ศรีบูรพา

ในวาระครบรอบ 121 ปีชาตกาล "ศรีบูรพา" หรือ กุหลาบ สายประดิษฐ์ บุคคลสำคัญของโลกที่องค์การยูเนสโกยกย่อง รายการ PRIDI Interview ชวนอาจารย์ชมัยภร บางคมบาง (แสงกระจ่าง) ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ปี 2557 และประธานกองทุนศรีบูรพา มาร่วมสืบสานรอยทางของสามัญชนผู้ยิ่งใหญ่ท่านนี้

อาชญาสิทธิ์ ศรีสุวรรณ พาไปสำรวจผลงานยุคต้นของ กุหลาบ สายประดิษฐ์ (ศรีบูรพา) ภายใต้นามปากกา “หมอต๋อง” ที่พลิกบทบาทจากนักเขียนกลอนลำตัดการเมือง สู่ผู้เขียนคอลัมน์ศาลาธัมม์ เผยแพร่ข้อคิดทางพุทธศาสนาในหน้าหนังสือพิมพ์ธงไทย

“ศรีบูรพา” จะนำพาทุกท่านไปพบกับ “โทษ” ที่จะเกิดขึ้นต่อรัฐบาลเมื่อมีการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของ “สื่อ” โดยยกเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ที่เกิดขึ้นในขณะนั้นมาประกอบ และได้ชี้ให้เห็นถึง “คุณ” ต่อรัฐบาลเมื่อมีการคืนสิทธิและเสรีภาพให้กับสื่อ

สุชาติ สวัสดิ์ศรีชี้ให้เห็นบทบาทของ กุหลาบ สายประดิษฐ์ ในฐานะนักหนังสือพิมพ์ที่มุ่งมั่นเผยแพร่แนวคิดประชาธิปไตย มนุษยภาพ และสันติภาพ ผ่านข้อเขียนการเมืองกว่า 3 ทศวรรษ ทั้งยังกล่าวถึงผู้อยู่เบื้องหลังการจัดพิมพ์ อาทิ ชนิด สายประดิษฐ์ สุภา ศิริมานนท์ ยศ วัชรเสถียร คำสิงห์ ศรีนอก ตลอดจนกลุ่มนักวิชาการที่ร่วมฟื้นฟูบทบาทของเขาในประวัติศาสตร์

ประชาชนอ่านข่าวโดยขาดการวิเคราะห์อย่างลึกซึ้ง ทำให้เกิดความเข้าใจผิดเกี่ยวกับข่าวการเมือง โดยเฉพาะข่าวที่มีจุดประสงค์เพื่อโฆษณาชวนเชื่อ ข่าวประเภทนี้อาจก่อให้เกิดความรุนแรงมากกว่าการให้ความรู้ ดังนั้น สื่อมวลชนจึงต้องยึดมั่นในความซื่อสัตย์ เพื่อให้ประชาชนมีวิจารณญาณในการรับข้อมูล

กุหลาบ สายประดิษฐ์ วิจารณ์การใช้เหตุผลบิดเบือนเพื่อสร้างสงคราม และยกย่องการเคลื่อนไหวของประชาชนทั่วโลกที่เรียกร้องสันติภาพอย่างมีศักดิ์ศรี โดยเขาย้ำว่าการรักสันติภาพไม่ใช่ความผิด แม้จะถูกกล่าวหาว่าเป็นคอมมิวนิสต์ก็ตาม

กุหลาบ สายประดิษฐ์ วิจารณ์การระบาดของโรคหวาดกลัวคอมมิวนิสต์ในอเมริกาหลังสงครามโลกครั้งที่สอง ซึ่งนำไปสู่การตรวจสอบประชาชนจำนวนมากอย่างไม่มีเหตุผลชัดเจน และนักการเมืองบางกลุ่มใช้กระแสนี้เพื่อผลประโยชน์ส่วนตัว

กุหลาบ สายประดิษฐ์ เขียนถึงการตื่นกลัวคอมมิวนิสต์ในช่วงต้นสงครามเย็น อย่างการกล่าวหาเลขาธิการสหประชาชาติเป็นว่าคอมมิวนิสต์ กุหลาบชี้ให้ผู้คนตระหนักถึงภัยของสงคราม และเสนอแนวทางสันติภาพที่ไม่ตกเป็นเครื่องมือของฝ่ายใด

เส้นทางชีวิตนักเขียนของ “ศรีดาวเรือง” หรือวรรณา ทรรปนานนท์ ตั้งแต่ภูมิหลังของเธอ จนถึงการก้าวเข้าสู่วงการนักเขียน ศรีดาวกับการเขียนเรื่องสั้น “บางทีวันหนึ่งข้างหน้า” หลังเหตุการณ์ 14 ตุลา 2516 ซึ่งมีนัยประหวัดถึงคำขวัญประจำธรรมศาสตร์ของศรีบูรพาที่ว่า “ฉันรักธรรมศาสตร์ เพราะธรรมศาสตร์สอนให้ฉันรักประชาชน” ในข้อเขียน “ดูนักศึกษา ม.ธ.ก. ด้วยแว่นขาว"ซึ่งเรื่องสั้นนี้สะท้อนตัวตนของผู้เขียนและบริบทการเมืองในขณะนั้นได้เป็นอย่างดี

กุหลาบ สายประดิษฐ์ วิจารณ์รัฐบาลปี พ.ศ. 2493 ว่าดำเนินนโยบายสำคัญโดยไม่ฟังประชาชน เช่น การซื้อรถถัง ทำสัญญาทางทหาร และใช้กฎหมายพิเศษปิดกั้นเสรีภาพ เสนอให้รัฐบาลฟังเสียงประชาชนอย่างจริงใจ เพื่อยึดหลักการปกครองโดยผู้แทนราษฎร