่อสาธารณชนอย่างโปร่งใสของคณะกรรมการการเลือกตั้งและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง หาใช่การบั่นทอนความมั่นคงของประเทศหรือเป็นภาระงานซ้ำซ้อนแต่ประการใดไม่ หากแต่เป็นเงื่อนไขสำคัญยิ่งในการธำรงศักดิ์ศรีและคุณค่าของประชาชน ในฐานะพลเมืองผู้เป็นเจ้าของอำนาจสูงสุด ไม่น้อยไปกว่าการเป็นผู้รับผิดชอบกระบวนการเลือกตั้งโดยผ่านทางภาษีของรัฐ
สถาบันปรีดี พนมยงค์ จะยังคงติดตามสถานการณ์นี้อย่างใกล้ชิด และยืนยันอย่างหนักแน่นที่จะปกป้องหลักนิติรัฐ อันกอปรด้วยความสุจริตเที่ยงธรรมของกระบวนการทางประชาธิปไตย รวมถึงสิทธิของประชาชนพลเมืองทั้งปวงในฐานะเจ้าของอำนาจอธิปไตยของประเทศ
สถาบันปรีดี พนมยงค์
10 กุมภาพันธ์ 2569
