“เส้นตาย สายลวง” The Red Line

จากรายงานประจำปี 2568 โดย whoscall ยืนยัน ว่าประเทศไทยกลายเป็นศูนย์กลางอาชญากรรมทางโทรคมนาคมที่ใหญ่ที่สุดในภูมิภาค ด้วยสถิติที่ถูกก่อกวนสูงถึง 173 ล้านครั้ง [1] เพิ่มขึ้นจากปีก่อนอย่างต่อเนื่อง ตรงข้ามกับเพื่อนบ้านหลายประเทศที่ลดลง เป็นขณะเดียวกับที่คนไทยถูกล่าจนคว้าอันดับ 1 ในสถิติการก่ออาชญากรรม (scammer) ของเอเชีย หนังไทยเรื่องแรกแห่งปีของ NETFLIX  “เส้นตาย สายลวง” The Red Line ก็วิ่งแรงแซงขึ้นอันดับ 1 NETFLIX ประเทศไทย แค่ข้ามคืนของวันแรกที่เริ่ม stream 26 มีนาคม 2569 ห่างกันไม่นานในช่วงต้นเดือนเมษายน 2026 ก็สามารถขึ้นสู่อันดับ 2 ในหมวดภาพยนตร์ภาษาต่างประเทศ (Non-English) บน Netflix Global ล่าสุดขึ้นถึงอันดับ 4 ของโลก ติด Top 10 มากกว่า 56 ประเทศทั่วโลก และติดอันดับ 1 ในหลายประเทศ รวมถึงไทย ไนจีเรีย เคนย่า ฯลฯ และมีแนวโน้มจะสูงทะลุเพดานทุบสถิติโลกอย่างถล่มทลายแน่นอน ด้วยเนื้อหาสะท้อนสะเทือนเลือนลั่นโลกแสนทุกข์โศกร่วมกันในวันที่ SCAMMER ครองเมือง และกำลังแผ่กระจายรวดเร็วซึมลึกกว่าที่เราจะนึกไปถึง…

ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมาปัญหา scammer ระบาดหนักมากเหมือนไฟไหม้โลกโหมลุกลามเป็นอุตสาหกรรมข้ามชาติ จากชายแดนติดเขมรแทรกซึมเข้ามาถึงในเขตประเทศไทย จึงเป็นที่มาของการกำเนิดหลายหน่วยงานเพื่อการปราบปรามมิจฉาชีพเหล่านี้ หนึ่งในนั้นคือองค์กรใหม่ที่มีบทบาทสำคัญโดดเด่นในปัจจุบันคือ Nabi Asia ที่ทำงานเชิงรุกร่วมกับสื่อทุกสายหลายประเภทเพื่อเผยแพร่องค์ความรู้เชิงลึกในการกำจัดมิจฉาชีพเหล่านี้ และหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่สามารถเข้าถึงการรับรู้ของผู้คนได้อย่างมีอิทธิพลต่อความรู้สึกและสร้างความเปลี่ยนแปลงได้ในระดับความเร็วสูงสุดคือ ภาพยนตร์ ไม่ว่าจะเป็นแนวบันเทิง เชิงวิชาการ หรือสารคดี ล้วนมีพลังมหาศาลต่อการขับเคลื่อนสังคมที่ไม่ใช่แค่ในระดับตระหนักรู้เท่านั้น

Scammer (สแกมเมอร์) แปลว่า มิจฉาชีพ, นักต้มตุ๋น, หรือผู้ที่ทำการฉ้อโกง โดยมักใช้เรียกกลุ่มอาชญากรที่ใช้อุบายหลอกลวงผ่านช่องทางต่าง ๆ โดยเฉพาะทางออนไลน์ (มิจฉาชีพออนไลน์) เพื่อเป้าหมายคือการเงิน ข้อมูลส่วนบุคคล หรือรหัสผ่าน

ลักษณะและกลโกงของ Scammer

• หลอกลงทุน (Investment Scam): ชวนลงทุนในสินทรัพย์ต่าง ๆ เช่น คริปโตฯ หุ้น อ้างผลตอบแทนสูงเกินจริง
• ฟิชชิ่ง (Phishing/Vishing/Smishing Scammer): ส่งอีเมล SMS หรือโทรศัพท์ปลอมตัวเป็นหน่วยงาน/ธนาคาร เพื่อขโมยข้อมูลส่วนตัว
• โรแมนซ์สแกม (Romance Scam): ปลอมโปรไฟล์โซเชียลมีเดียมาจีบ เพื่อหลอกเอาเงิน
• หลอกขายของขายสินค้าออนไลน์ ( Online Shopping Scam): แต่ไม่ส่งของหรือสินค้าไม่ตรงปก

วิธีป้องกันตัวเอง

• อย่าหลงเชื่อข้อมูลที่ดูดีเกินจริง
• ไม่ให้ข้อมูลส่วนตัว รหัสผ่าน หรือรหัส OTP แก่คนแปลกหน้า
• ตรวจสอบชื่อหน่วยงานหรือบัญชีโซเชียลมีเดียให้มั่นใจก่อนทำธุรกรรม                                                                                                                                                                                                                                                                       

ความรุนแรงเลวร้ายสายลวงโลกของ scammer ที่สร้างความเดือดร้อนคือภาระหน้าที่ของทุกหน่วยในสังคมที่ต้องร่วมกันกำจัด แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย มีผลงานต่อเนื่องสม่ำเสมอมาหลายปี ล่าสุดจัดมอบรางวัลสื่อมวลชนเพื่อสิทธิมนุษยชน ประจำปี 2568 (Media Awards 2025) ณ โรงแรมเบสท์เวสเทิร์น จตุจักร กรุงเทพฯ โดยมอบรางวัลผลงานสื่อมวลชนดีเด่นด้านสิทธิมนุษยชนประเภทข่าวและสารคดีเชิงข่าว ประเภทสื่อหนังสือพิมพ์และสื่อออนไลน์ , ข่าวหรือสารคดีเชิงข่าวประเภทสื่อโทรทัศน์ , ข่าวหรือสารคดีเชิงข่าวที่นำเสนอในรูปแบบคลิปวิดีโอออนไลน์ และประเภทภาพถ่ายในหัวข้อ “สิทธิมนุษยชน”   ประกาศผลเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2569 โดยชูประเด็น “การรายงานข่าวไม่ใช่อาชญากรรม” มุ่งเชิดชูสื่อที่นำเสนอผลงานด้านสิทธิมนุษยชนอย่างกล้าหาญ ทั้งสื่อโทรทัศน์ สื่อสิ่งพิมพ์ และออนไลน์

รางวัลสื่อมวลชนเพื่อสิทธิมนุษยชน ประจำปี 2568 (Media Awards 2025) [2]

• The101.world: คว้า 3 รางวัล ได้แก่ ประเภทข่าวหรือสารคดีเชิงข่าวออนไลน์, สารคดีเชิงข่าวประเภทสื่อออนไลน์ และรางวัลภาพถ่ายสิทธิมนุษยชน https://www.facebook.com/share/p/17cf5GqePt/
• Thai PBS (ไทยพีบีเอส): คว้า 4 รางวัล ทั้งประเภทข่าว/สารคดีโทรทัศน์ และภาพถ่ายสิทธิมนุษยชน ตอกย้ำบทบาทสื่อสาธารณะ
• ประชาไท (Prachatai): ได้รับ 3 รางวัลชมเชย โดยโดดเด่นในเรื่องสิทธิการทำงานของผู้พิการและประเด็นสังคม
• ทีมข่าวเวิร์คพอยท์ 23: รับรางวัลดีเด่นจากผลงานการรายงานข่าวที่ส่งเสริมสิทธิมนุษยชน

“แอมเนสตี้ ไทยแลนด์” มอบรางวัลสื่อมวลชนเพื่อสิทธิมนุษยชนปี’68 รางวัลดีเด่นข่าวหรือสารคดีเชิงข่าวประเภทสื่อโทรทัศน์ 1 รางวัล ได้แก่

รางวัลชมเชยข่าวหรือสารคดีเชิงข่าวประเภทสื่อโทรทัศน์ 3 รางวัล ได้แก่

รางวัลชมเชยข่าวและสารคดีเชิงข่าวประเภทสื่อสิ่งพิมพ์และสื่อออนไลน์ 6 รางวัล หนึ่งในนั้นได้แก่

ภาพยนตร์และซีรีส์เกี่ยวกับการตีแผ่แก๊งคอลเซ็นเตอร์ และกลโกงของสแกมเมอร์ เป็นเครื่องมือที่ดีเยี่ยมในการสร้างความตระหนักรู้ป้องกันไม่ให้ตกเป็นเหยื่อ มีผลงานที่น่าสนใจดังนี้:

• No More Bets (2023) ภาพยนตร์ที่ตีแผ่เบื้องหลังแก๊งคอลเซ็นเตอร์จีนเทาในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้อย่างละเอียด ทั้งวิธีการล่อลวงเหยื่อ เทคนิคจิตวิทยา และความโหดร้ายภายในองค์กร
• I Care a Lot (2021) เรื่องราวของหญิงสาวที่ทำอาชีพเป็นผู้ดูแลตามกฎหมาย แต่เบื้องหลังคือการร่วมมือกับหมอและบ้านพักคนชราเพื่อยึดทรัพย์สินของผู้สูงอายุ เป็นหนังที่เตือนภัยเรื่องการโกงเอกสารและช่องโหว่ทางกฎหมาย

ภาพยนตร์แนว Hacker และ Cyber Security (เตือนภัยไซเบอร์)

• Who Am I - Kein System ist sicher (2014) หนังแฮกเกอร์สมองเพชรที่แสดงให้เห็นถึงความเปราะบางของระบบรักษาความปลอดภัยออนไลน์
• Live Free or Die Hard (2007) หนังแอคชั่นที่แฝงเรื่องราวการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานทางไซเบอร์ 
• More Bets (2025) ภาพยนตร์จีนแนวแอ็คชั่น-อาชญากรรมที่บอกเล่าความดาร์กของแก๊งมิจฉาชีพที่หลอกลวงคนไปทำงานต่างแดน
• My Romance Scammer รักจริง หลังแต่ง (2026): ซีรีส์ที่เจาะลึกภูมิหลังและกลโกงของสแกมเมอร์ในรูปแบบความสัมพันธ์
• หนังสั้น “หลอกให้รัก” (DramaAdd) สื่อการสอนที่เตือนภัยเกี่ยวกับการหลอกให้รักแล้วโอนเงิน (Romance Scam)

ภาพยนตร์สารคดีน่าสนใจที่สร้างจากเรื่องจริง เพื่อสร้างความตระหนักรู้เรื่อง Romance Scam

• The Tinder Swindler (2022 - Netflix สารคดีที่ตีแผ่เรื่องราวของชายที่ใช้แอปหาคู่หลอกเงินผู้หญิงหลายคนทั่วโลก ผ่านการสร้างภาพลักษณ์ว่าเป็นมหาเศรษฐี
• Inventing Anna (2022 - Netflix ซีรีส์ที่สร้างจากเรื่องจริงของ แอนนา เดลวีย์ ที่หลอกลวงสังคมไฮโซในนิวยอร์กให้เชื่อว่าเธอเป็นทายาทมหาเศรษฐีเยอรมัน

สิ่งที่แตกต่างกันระหว่าง The Tinder Swindler และ Inventing Anna คือ [3] เรื่องแรกเป็นสารคดีที่ใช้บทสัมภาษณ์เหยื่อจริงทั้ง 3 คนและทีมนักข่าว มาประกอบกันกับหลักฐานคลิปเสียงและวีดีโอต่าง ๆ ในขณะที่เรื่องหลังนำข้อมูลเรื่องจริงต่าง ๆ มาเล่าในรูปแบบของซีรีส์ที่ทางผู้จัดได้ร่วมงานกับ Todd Spodek ทนายความของ Anna, Casey และ Neff Davis เพื่อนสนิทของ Anna เพื่อพัฒนาบทให้สมจริง กระทั่งเคลมได้ว่า ‘เรื่องราวทั้งหมดที่นำเสนอเป็นเรื่องจริงทั้งหมด ยกเว้นส่วนที่ถูกแต่งขึ้น’ ซึ่งก็ตั้งใจจะเล่นคำเพื่อสื่อถึงการแต่งเรื่องของ Anna นั่นเอง

นอกจากความบันเทิงแล้ว จุดประสงค์หลักของการดูหนังกลุ่มนี้คือ

1. เรียนรู้อุบาย เข้าใจรูปแบบการโกงใหม่ ๆ เช่น การสร้างภาพลักษณ์ (Social Engineering), การแอบอ้างสิทธิ์, หรือการใช้ช่องโหว่ทางเทคนิค
2. เท่าทันจิตวิทยา แก๊งสแกมเมอร์มักใช้ความโลภ ความกลัว หรือความเหงามาล่อลวง
3. ความปลอดภัย ตระหนักถึงความสำคัญของการเก็บข้อมูลส่วนบุคคล และความปลอดภัยบนโลกออนไลน์ 

ภาพยนตร์เกี่ยวกับสแกมเมอร์ (Scammer) ที่โดดเด่นและได้รับความนิยมสูงในไทยขณะนี้คือ “เส้นตาย สายลวง (TheRed Line)” ผลงาน Netflix โดยผู้กำกับ โดม - สิทธิศิริ มงคลศิริ และอำนวยการสร้างโดย คงเดช จาตุรัตน์รัศมี ผู้มีเอกลักษณ์เด่นในงานด้านประเด็นทางสังคมที่คมคาย ซึ่งกำลังได้รับการกล่าวถึงอย่างมากในประเด็นชำแหละกลโกงแก๊งคอลเซ็นเตอร์ และระบบยุติธรรมที่ล้มเหลว ทอดทิ้งให้เหยื่อต้องเผชิญกับทางเลือกที่ยากจะตัดสินใจ ระหว่างการเลือกเดินจากไป หรือก้าวข้ามเส้นอันตรายเพื่อทวงคืนทุกอย่างในชีวิตกลับมาด้วยมือตนเอง TRUE รายงานว่า สองผู้สร้างจาก “Hunger คนหิว เกมกระหาย” กลับมาร่วมงานกันอีกครั้งในภาพยนตร์เรื่องใหม่ของ NETFLIX “เส้นตาย สายลวง The Red Line” 

“เส้นตาย สายลวง” พาไปติดตามเรื่องราวของ อร (รับบทโดย นิษฐา จิรยั่งยืน) อดีตนักการตลาดฝีมือดีที่ผันตัวมาเป็นแม่บ้าน หลังโดนแก๊งคอลเซ็นเตอร์หลอกลวงเอาเงินเก็บของครอบครัวไปจนหมด เมื่อระบบยุติธรรมพึ่งพาไม่ได้ ความสิ้นหวังและความอับอายแปรเปลี่ยนเป็นความมุ่งมั่นที่จะลุกขึ้นสู้ เธอจึงผนึกกำลังกับเหยื่อรายอื่น ทั้ง ฝ้าย (รับบทโดย เอสเธอร์ สุปรีย์ลีลา) นักกายภาพบำบัดที่เงินออมซื้อคอนโดในฝันหายวับไปชั่วข้ามคืน และ แวววาว (รับบทโดย ชุติมา มะโหละกุล) แม่ค้าออนไลน์ที่อาม่าโดนหลอกจนหมดตัว ด้วยความช่วยเหลือจาก โอเจ (รับบทโดย ต้นหน ตันติเวชกุล) แฮกเกอร์มือฉมัง พวกเธอออกตามล่า อู๊ด (รับบทโดย ทศพล หมายสุข) หัวหน้าแก๊งคอลเซ็นเตอร์ที่เสียงของเขาทำลายชีวิตผู้คนนับไม่ถ้วน และได้พัวพันกับ ยุ้ย (รับบทโดย เปาวลี พรพิมล) อีกหนึ่งสมาชิกแก๊งคอลเซ็นเตอร์ที่หลอกคนเพื่อความอยู่รอดของตัวเอง เมื่อสิ่งที่สูญไปนั้นมีความหมายมากกว่าเงิน เหยื่อธรรมดาทั้งสามคนจึงยอมเสี่ยงชีวิตก้าวข้ามเส้นศีลธรรม เพื่อทวงคืนทุกสิ่งที่ถูกปล้นไปกลับคืนมา 

จากความทุ่มเทในการทำรีเสิร์ชอย่างลึกซึ้งเพื่อถ่ายทอดเป็นภาพยนตร์สุดเข้มข้น ตัวอย่างหลักของภาพยนตร์ “เส้นตาย สายลวง” เผยให้เห็นกลวิธีที่สแกมเมอร์ใช้ความกลัว ความรีบร้อน และความรู้ไม่เท่าทันเทคโนโลยีมาเป็นอาวุธที่บีบให้คนคนหนึ่งตัดสินใจผิดพลาดอย่างร้ายแรง โทรศัพท์เพียงสายเดียวที่เริ่มจากการสอบถามอย่างสุภาพ นำไปสู่การใช้ข้อกฎหมายเข้ามาข่มขู่ และสร้างความตระหนก จนแม้แต่คนที่ระมัดระวังและหาเลี้ยงชีพอย่างสุจริต ก็อาจถูกบีบจนยอมมอบทุกสิ่งที่มีเพื่อให้พ้นจากความกลัว ฝั่งเจ้าหน้าที่ตำรวจที่ปรากฏเพียงเสี้ยวในตัวอย่างหลักของภาพยนตร์ก็สะท้อนถึงระบบยุติธรรมที่อยู่ห่างไกลและไร้ประสิทธิภาพ กดดันบังคับให้เหยื่อต้องเผชิญหน้ากับความจริงที่แสนเจ็บปวด นั่นคือการที่จะไม่มีใครยื่นมือเข้ามาช่วยพวกเขาให้หลุดพ้นจากเรื่องนี้

นอกจากนี้ ตัวอย่างหลักยังแง้มให้เห็นถึงเส้นศีลธรรมที่เหยื่อของแก๊งคอลเซ็นเตอร์ ทั้งอรฝ้าย และแวววาว ต้องเลือกเดินเมื่อทั้งสามตัดสินใจพลิกบทบาทจากเหยื่อเป็นผู้ล่า ทุกย่างก้าวที่เดินหน้าสู่การแก้แค้น ยิ่งนำพาพวกเธอเข้าใกล้โลกมืดที่พวกเธอเกลียดชัง นำไปสู่คำถามสำคัญของเรื่องที่ว่า เมื่อระบบยุติธรรมล้มเหลว คุณพร้อมจะไปไกลแค่ไหนและพร้อมจะสูญเสียอะไรบ้างเพื่อทวงชีวิตของตัวเองกลับคืนมา

คงเดช จาตุรันต์รัศมี ผู้อำนวยการสร้างและผู้เขียนบทร่วม ใช้เวลาหลายปีในการค้นคว้าข้อมูลทั้งในมุมเหยื่อและสแกมเมอร์ [4] “ในส่วนของเหยื่อก็พบเรื่องสะเทือนใจตลอด ทั้งคนที่สูญเสียเงินเก็บทั้งชีวิต สูญเสียความฝัน หรือแม้กระทั่งกำลังใจที่จะมีชีวิตต่อไป ในขณะเดียวกันพอไปดูอีกด้านหนึ่ง เรากลับแทบไม่รู้เลยว่าแก๊งคอลเซ็นเตอร์เป็นใคร ทำงานกันอย่างไร จึงตระหนักว่าเราไม่เพียงกำลังเล่าเรื่องเงินที่ถูกขโมยไป แต่ยังเล่าเรื่องของสิ่งที่ถูกช่วงชิงไปจากชีวิตของคนธรรมดาตั้งแต่ก่อนที่พวกเขาจะถูกขโมยเงิน ไม่ว่าจะเป็นความมั่นคง ศักดิ์ศรี และความเชื่อมั่นในระบบยุติธรรม”

ทีมงานได้ทำการลงพื้นที่เป็นเวลานานหลายปีเพื่อเก็บข้อมูลและทำให้ทุกฉากใกล้เคียงความจริงมากที่สุด ไม่ว่าจะเป็นการข้ามพรมแดนไปดูสถานที่ทำงานจริงของแก๊งคอลเซ็นเตอร์ ขอคำปรึกษาจากกลุ่มที่คอยช่วยเหลือเหยื่ออย่าง สายไหมต้องรอด , มูลนิธิอิมมานูเอล (IMF) ศูนย์ประสานงานช่วยเหลือคนไทยในต่างแดน ภาคตะวันออก การขอข้อมูลเชิงลึกจากสกู๊ปสืบสวนสอบสวนอย่าง SEE TRUE จากไทยรัฐทีวี รวมถึงพูดคุยโดยตรงกับทั้งเหยื่อและคนที่หลบหนีออกมาจากแก๊งคอลเซ็นเตอร์ ทีมงานยังให้อดีตสแกมเมอร์โทรศัพท์ข้ามพรมแดนเข้ามาเพื่อสาธิตกลวิธีการหลอกเหยื่อ ให้นักแสดงได้สังเกตถึงจังหวะจะโคนในการพูดและการสร้างแรงกดดันทางจิตวิทยาในการหลอกเหยื่อจริง ๆ

สิทธิศิริ มงคลศิริ  [ผู้กำกับ “Last Summer ฤดูร้อนนั้นฉันตาย” (2556) ร่วมกำกับกับ กิตติธัช ตั้งศิริกิจ และ ษรัณยู จิราลักษม์ , “แสงกระสือ” (2562) , “Hunger คนหิวเกมกระหาย” (2566) และล่าสุด “เส้นตาย สายลวง The Red Line” (2569) ] กล่าวว่า “จากข้อมูลในมือทั้งหมด เราต้องมาหาประเด็นสิ่งที่เราสนใจจริง ๆ แน่นอนว่าโลกอาชญากรรมก็น่าสนใจ แต่เราอยากเน้นหนักที่ความรู้สึกของเหยื่อทั้งสามคนเป็นหลัก คนดูจะถูกพาไปสู่โลกอาชญากรรมผ่านสายตาของผู้หญิงสามคน ภาพยนตร์เรื่องนี้จึงเป็นเหมือนเสียงของคนที่ไม่สามารถพูดหรือทวงคืนบางอย่างในชีวิตจริง มันเปิดพื้นที่ให้พวกเขาได้ทำในสิ่งที่อาจจะได้แค่หวังผ่านหนังเรื่องนี้”

นิษฐา จิรยั่งยืน (มิว)

รับบทเป็น อร ส่งให้เห็นธรรมชาติของคนที่อยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ดี จะมีความไม่ระแวงภัยสูงกว่าคนทั่วไป ทำให้เหมือนคนโง่ไม่เท่าทัน แม้วางแผนล้างแค้นเข้าไปอยู่กลางดงงูเห่าแล้ว เธอยังกล้าเสี่ยงเดินเข้าไปล้วงคอมันถึงรู นำสู่จุดเปลี่ยนสำคัญของตัวละครตอนเฉียดตาย นิษฐา มีดวงตาที่ชัดเจนต่อการสื่ออารมณ์ ความคิด ส่งให้การแสดงมีพลังลึกส่งให้คนดูรู้สึกร่วมไปกับการสิงตัวละครแบบถอนวิญญาณของเธอได้สำเร็จ ร่วมลุ้นทุกจุดเสี่ยงตายถวายชีวิต โดยเฉพาะฉากขับรถไล่ล่าอู๊ดบนถนนที่เทวดาเคลียร์ทางไว้ให้โล่งเหมาะแก่การไล่อย่างทรหด แต่บทก็ทรยศตัวเองในตอนสุดท้ายที่ให้เธอเทศนาสามีผู้อ่อนโยนให้อยู่ในโอวาท เพื่อจะบอกพัฒนาการตัวละคร จากเหตุการณ์เลวร้ายว่าสามารถเปลี่ยนคนทั้งคนได้ พร้อมฆ่าความขลังของหนังที่ เกือบสมบูรณ์ ให้ไปไม่ตลอดรอดฝั่งด้วยการขึ้นนั่งธรรมมาสเทศน์สั่งสอนท่านผู้ชมในบทสรุปแบบ “นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า …” เป็นจุดพร่องชวนเพลียที่น่าเสียดายมาก

เอสเธอร์ สุปรีย์ลีลา

แสดงเป็น “ฝ้าย” นักกายภาพบำบัด ผู้ปฏิเสธหลายครั้งว่า “ฉันไม่ใช่หมอ” ในความหมายที่ชาวบ้านใช้เรียก “ผู้ช่วยชีวิต” เป็นเหยื่อร่วมชะตากรรมที่เปิดตัวกลางวงบำบัดจิต มีอาการใจสลายเพราะเงินที่หายไปกับ scammer ความฝันที่จะมีคอนโดเล็ก ๆ ไว้พอพักพิงสูญสิ้นตามไปด้วย กลายมาเป็นกำลังสำคัญในการดึงสติทุกคน บนความเป็นมนุษย์ผู้อารีย์พร้อมที่จะเข้าใจทุกคน แม้กับผู้ร้ายที่อยู่ฝ่ายตรงข้ามเธอยังพยายามเสี่ยงชีวิตเข้าช่วยด้วยหัวใจของความเป็น “หมอ” มีบุคลิกของเด็กสาวที่ดูเปราะบางอบอุ่นอ่อนโยน แต่พร้อมกระโจนเข้าสู่สมรภูมินักวางแผนการรบ แม้เมื่ออรตัดสินใจทิ้งแผนทะลายรังโจร ฝ้าย ยังดึงสติคนรวยที่คิดแค่จะทิ้งปัญหาเพราะประเมินเพียงมูลค่าของเงินที่เสียไปในแผนการลงทุน ควรทิ้งปัญหาแล้วหนีไปเพื่อปกป้องครอบครัวไว้จะดีกว่า โดยไม่คิดระแวงว่าโจรอาจตามมาถึงตัว เอสเธอร์แสดงได้นิ่ง นุ่มนวล หนักแน่น เปี่ยมพลัง ได้บทเด่นที่เป็นคนมีสำนึกรับผิดชอบต่อสังคมด้วยศักดิ์ศรีของคนตัวเล็กใจใหญ่ กระตุกต่อมให้อรเติบโตทางความคิด แม้เป็นผู้มีฐานะและสถานะที่เหนือกว่า การปฏิเสธไม่รับเงินคืนหลังผ่านมือโจรด้วยเหตุผลของการแก้ปัญหาปลายเหตุ แม้ดูโง่แต่บทโชว์อุดมการณ์ แม้ไม่ใหม่แต่มัน ใช่ สำหรับโครงสร้างที่ถูกจัดวางมาแต่ต้น

ชุติมา มะโหละกุล (นิ้ง)

แสดงเป็น “แวววาว” สาวหัวร้อนเจ็นวายผู้พร้อมพุ่งชนบนความมั่นใจ เมื่ออาม่าถูกปล้นเงินที่เก็บมาทั้งชีวิตหายวับไปกับกลลวงของ scammer เธอเป็นตัวแทนอารมณ์แค้นของผู้คน บนความฉลาดกล้าบ้าบิ่น ไหวพริบดี มีความเป็น คนจริงหญิงเหล็ก ในทุกอณูเนื้อ ฉากโหนตึกเสี่ยงตายเข้าไปใส่เครื่องดักฟังในรังโจรแสนจะเหนือจริง ตกตึกหลายชั้นแต่แค่ขาเป๋เล็บฉีกเพราะมีฝูกจากเทวดามารองรับไว้ ในท่าถลาลงได้ตรงจุดโดยหัวไม่กระแทกใด ๆ เพื่อให้ฟื้นมาฏิบัติภารกิจกู้ชาติได้สำเร็จ 

ทศพล หมายสุข (ท็อป)

รับบทเป็น “อู๊ด” เป็นหัวหน้าแก๊งคอลเซ็นเตอร์ ตัวร้ายหลักของเรื่อง ตัวแทนชนชั้นล่างที่ทะเยอทะยานพยายามถีบตัวเองให้พ้นจากความยากจน บนความฝันเลื่อนชั้นฐานะ แม้ออกจากแก็งใหญ่ยังฝักใฝ่ตั้งก๊วนของตัวเอง ท๊อปใช้แนวทางการแสดงแบบ Over Acting ได้เหมาะสมจริงต่อความเป็นตัวละครที่ต้องเถื่อน เด็ดขาด มาดมหาโจร ปัญญาดีมีความสามารถในการกำราบคนบนจิตวิทยามหาโหดโคตรเหี้ยม และเตรียมพร้อมรับทุกสถานการณ์ และพร้อมประหารทุกชีวิตที่คิดคด บทจงใจใส่ด้านตรงข้ามของความเป็นมนุษย์ลงไปในความเป็นพ่อได้ตรงจุด ซึ่งเป็นทั้งจุดแข็ง ของบท และจุดอ่อนของตัวละครเมื่อถูกย้อนรอย… มันไม่เคยเห็นความเป็นคนในเหยื่อหรือแม้ลูกน้องที่ใช้ต่างหมาล่าเนื้อ แต่บทมอบความเป็นมนุษย์สามัญให้อู๊ดด้วยมีลูกเล็กที่เขาฟูมฟักให้เติบโตตามฝัน เลือกโรงเรียนชั้นดีมีระดับเพื่อขยับฐานะทางสังคมในอนาคต ตัวแทนวิธีคิดของคนหนุ่มสาวยุคใหม่ใฝ่ทุนนิยมได้สมจริง

 ต้นหน ตันติเวชกุล

แสดงเป็น “โอเจ” ตัวแทนคนรุ่นใหม่ลุคโมเดิร์นจาก gen. X Y ที่กลายเป็นสมองสำคัญของเรื่องเพราะเฟื่องไอทีมีทักษะพิเศษเป็นผู้เชี่ยวชาญในการแฮ็กข้อมูล (สแคมเมอร์) คือกำลังสำคัญที่บทส่งมาให้เป็นพระเอกของกลุ่ม จนทำให้สามารถเจาะระบบเข้าไปล้วงข้อมูลโจรได้คล้ายหน่วยปราบปรามอาชญากรรม ที่ตำรวจกับหน่วยงานกำจัดมิจฉาชีพทั้งหลายน่าเลี้ยงคนแนวนี้ไว้เป็นแผนกหนุนหลังถ้ายังคิดจะเอาจริงไม่กริ่งเกรงนักเลงอิทธิพล ต้นหนรับบทได้สุขุมลุ่มลึก เป็นแกนกลางให้กับกลุ่มได้มีแก่นยึดเป็นหลัก ตรงข้ามกับลุควัยรุ่นหมกหม่นเทคโน แม้บทมอบภาระให้โอเจเป็นผู้นำด้านไอที แต่ยังมีการเฉลี่ยน้ำหนักให้ไม่เอียงไปทั้งหมด สามสาวยังได้บทเด่นแสดงความเป็นปัจเจกในมิติที่ต่างกันไปสามคนสามแบบไม่มีใครน้อยหน้ากัน ที่สำคัญคือ 3 ระดับบนสามเหลี่ยม ที่เป็นสัญลักษณ์ของปิรามิดแห่งความต่างระหว่างชนชั้นทางสังคม

เปาวลี พรพิมล (เปา)

รับบทเป็น “ยุ้ย” เป็นตัวละครที่มีมิติเหมือนจริงที่สุดในเรื่อง ฐานะในก๊วนสแคมเมอร์เหมือนเป็นรองหัวหน้าทีมที่อู๊ดไว้ใจที่สุด นอกจากเป็นด่านแรกต้อนเหยื่อแล้วยังเป็นเทรนเนอร์ให้มือใหม่อีกด้วย ช่วยเกลี้ยกล่อมให้ทุกคนเห็นว่าด่านนี้เป็นแค่การชักชวนยังไม่ได้ลงมือเชือดด้วยตัวเอง ข้ออ้างที่เหมือนจะปลอบใจให้รักษาชีวิตไว้วันต่อวัน แต่ขอเก็บตังค์อย่างมีความหวังเพราะยุ้ยยังมีลูกเล็กที่ต้องดูแล หนังส่งให้เปาวลีได้รับบทจิตใจดีมีศีลสูงส่ง ตัวแทนคนรากหญ้าพันธุ์ดีรู้กตัญญูต่อผู้มีพระคุณที่เคยช่วยไว้ในวันวิกฤติชีวิต เปาวลีแสดงได้เหมือนจริงอิงสารรูปที่ผิดร่างแต่ช่างเข้ากับบทดีนัก (น้ำหนักยังไม่ลงช่วงหลังคลอด) บทของยุ้ยทำให้คนดูเห็นใจ เข้าใจในความเป็นคนชั่วที่ถูกอำนาจเหนือหัวที่มองไม่เห็น บีบให้ต้องจำยอมต่อระบบที่กดทับ แม้ปัญญาดี นิสัยจิตใจดี แต่ไม่มีทางไป เมื่อหลงเข้าวงในแล้วก็ยากที่จะจากไปอย่างง่าย ๆ ไม่ตายก็ต้องได้รับบาดแผลสาหัสกัดใจไปจนตาย ฝ้ายยอมเสี่ยงชีวิตเข้ามาช่วยไว้เพราะเห็นความดีของยุ้ย หลังลากสังขารออกไปจากขุมนรกได้ยุ้ยหมายไถ่โทษทางใจจากผู้มีพระคุณ อาม่าที่เคยหลอกลวงจนหมดตัว แต่ทว่าก็สายเกินไป ... น้ำตาไม่ไหลกับชะตากรรมตัวละคร  แต่สะท้อนใจจนจุกโดนบทฮุกด้วยบทบาทของเปาวลีที่ทำให้ เชื่อ จนอยากให้สามสาวเชือดไอ้สัตว์อู๊ดตายอย่างทรมาน ให้สมกับสิ่งที่มันทำไว้กับทุกคน

 อัครัฐ นิมิตรชัย (อัค)

รับบทเป็น “ผู้กอง” ตำรวจใหม่ใสกิ๊กมาประจำการกองบังคับการตำตรวจสืบสวนสอบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยี กำลังลงพื้นตรวจค้น ขณะพบหลักฐานสำคัญที่สามารถสืบสาวไปหาต้นตอสำคัญ แค่ก้าวแรกก็ถูกบั่นด้วยระบบที่ฝังรากร้ายแรงลึก (ลับ) ในแวดวงตำรวจ ที่รุ่นใหม่ต้องกลายเป็นลูกน้องมาเฟียที่มาในคราบผู้พิทักษ์สันติราษฎร์ บทดึงบทบาทของผู้กองไว้ไม่ให้ขยับ แค่เปิดตัวเป็นไตเติลเดินทำหล่อ รอดูต่อภาคสองว่าน้องใหม่จะปราบสแคมเมอร์หรือมาเฟีย อย่าให้เสียแรงลุ้นอย่างมีความหวัง (ฝันเอา) ว่าผู้ร้ายจะต้องได้รับกรรมที่พวกมันก่อไว้อย่างที่ควรจะเป็น ไม่ใช่ปล่อยให้เป็นพวกกับคนที่ควรทำหน้าที่กวาดล้าง ตั๋วช้าง มีอยู่จริง

นักวิชาการด้านอาชญวิทยาของไทยมีไม่มาก ที่บทบาทโดดเด่นเป็นประจักษ์ในยุคนี้คือ ดร.ตฤณห์ โพธิ์รักษา (หรือ ดร.ตอง) [5] นักอาชญาวิทยาเชิงจิตวิทยาและพฤติกรรมอาชญากร ที่มีชื่อเสียงในด้านการวิเคราะห์และเตือนภัยแก๊ง Scammer มีหลายช่องทางให้ติดตามเพิ่มเติมความรู้ไว้สู้ภัยชีวิต แต่ละคดีดีกรีไม่แพ้ภาพยนตร์เลย ดร.ตอง จบปริญญาโทสาขาอาชญาวิทยาและกระบวนการยุติธรรม จาก University of Portsmouth ประเทศอังกฤษ และปริญญาเอกสาขาอาชญาวิทยาและงานยุติธรรม จาก จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เน้นศึกษาพฤติกรรมอาชญากรรม (Criminal Behavior), จิตวิทยาอาชญากร และการวิเคราะห์เหยื่อ (Victimology) เป็นนักวิชาการที่เน้นการทำงานจริงร่วมกับการวิเคราะห์เชิงลึก เพื่อป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมออนไลน์ ภาคประชาชนก็สามารถร่วมมือช่วยเหลือกันได้ด้วยการศึกษาข้อมูลเหล่านี้

กลไกจิตวิทยาลวง อ.ตฤณห์ ระบุว่าสแกมเมอร์ใช้หลักจิตวิทยา 3 อย่างคือ "กลัว-โลภ-รัก" ในการล่อลวงเหยื่อ โดยมักสร้างความสัมพันธ์แบบรวดเร็ว (จู่โจม) แล้วจึงหาประโยชน์

• แนวทางป้องกันแนะให้ประชาชนตรวจสอบความผิดปกติ ไม่หลงเชื่อภาพลักษณ์หรือเรื่องเล่าที่จงใจสร้างขึ้น และเน้นการป้องกันด้วยความรู้เท่าทัน
• มาตรการปราบปรามที่เสนอ คือ “มาตรการ 7 ข้อปราบสแกมเมอร์” เช่น ตั้งหน่วยพิเศษบุกทลาย, อายัดบัญชีม้าภายใน 24 ชั่วโมง และเสนอให้ใช้โทษขั้นเด็ดขาด (ประหารชีวิต) กับหัวหน้าขบวนการ
• สถานการณ์ปัจจุบัน อ.ตฤณห์ เตือนว่าสแกมเมอร์คือภัยคุกคามระดับโลก (ตามข้อมูล UN จากเดิมที่กระจายตัวอยู่ในแถบชายแดนกัมพูชา สปป.ลาว เมียนมา และฟิลิปปินส์ กำลังขยายฐานปฏิบัติการไปยังพื้นที่ต่างๆทั่วโลกเพื่อหลีกเลี่ยงการปราบปรามของทางการที่เข้มงวดขึ้น ล่าสุดสแกมเมอร์ได้ย้ายฐานไปไกลถึงแอฟริกา ลาตินอเมริกา และตะวันออกกลาง) [6] ซึ่งสร้างความเสียหายมหาศาล และบางขบวนการมีคนไทยเกี่ยวข้องในฐานะผู้ควบคุม

5 วิธีในการป้องกัน SCAMMER และมิจฉาชีพบนออนไลน์

ที่มา: กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์

7 มาตรการเชิงรุกปราบปรามสแกมเมอร์ที่ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (DE : Ministry of Digital Economy and Society) ร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องคือ [7]

1. การปราบปรามจับกุมอาชญากรรมออนไลน์ทั้งในและต่างประเทศ โดยหน่วยงานด้านการปราบปราม อาทิ ตร. ดีเอสไอ จะเร่งปูพรมจับกุมอาชญากรรมออนไลน์ทั้งในและต่างประเทศ อย่างต่อเนื่อง

2. การป้องกันปราบปรามบัญชีม้า ซิมม้า และจับกุมผู้เกี่ยวข้อง โดยการบูรณาการข้อมูลบัญชีต้องสงสัยร่วมกันระหว่าง ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) สมาคมธนาคารไทย พร้อมกำหนดหลักเกณฑ์และมาตรการการเปิดบัญชีใหม่ โดยกระบวนการพิสูจน์ทราบข้อเท็จจริง Customer Due Diligence หรือ CDD และ เป้าหมายการปิดบัญชีม้าไม่ต่ำกว่า 100,000 บัญชีต่อเดือน ต่อเนื่อง

3. การแก้ปัญหาหลอกลวงซื้อขายสินค้าออนไลน์ โดยเฉพาะบริการเก็บเงินปลายทาง (Cash on Delivery) หรือ COD โดยสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) จะเร่งจัดทำประกาศควบคุมฯ ซึ่งจะช่วยแก้ไขปัญหาการหลอกซื้อขายสินค้าออนไลน์ที่มีผู้เสียหายจำนวนมาก โดยประเมินว่า มาตรการนี้จะช่วยลดจำนวนคดีหลอกลวงซื้อขายออนไลน์ได้อย่างมีนัยยะสำคัญ

4. การเร่งรัดคืนเงินและเยียวยาผู้เสียหาย ได้มอบหมายให้ศูนย์ AOC 1441 เป็น Platform รับและแลกเปลี่ยนข้อมูลและบูรณาการข้อมูลร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยการใช้ AI ในการวิเคราะห์ข้อมูล เพื่อช่วยลดเวลาและเพิ่มความแม่นยำในการติดตามเส้นทางการเงินเพื่อการจับกุมและคืนเงินให้กับผู้เสียหาย   

5. การเพิ่มความรับผิดชอบผู้ให้บริการสื่อสังคมออนไลน์ ผู้ให้บริการโทรคมนาคม และผู้ให้บริการทางการเงิน

6. การรณรงค์ประชาสัมพันธ์และสร้างภูมิคุ้มกันอาชญากรรมออนไลน์ แบบเจาะจงเรื่องการหลอกลวงลงทุน การหลอกหารายได้ และแก๊ง call center

7.การเร่งรัดปรับปรุงแก้ไขกฎหมาย ในประเด็นสำคัญดังนี้
- การเร่งคืนเงินให้กับผู้เสียหาย
- การเพิ่มโทษการซื้อขายข้อมูลส่วนบุคคล และ
- การป้องกันการโอนเงินแบบผิดกฎหมายของคนร้ายโดยการใช้สินทรัพย์ดิจิทัล โดยเฉพาะที่เป็นแพลทฟอร์มซื้อขายแลกเปลี่ยนสินทรัพย์ดิจิทัลในต่างประเทศที่ผิดกฎหมาย

หนึ่งในองค์กรที่ประสานหน่วยงานหว่านความรู้สู่ประขาชน เพื่อป้องกันกลโกงของ scammer อย่างมีหลักการรุกเชิงลึกคือ Nabi Asia เน้นการทำงานด้านการสร้างภูมิต้านทานสาธารณะต่ออาชญากรรมไซเบอร์ จากศูนย์สแกมเมอร์ การหลอกลวงทางดิจิทัล และการค้ามนุษย์ มุ่งเน้นทำงานด้านการป้องกันผ่านการให้ความรู้ งานวิจัย และยุทธศาสตร์การสื่อสาร ที่มีหลักการทางจิตวิทยาเป็นศูนย์กลาง โดยมีการทำงานร่วมกับพันธมิตรทั้งในด้านสื่อและวิชาการ ทำงานอย่างใกล้ชิดกับนักจิตวิทยาเพื่อออกแบบกลยุทธ์ป้องกันการหลอกลวงที่เหนือกว่าแค่การส่งข้อความเตือน ไม่ได้เน้นแค่การรวบรวมกลโกงใหม่ ๆ แต่ทีมงาน Nabi ศึกษาวิจัย ว่าผู้คนตัดสินใจอย่างไรภายใต้ความเครียด ความเร่งด่วน แรงกดดันทางการเงิน หรือความเปราะบางทางอารมณ์ และจัดอบรมเผยแพร่ความรู้เชิงลึกแก่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อร่วมป้องกันและปราบปรามภัยสังคมเหล่านี้มานานกว่า 3 ปี โดยเริ่มเคลื่อนไหวและเผยแพร่ผลงานอย่างเป็นทางการตั้งแต่ช่วงปี พ.ศ. 2566 เป็นต้นมา  

Nabi Asia มีวัตถุประสงค์หลักคือ มุ่งสร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับ “นิคมสแกมเมอร์” ปัญหาการค้ามนุษย์เพื่อบังคับให้ก่ออาชญากรรม (Forced Criminality) และการใช้หลักจิตวิทยาเข้ามาสร้างภูมิคุ้มกันให้ประชาชนเท่าทันกลโกงดิจิทัล

โดยมีกลุ่มเครือข่าย ทำงานร่วมกับบุคลากรผู้เชี่ยวชาญกว่า 300 คน ทั้งจากหน่วยงานบังคับใช้กฎหมาย ภาคประชาสังคม และเครือข่ายผู้รอดชีวิต

หัวใจสำคัญของการทำงานของ Nabi Asia คือแนวทางการให้ความช่วยเหลือโดยคำนึงถึงผลกระทบจากบาดแผลทางใจ โดยมีทีมจิตแพทย์ในเครือข่ายเป็นผู้ชี้นำ เพื่อมั่นใจได้ว่าการให้ความช่วยเหลือนั้นอยู่บนพื้นฐานของความเชี่ยวชาญทางจิตวิทยา Nabi Asia ร่วมมือกับภาคส่วนต่าง ๆ หลากหลายด้าน เพื่อเสริมสร้างผลกระทบในการแก้ไขปัญหาที่มุ่งเน้นมนุษย์เป็นศูนย์กลาง ผ่านการแบ่งปันทรัพยากร การจัดอบรมเชิงปฏิบัติการ ความร่วมมือกับสื่อ และการให้คำปรึกษา โครงการ Nabi Fellows ให้คำปรึกษาแก่ผู้สื่อข่าว , สื่อมวลชน , ผู้สร้างแรงบันดาลใจ และผู้นำทางความคิดของชุมชน ในประเด็นสำคัญต่าง ๆ โดยให้การสนับสนุนที่จำเป็นแก่พันธมิตรที่กำลังแก้ไขปัญหาเร่งด่วนเหล่านี้

ตัวอย่างโครงการปฏิบัติงานต่อเนื่อง

• Nabi Fellows Program : โครงการพัฒนาและให้คำปรึกษาแก่สื่อมวลชน อินฟลูเอนเซอร์ และผู้นำความคิดในชุมชน เพื่อยกระดับการนำเสนอข่าวสารเกี่ยวกับขบวนการค้ามนุษย์
• am Literacy Thailand : โครงการล่าสุดที่ร่วมมือกับทาง กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ และเครือข่าย ไทยคอนเซนท์ เพื่อเจาะลึก “จิตวิทยาของการหลอกลวง” 

เมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน 2568 ณ KX Knowledge Xchange วงเวียนใหญ่ เครือข่าย Nabi Fellows: Communicator for Good Network จัดเวทีเสวนาว่าด้วยบทบาทของสื่อในประเด็นการค้ามนุษย์ยุคใหม่ ภายใต้การดำเนินงานของ Nabi Asia ร่วมกับ มูลนิธิโอเพ่นแกรนท์ โดยรวมนักสื่อสาร นักกิจกรรมภาคประชาสังคม และผู้เชี่ยวชาญด้านสิทธิมนุษยชน เพื่อถอดบทเรียนจากพื้นที่จริง และตั้งคำถามต่อสังคมในหัวข้อ “เมื่อเหยื่อกลายเป็นผู้ต้องหา สื่อควรทำหน้าที่อย่างไรไม่ให้ตกเป็นเครื่องมือซ้ำเติมความอยุติธรรม” ประเด็นหลักประกอบด้วยการค้ามนุษย์เพื่อบังคับให้ก่ออาชญากรรม (Forced Criminality) พัฒนาการของอาชญากรรมไซเบอร์ การตีตราในพื้นที่สื่อ และความเงียบของกระบวนการยุติธรรมที่ทำให้เส้นแบ่งระหว่างเหยื่อและผู้กระทำพร่าเลือน พร้อมทั้งท้าทายให้สื่อหวนกลับมาทบทวนบทบาทของตนว่า “เรากำลังสื่อสารเพื่อใคร และเพื่ออะไร” ในสังคมที่ความจริงมีความซับซ้อนมากขึ้น

จารุวัฒน์ จิณมรรคา ผู้ร่วมก่อตั้ง มูลนิธิเอ็มมานูเอล เผยข้อมูลจากการลงพื้นที่ช่วยเหลือเหยื่อที่ถูกหลอกไปทำงานในศูนย์สแกมเมอร์ตามแนวชายแดนประเทศเพื่อนบ้าน โดยระบุว่า ทางมูลนิธิได้ศึกษาปัญหาการค้ามนุษย์เชิงบังคับให้ก่ออาชญากรรมมาตั้งแต่ปี 2561 และเริ่มช่วยเหลือจริงจังในปี 2564 ในปี 2568 เพียงปีเดียวช่วยเหลือออกมาแล้ว 767 ราย อีกทั้งในช่วง 3 เดือนที่ผ่านมา พบผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 12 ราย และนำร่างกลับประเทศไทยได้ 6 ราย โดยสาเหตุหลักมาจากการทำร้ายร่างกายหรือถูกสังหารเมื่อทำยอดไม่ได้ ผู้เสียหายขยายจากแรงงานยากจนไปสู่ผู้มีวุฒิการศึกษา เช่น ปริญญาตรี ปริญญาโท รวมถึงอินฟลูเอนเซอร์ โดยเฉพาะผู้ที่มีรูปลักษณ์ดีมักถูกเลือกไปทำวิดีโอคอลเพื่อสร้างความน่าเชื่อถือ และมีค่าตัวซื้อขายสูงถึงหลักหมื่นถึงหลักแสนบาท

ในส่วนของกลไกการล่อลวง อาชญากรเริ่มจากการโพสต์รับสมัครงานทั่วไปบน Facebook TikTok หรือ IG ใช้ถ้อยคำคลุมเครือ เช่น “แอดมิน” , “ตอบแชท”, “แพ็คสินค้า” หรือ “งานออนไลน์” จากนั้นนัดพบในกรุงเทพฯ ก่อนนำไปฝึกงานที่พื้นที่ชายแดน เช่น จันทบุรีหรือสระแก้ว แล้วลักลอบข้ามแดน เมื่อถึงปลายทาง ผู้เสียหายมักถูกยึดเอกสาร บังคับสแกนใบหน้าเพื่อเปิดบัญชีม้า หากขัดขืนจะถูกทำร้าย ช็อตไฟฟ้า กักขัง หรือขายต่อให้เครือข่ายอื่น หนึ่งในปัญหาใหญ่คือกระบวนการคัดแยกเหยื่อ (Screening) ที่เจ้าหน้าที่หลายรายตัดสินผู้เสียหายจาก “ลักษณะการเดินทาง” แทน “บริบทการถูกกระทำ” ทำให้เหยื่อหลายรายถูกดำเนินคดีเป็นผู้กระทำผิด นำไปสู่ภาวะเหยื่อซ้ำซ้อน (Double Victimization)

อภิรดี เทียนทอง ที่ปรึกษาด้านการต่อต้านการค้ามนุษย์ อธิบายองค์ประกอบการค้ามนุษย์ตามพิธีสารปาแลร์โม ประกอบด้วย การกระทำ วิธีการ และวัตถุประสงค์ พร้อมย้ำว่าหากเป็นเด็กอายุต่ำกว่า 18 ปี การมีเพียงการกระทำและวัตถุประสงค์ก็ถือเป็นการค้ามนุษย์ทันที โดยไม่ต้องพิสูจน์ “วิธีการ” เช่น การข่มขู่หรือหลอกลวง

สถานการณ์ในภูมิภาค: ไทยในฐานะเส้นทางผ่าน

ข้อมูลปี 2568 จาก OHCHR ระบุว่ามีผู้ถูกกักขังในศูนย์สแกมเมอร์ในเมียนมามากกว่า 120,000 คน และในกัมพูชาอีกกว่า 100,000 คน ประเทศไทยกลายเป็นเส้นทางผ่านสำคัญ เหยื่อหลายรายมาจากแอฟริกา เอเชียใต้ และประเทศที่พัฒนาแล้วเดินทางเข้าประเทศไทยผ่านสนามบินสุวรรณภูมิ ก่อนถูกส่งต่อไปเมียนมา กัมพูชา หรือ สปป.ลาว ผ่านช่องทางธรรมชาติ

วิภาพรรณ วงษ์สว่าง ผู้เชี่ยวชาญด้านสื่อและสิทธิมนุษยชนจาก Thaiconsent ถ่ายทอดประสบการณ์จากการทำงานรณรงค์ร่วมกับองค์การนานาชาติในประเด็นอาชญากรรมไซเบอร์ตลอด 4 ปีที่ผ่านมา ชี้ว่าอาชญากรรมไซเบอร์ขยายเป้าหมายจากองค์กรไปสู่ประชาชนทั่วไป และความเสียหายกำลังขยายจากการสูญเสียทรัพย์สินไปสู่การสูญอิสรภาพ การตกเป็นเหยื่อค้ามนุษย์ หรือถึงขั้นเสียชีวิต อาชญากรใช้ความเชื่อใจเป็นเครื่องมือ ทำให้การเดินทางของเหยื่อดูปกติจนถึงวินาทีสุดท้าย ไม่มีการใช้กำลัง ไม่มีการลักพาตัว แต่ปิดล้อมด้วยการหลอกให้เดินทาง “ด้วยความสมัครใจ” จนถูกขายและใช้งานเหมือนสินค้า เมื่อรอดกลับมา สังคมยังโทษว่าเป็นความ “สมัครใจ” ของเหยื่อ ทำให้การช่วยเหลือยิ่งยากขึ้น

จากเหยื่อสู่จำเลย ผู้บงการยังลอยนวล

แม้ประเทศไทยประกาศยึดผู้เสียหายเป็นศูนย์กลาง แต่ในทางปฏิบัติ การไม่ใช้กระบวนการคัดแยกเหยื่ออย่างถูกต้อง ยังทำให้เหยื่อจำนวนมากถูกดำเนินคดี เป็นช่องว่างสำคัญที่ทำให้ผู้บงการยังคงไม่ต้องรับผิด

Nabi Fellows ย้ำบทบาทสื่อในการเปิดโปงขบวนการค้ามนุษย์ข้ามชาติในศูนย์สแกมเมอร์ ผู้เชี่ยวชาญชี้อาชญากรฉวยโอกาสจากช่องโหว่กระบวนการยุติธรรม หนุนสื่อยุติการผลิตซ้ำภาพจำและการตีตรา

บทบาทของสื่อในฐานะผู้ลดอคติและเผยแพร่ข้อเท็จจริง

อภิรดี เทียนทอง ย้ำหลักการสำคัญที่สื่อควรยึดถือ ได้แก่ หลักไม่ลงโทษเหยื่อ เคารพความยินยอม รักษาความเป็นส่วนตัว โดยเฉพาะกรณีเด็ก และหลีกเลี่ยงการตีตรา เช่น คำถามที่ซ้ำเติมเหยื่อ พร้อมเสนอให้ใช้คำว่า “ผู้รอดชีวิต” แทน “ผู้เสียหาย” เพื่อคืนศักดิ์ศรีและสะท้อนกระบวนการฟื้นฟู

วิภาพรรณแสดงความกังวลถึงการพัฒนาของรูปแบบการหลอกลวง โดยเฉพาะเมื่ออุตสาหกรรมสแกมเมอร์เริ่มขยายไปยังภูมิภาคใหม่ เช่น กลุ่มอ่าวอาหรับ หรือประเทศในแปซิฟิกและแอฟริกา หากสังคมไทยไม่ตื่นตัวเรื่องแรงงานไทย โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่อายุ 20–30 ปี จะเผชิญความเสี่ยงสูงขึ้นอย่างมาก จุดสำคัญที่ทุกคนทำได้ทันทีคือการสื่อสารให้เข้าใจว่า “ การเดินทางด้วยความสมัครใจ ไม่เท่ากับสมัครใจเป็นอาชญากร ” และแม้จะถูกใช้บัญชีเป็นช่องทางฟอกเงิน แต่การถูกบังคับ ข่มขู่ หรือกักขัง ยังคงเข้าข่ายเป็นการค้ามนุษย์ ไม่ว่าเหยื่อจะได้รับค่าตอบแทนเท่าใดก็ตาม

ล่าสุด เมื่อวันที่ 7 เมษายน 2569 Nabi Asia เปิดตัวโครงการ “Scam Literacy Thailand” ผลงานผู้รับทุน บริษัท ไทยคอนเซนท์ จำกัด และดำเนินงานร่วมกับ Nabi Asia ในฐานะพันธมิตรด้านวิชาการ ภายใต้การสนับสนุนจากกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ โดยนำความเชี่ยวชาญด้านแนวทางเชิงจิตวิทยามาประยุกต์ใช้ และร่วมมือกับจิตแพทย์เพื่อนำข้อมูลเชิงพฤติกรรมมาสนับสนุนการป้องกันการหลอกลวง  ณ โรงแรมเลอเมอริเดียน กรุงเทพมหานคร

ในงานเปิดตัวโครงการมีวิทยากรผู้เชี่ยวชาญให้เกียรติเข้าร่วมงานได้แก่  วิภาพรรณ วงษ์สว่าง กรรมการผู้จัดการ ไทยคอนเซนท์, เอกราช ซาบูร์ เจ้าหน้าที่ประจำประเทศไทย สำนักงานว่าด้วยยาเสพติดและอาชญากรรมแห่งสหประชาชาติ (UNODC ROSEAP), พันตำรวจเอก ชัยชนะ สุริยวงค์ พ.ต.อ.ชัยชนะ สุริยวงค์ ผู้กำกับการ (สอบสวน) กลุ่มงานสอบสวน กองบังคับการปราบปรามการค้ามนุษย์ กองบัญชาการสอบสวนกลาง และ ซังฮยอน ปาร์ค ผู้อำนวยการฝ่ายบริหาร โครงการป้องกันการหลอกลวงทางดิจิทัล (DDP) Nabi Asia

และได้รวบรวมผู้แทนจากหน่วยงานภาครัฐ องค์กรระหว่างประเทศ สื่อมวลชน และสถาบันการศึกษา เพื่อร่วมกันยกระดับการรับมือกับการหลอกลวงทางดิจิทัล ซึ่งในปัจจุบันความเสียหายได้ขยายวงกว้างไปไกลกว่าการฉ้อโกงทางการเงิน แต่นำไปสู่ระบบการแสวงประโยชน์ในวงกว้าง เช่น การบังคับก่ออาชญากรรม หรือ การค้ามนุษย์ แม้จะมีการรณรงค์สร้างความตระหนักรู้เพิ่มมากขึ้น แต่ประชาชนยังคงตกเป็นเหยื่ออยู่อย่างต่อเนื่อง สะท้อนให้เห็นช่องว่างระหว่างความรู้ความเข้าใจกับการป้องกันที่ได้ผลจริง       

เมื่อวิเคราะห์ถึงแก่นแท้ของอาชญากรรมเหล่านี้ การหลอกลวงดังกล่าวหยั่งรากผ่านการใช้ประโยชน์พฤติกรรมมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นความไว้วางใจ ความรีบเร่ง หรือแรงกดดันทางอารมณ์ แม้เทคโนโลยีและปัญญาประดิษฐ์จะพัฒนาไป พฤติกรรมของมนุษย์ตามธรรมชาติเหล่านี้ยังคงอยู่ไม่เปลี่ยนแปลง ด้วยเหตุนี้โครงการ “จิตวิทยาของการหลอกลวง” Scam Literacy Thailand จึงถูกก่อตั้งขึ้นเพื่อเสริมสร้างการรู้เท่าทันสื่อ โดยบูรณาการแนวทางเชิงจิตวิทยาที่ส่งเสริมให้คนเท่าทันและตัดสินใจได้ดีขึ้นภายใต้ความกดดันหรือความเข้มข้นทางอารมณ์ และพัฒนาเครื่องมือรับมือกับการหลอกลวงทางดิจิทัลที่นำไปปฏิบัติได้จริง

พัชรพร พงษ์ทัดศิริกุล ผู้อำนวยการฝ่ายส่งเสริมการรู้เท่าทันและเฝ้าระวังสื่อ กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ ได้ให้เกียรติกล่าวเปิดงาน  กล่าวว่า “โครงการนี้เป็นตัวอย่างที่ดีของการนำองค์ความรู้จากหลากหลายสาขามาประยุกต์ใช้ร่วมกัน ไม่ว่าจะเป็นด้านสื่อสารมวลชน จิตวิทยา สุขภาพและการวิจัยเชิงพฤติกรรม เพื่อสร้างความเข้าใจให้กับสังคมในประเด็นที่มีความซับซ้อน เพราะการป้องกันภัยรูปแบบนี้จึงมิใช่เพียงการเตือนภัยเกี่ยวกับกลโกงเท่านั้น แต่จำเป็นต้องช่วยให้ประชาชนเข้าใจว่า การหลอกลวงทำอย่างไรในเชิงจิตวิทยา และเราจะสามารถสร้างภูมิคุ้มกันทางความคิดและการตัดสินใจได้อย่างไร และยังสะท้อนให้เห็นถึงการรวมตัวของผู้มีบทบาทจากหลายภาคส่วน ทั้งสื่อมวลชน นักวิชาการ ภาคประชาสังคม หน่วยงานภาครัฐ และองค์กรระหว่างประเทศ ซึ่งล้วนมีบทบาทสำคัญในการเสริมสร้างความรู้เท่าทันภัยไซเบอร์ให้กับสังคม”

วิภาพรรณ วงษ์สว่าง กรรมการผู้จัดการ ไทยคอนเซนท์ [8] กล่าวว่า “การป้องกันการหลอกลวงไม่อาจอาศัยแค่การให้ข้อมูลเพื่อสร้างความตระหนักรู้เพียงอย่างเดียว แต่เราต้องช่วยให้ผู้คนเข้าใจว่า การตัดสินใจภายใต้แรงกดดันหรือความเข้มข้นทางอารมณ์ทำงานอย่างไร เพื่อให้พวกเขารับมือได้เมื่ออยู่ในสถานการณ์จริง”

ซังฮยอน ปาร์คผู้อำนวยการฝ่ายบริหาร DDP, Nabi Asia กล่าวว่า “หากการหลอกลวงพัฒนาไปพร้อมกับเทคโนโลยี การป้องกันก็ต้องพัฒนาไปพร้อมกับผู้คน ดังนั้น การเข้าใจว่ามนุษย์เราคิดและตอบสนองอย่างไรภายใต้สถานการณ์ต่าง ๆ จึงเป็นกุญแจสำคัญในการสร้างภูมิคุ้มกันที่แท้จริง”

ติดตามข้อมูลและเข้าถึงสื่อได้ที่: https://scamliteracythailand.com

เรียนรู้แนวทางป้องกันเชิงจิตวิทยาเพิ่มเติมได้ที่: https://nabiasia.org/

เหตุใดกลโกงยังคงเกิดซ้ำ ๆ ในยุคแห่งการเข้าถึงสื่อ? แม้ในปัจจุบันเราต่างเข้าถึงข้อมูลได้รวดเร็วเพียงใด แต่สถิติการหลอกลวงกลับพุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ขบวนการสแกมเมอร์ไม่ได้ใช้เพียงเทคโนโลยีหรือข่าวลือ แต่ยังผนวกการใช้ “แรงกดดันทางอารมณ์” เป็นเครื่องมือหลัก มิจฉาชีพมักสร้างสถานการณ์เพื่อบีบให้เหยื่อตกอยู่ในความกลัวหรือความเร่งรีบ สภาวะเหล่านี้จะกระตุ้นให้สมองปิดกั้นระบบการตัดสินใจเชิงเหตุผล และเปลี่ยนเป็นการตัดสินใจด้วยอารมณ์ชั่ววูบเพื่อคลี่คลายความกดดันในทันที ต่อให้เป็นผู้ที่มีความรู้หรือความรอบรู้เพียงใด หากถูกจู่โจมด้วยแรงกดดันทางจิตวิทยา ในจังหวะที่ชีวิตมีความเปราะบาง สมองจะลดประสิทธิภาพการคิดเชิงตรรกะลงโดยอัตโนมัติ อาชญากรจึงประสบความสำเร็จในการฉวยโอกาสจากภาวะที่ไม่ปกติบงการพฤติกรรมเหยื่อ

สังคมที่ตระหนักรู้ต้องอาศัยทั้ง “ข้อมูล” และ “ระบบการคิดที่เท่าทันต่ออารมณ์” การรู้เท่าทันช่องว่างทางความคิดของตนเอง คือเกราะป้องกันที่ดีที่สุด การตัดสินใจเรื่องสำคัญในช่วงที่เราเหนื่อยล้า อาจเป็นอันตรายได้ เพราะมิจฉาชีพกำลังใช้จุดนั้นเป็นช่องทางโจมตี หลายคนคงเคยอ่านเรื่องราวของเหยื่อที่ถูกมิจฉาชีพหลอก แล้วคิดกับตัวเองว่า “ฉันไม่มีทางหลงกลอะไรแบบนั้นแน่ ๆ” หากมองจากมุมคนนอก กลโกงเหล่านี้อาจดูชัดเจนและไม่ซับซ้อน แต่เราไม่ได้อยู่ในสภาวะที่มีทั้งความกดดัน ความเหนื่อยล้า หรือความว้าวุ่นใจเหมือนกับคนที่ได้รับข้อความเหล่านั้น

และนี่คือสิ่งที่มักจะเกิดขึ้นจริง:

ข้อความมักจะส่งมาในช่วงเวลาที่แย่ที่สุด เช่น ดึกสงัดหลังจากวันที่แสนเหน็ดเหนื่อย เมื่อสมองอ่อนเพลีย กระบวนการคิดอย่างละเอียดจะลดลงและเริ่มมองข้ามสัญญาณเตือนต่าง ๆ ที่สำคัญที่สุดคือ ความรู้และความระมัดระวังที่เคยสะสมมาจะถูกผลักออกไปชั่วขณะ เมื่อเห็นโลโก้ที่คุ้นเคย น้ำเสียงที่ดูน่าเชื่อถือ และเส้นตายที่เร่งด่วน พวกเขาจึงเริ่มทำตามที่มิจฉาชีพบอกโดยแทบจะอัตโนมัติ ไม่ใช่เพราะพวกเขาประมาท แต่เพราะพวกเขาคือมนุษย์ และความเหนื่อยล้าทำให้ทุกคนเปราะบางต่อการถูกหลอกลวงได้ง่ายขึ้น นี่ไม่ใช่ความล้มเหลวส่วนบุคคล แต่มันคือ หลักจิตวิทยา และเป็นสิ่งที่มิจฉาชีพจงใจฉวยโอกาสจากจุดนี้

อาชญากรรมออนไลน์: ‘ไวรัสทางสังคม’ ที่หยุดได้ด้วยวัคซีนทางจิตใจ

เหตุใดข้อมูลล้นมือ แต่การหลอกลวงกลับพุ่งสูงขึ้น? นั่นเพราะสแกมเมอร์ไม่ได้ใช้เพียงเทคโนโลยี แต่ใช้ “แรงกดดันทางอารมณ์” เป็นอาวุธหลัก มันคือ “ไวรัสทางสังคม” ที่ระบาดผ่านความเชื่อใจและคนใกล้ตัว เมื่อสมองถูกจู่โจมด้วยความกลัวหรือความเร่งรีบ ระบบการคิดเชิงตรรกะจะถูกปิดกั้น และเปลี่ยนเป็นการตัดสินใจด้วยอารมณ์ชั่ววูบแทน ต่อให้เป็นผู้มีความรู้ หากอยู่ในสภาวะที่จิตใจเปราะบาง สมองจะลดประสิทธิภาพการคิดลงทันที ทางออกคือการฉีด “วัคซีนทางจิตวิทยา” คือการฝึกสังเกต “รูปแบบที่ซ้ำ ๆ” ของมิจฉาชีพในขณะที่จิตใจยังสงบ เพื่อฝึกให้ ระบบคิดช้า ทำงานได้เร็วขึ้นเมื่อเผชิญแรงกดดัน

เกราะป้องกันที่ดีที่สุดไม่ใช่แค่ข้อมูล แต่คือระบบคิดที่เท่าทันอารมณ์ หยุดคิด สังเกต และป้องกัน เพื่อแตะเบรกทางความคิดก่อนจะสายเกินไป

เหตุใดเราควรใส่ใจจิตวิทยา เพื่อให้ปลอดภัยจากสแกมเมอร์

ผู้คนได้ตกเป็นเหยื่อของการหลอกลวงทางดิจิทัลหรือการหลอกลวงออนไลน์มากขึ้น ตัวเลขความเสียหายมีตั้งแต่หลักร้อยไปจนถึงหลักล้านบาท ซึ่งเรื่องนี้ไม่ได้เกี่ยวข้องแค่เรื่องเงิน แต่นี่เกี่ยวกับความปลอยภัยของคนในสังคม การได้รับสายโทรศัพท์จากการแอบอ้างเป็นเจ้าหน้าที่ทางการเงิน มีการถามเรื่องรหัสผ่าน OTP และเสียเงินออมทั้งหมดภายในไม่กี่นาที หรือได้รับการเสนอค่าตอบแทนที่สูงจากการทำงานออนไลน์ แต่กลับถูกล่อลวงและถูกพาเข้าไปพัวพันกับขบวนการหลอกลวง การหลอกลวงทางดิจิทัลยุคปัจจุบัน ไม่ได้ใช้เพียงแค่การส่งข้อความปลอม เทคโนโลยีกลายเป็นเพียงเครื่องมือในการส่งผ่าน แต่จิตวิทยาคือสิ่งที่ทำให้การหลอกลวงประสบผลสำเร็จ

ในอดีต การหลอกลวงทำได้เพียงอาศัยการใช้ข้อมูลที่จำกัด แต่ปัจจุบัน ถึงแม้จะมีการเข้าถึงข้อมูลได้มากขึ้น ผู้คนก็ยังตกเป็นเหยื่อของการหลอกลวงได้ เพราะอาชญากรไม่ได้หลีกเลี่ยงความสงสัยแต่ใช้มันเป็นเครื่องมือ อาชญากรได้สร้างกับดักทางความคิด ใช้ความเร่งรีบ ความกลัว ความเชื่อใจ หรือแม้กระทั่งความหวังของเหยื่อภายใต้แรงกดดันทางอารมณ์ สถานการณ์เหล่านี้ทำให้การคิดแบบมีเหตุผลอ่อนแอและการตัดสินใจเกิดขึ้นเร็วเกินไป จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการรู้เท่าทันเพียงแค่รูปแบบของการหลอกลวงไม่พออีกต่อไป เราต้องเข้าใจว่าอารมณ์มีผลต่อการตัดสินใจอย่างไร โดยเฉพาะในช่วงที่เกิดแรงกดดันทางอารมณ์

แล้วเราจะทำอย่างไรได้บ้าง

- สร้างนิสัยในการหยุดคิด ชะลอการตัดสินใจ และตรวจสอบให้รอบคอบก่อนตัดสินใจ

- รู้เท่าทันอารมณ์ของตนเองว่าเป็นสัญญาเตือน ไม่ใช่สัญญาณของการทำทันที

การเข้าใจกลโกงออนไลน์เป็นเรื่องสำคัญ แต่การเข้าใจตนเองต่างหากที่จะทำให้เราปลอดภัย

คุณเป็นคนที่ตัดสินใจด้วยอารมณ์หรือเปล่า? มาดูกันว่ามิจฉาชีพใช้จุดนี้มาหลอกล่อคุณได้อย่างไร

เราเคยเห็นคำเตือน เคยอ่านบทความ และรู้ดีว่าสแกมมีอยู่จริง แต่ทันทีที่ข้อความนั้นมาถึง “บัญชีของคุณจะถูกระงับภายใน 24 ชั่วโมง” ทุกอย่างก็เปลี่ยนไป หัวใจเต้นแรง สมองว่างเปล่า และมือก็เผลอทำตามที่มิจฉาชีพบอกก่อนที่เราจะทันได้คิด แต่นั่นไม่ใช่ความผิดของคุณ ปฏิกิริยาทางอารมณ์ที่รุนแรงไม่ใช่ความอ่อนแอ แต่เป็นการตอบสนองทางจิตวิทยาตามธรรมชาติ เมื่อความกลัว ความเร่งด่วน หรือความตื่นเต้นถาโถมเข้ามาอย่างหนัก สมองส่วนอารมณ์จะเข้าควบคุม การคิดอย่างมีเหตุผลไม่ได้หายไป แต่มันถูกผลักให้ถอยไปชั่วขณะ มิจฉาชีพรู้เรื่องนี้ดี พวกเขาไม่ได้โจมตีที่การขาดความรู้ แต่โจมตีที่ “อารมณ์ของมนุษย์”

นั่นจึงเป็นเหตุผลว่าทำไมแม้แต่คนที่ฉลาดและมีข้อมูลก็ยังตกเป็นเหยื่อได้ ข่าวดีคือ เราสามารถเรียนรู้ที่จะสังเกตช่วงเวลานั้นได้ เริ่มจากสิ่งง่าย ๆ อย่างการรู้ตัวเมื่อเรารู้สึกเร่งรีบ ตื่นตระหนก หรือดีใจเกินไปจนรอไม่ไหว การรับรู้และตั้งชื่อความรู้สึกนั้นในใจจะช่วยให้ทุกอย่างช้าลง เมื่อเวลาผ่านไป จิตใจจะสงบขึ้น และกระบวนการคิดจะกลับมาชัดเจน พร้อมมองเห็นสัญญาณของกลโกงได้ดีขึ้น นิสัยเล็ก ๆ เหล่านี้สร้างความแตกต่างได้จริง

ทำไมเหยื่อสแกมเมอร์มักเห็นสัญญาณอันตรายเมื่อสายเกินไป? คำตอบคือ มนุษย์ทุกคนล้วนมีกลไกการ “หลอกตัวเอง” (Self-Deception) เพื่อปกป้องจิตใจจากความเครียดในระดับจิตไร้สำนึก

เมื่อความจริงเริ่มคุกคามความหวังหรือความมั่นคง สมองจะสั่งให้ระบบคิดเร็ว (System 1) ทำงานเพื่อลดความไม่สบายใจทันที เราจึงเริ่มสร้างเหตุผลปลอบใจตัวเองว่า "มันคือเรื่องปกติ" เพื่อประคับประคองความรู้สึกปลอดภัยชั่วคราวเอาไว้

โดยยังมี กับดักทางจิตวิทยาที่ตรึงเราไว้อีก เช่น:

- Optimism Bias: เลือกจดจำแต่สัญญาณบวกและเข้าข้างตัวเอง

- Selective Attention: บิดเบือนสัญญาณอันตรายให้ดูสมเหตุสมผลจนมองข้ามความจริง

- Escalation of Commitment: ยิ่งลงทุนเยอะ ยิ่งไม่กล้ายอมรับความจริง เพราะกลัวความเจ็บปวดจากการสูญเสียและเสียหน้า

ทางออกคือ ดึง “ระบบคิดช้า” กลับมาทำงาน

ลองหยุดและถามตัวเองด้วยคำถามที่ซื่อสัตย์ที่สุดว่า “คำอธิบายที่เราใช้อยู่ตอนนี้ มีไว้เพื่อลดความกังวล หรือเพื่อทำให้ความจริงกระจ่างขึ้นกันแน่?”

การยอมรับความจริงโดยไม่รู้สึกอับอาย คือเกราะป้องกันที่ดีที่สุด ความจริงอาจทำให้เราเจ็บปวดในวันนี้ อาจช่วยชีวิตเราได้ในวันหน้าก็เป็นได้

Nabi Asia โครงการ Digital Deception Prevention (DDP) ได้พัฒนาร่วมกับนักจิตวิทยาและจิตแพทย์ เพื่อช่วยให้ทุกคนเข้าใจกลไกทางจิตวิทยาที่อยู่เบื้องหลังกลโกง และรู้วิธีป้องกันตัวเองตั้งแต่ก่อนที่จะเกิดขึ้น

• ต้องการเรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับแนวทางเชิงจิตวิทยาเพื่อป้องกันตนเองจากการหลอกลวงทางดิจิทัลและอาชญากรรมจากสแกมเมอร์ สามารถเยี่ยมชมเว็บไซต์ของ Nabi Asia ได้ที่: https://nabiasia.org/ddp-publications/