เค้าโครงการเศรษฐกิจ

จากจุดเริ่มต้นของการสร้างกลไกในการตรวจสอบการทำงานของรัฐจากคณะกรรมการกฤษฎีกาที่ตั้งขึ้นโดยอาจารย์ปรีดีจนถึงปัจจุบันที่กลายมาเป็นศาลปกครองกลาง ผ่านกาลเวลามาอย่างยาวนานถึงเก้าทศวรรษ แต่สิ่งที่เกิดขึ้นยังไม่สามารถที่จะให้คำตอบอันชัดเจนกับคดีความข้อพิพาทระหว่างหน่วยงานภาครัฐกับประชาชน เช่น คดีการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม 2569 ซึ่งอาจเป็นเพราะศาลปกครองกลางยังไม่มีอำนาจมากพอที่จะนำมาใช้เพื่อสร้างความยุติธรรมให้แก่ทุกฝ่ายหรืออำนาจฝ่ายการเมืองจะสามารถเอื้อมมือเข้าไปครอบงำการตรวจสอบในครั้งนี้ได้

ตอนสุดท้ายของชุดบทความ “บำนาญประกันสังคม CARE” ชวนสำรวจเสาหลักที่ 3 ของระบบบำนาญ หรือระบบสะสมทุนส่วนบุคคล (Defined Contribution) ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการสร้างความมั่นคงทางการเงินหลังเกษียณ บทความวิเคราะห์ข้อจำกัดของระบบออมเพื่อวัยชราของไทย พร้อมเสนอแนวทางขยายความครอบคลุมผ่านกลไก Auto-enrollment และศึกษาบทเรียนจากออสเตรเลีย เพื่อนำไปสู่ระบบบำนาญ 3 เสาหลักที่เข้มแข็งและยั่งยืนสำหรับคนไทยทุกคน

จากเค้าโครงการเศรษฐกิจของนายปรีดี พนมยงค์ 90 ปีผ่านไป ประเทศไทยกลับมาเผชิญโจทย์เดิมอีกครั้งในบริบทที่หนักหน่วงกว่าเดิมหลายเท่า สังคมไทยเข้าสู่สังคมสูงวัยระดับสุดยอด เร็วกว่าประเทศรายได้สูงส่วนใหญ่ในโลก ขณะที่ระบบบำนาญที่มีอยู่ยังกระจัดกระจายและครอบคลุมประชากรเพียงบางส่วน

มรดกสำคัญที่สุดของการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 ไม่ใช่เพียงการมีรัฐธรรมนูญหรือสภาผู้แทนราษฎร แต่คือการเปลี่ยนสถานะของประชาชนจากไพร่ฟ้าข้าแผ่นดิน มาเป็นพลเมืองที่มีสิทธิและสามารถเรียกร้องความรับผิดชอบจากรัฐได้

บทความโดย ศ. ดร.พอพันธ์ อุยยานนท์ วิเคราะห์ข้อจำกัดการพัฒนาเศรษฐกิจของคณะราษฎร ช่วงปี พ.ศ. 2475-2484 แม้จะมีความพยายามสร้างรัฐวิสาหกิจและสงวนอาชีพให้คนไทย แต่การพัฒนาอุตสาหกรรมกลับไปไม่สุดทาง เนื่องจากการถูกยับยั้งเค้าโครงการเศรษฐกิจ

นฤมล ทับจุมพล วิเคราะห์วิสัยทัศน์ของนายปรีดีในการสร้างสันติภาพที่ครอบคลุมถึง "สันติภาพเชิงโครงสร้าง" ผ่านหลัก 6 ประการของคณะราษฎรและภาพยนตร์ "พระเจ้าช้างเผือก" ที่มุ่งลดความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและสังคม ควบคู่ไปกับการใช้ขันติธรรมและกลไกยุติธรรมที่เท่าเทียมเพื่อแก้ไขความขัดแย้งอย่างยั่งยืน

ต่อเนื่องจากตอนที่แล้ว เศรษฐกิจประชาธิปไตย ของนายปรีดี พนมยงค์ ตอนที่ 2 เจาะลึกแนวคิดการจัดการ "เงินทุน" ของชาติ ทั้งการบุกเบิกตั้งสำนักงานธนาคารชาติเพื่อระดมเงินออม การออกพันธบัตร และนโยบายภาษีทางอ้อม ตลอดจนการบริหารทุนต่างชาติเพื่อนำเข้าเทคโนโลยีโดยไม่ปล่อยให้เข้ามาครอบงำเศรษฐกิจไทย

แนวคิด "ประชาธิปไตย" ของนายปรีดี พนมยงค์ ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงมิติทางการเมือง แต่ยังครอบคลุมถึงมิติทางเศรษฐกิจและสังคมวัฒนธรรม ดร.วิชิตวงศ์ ณ ป้อมเพชร ชวนทำความเข้าใจความพยายามในการปฏิรูประบบเศรษฐกิจไทยในยุค 2475 ผ่านเค้าโครงการเศรษฐกิจ ที่มุ่งกระจายปัจจัยการผลิตสู่ราษฎร

การอ่านใหม่ของการอภิวัฒน์ 2475 ผ่านกรอบความคิดเรื่อง “พระศรีอาริย์” โดยชี้ให้เห็นว่า แนวคิดดังกล่าวเป็นทุนทางวัฒนธรรมและการเมืองที่คณะราษฎร โดยเฉพาะ ปรีดี พนมยงค์ นำมาแปลความในเชิงสังคมและเศรษฐกิจผ่านประกาศคณะราษฎรฉบับที่ 1 และเค้าโครงการเศรษฐกิจ

เนื่องในวันแรงงาน ขอนำเสนอเค้าโครงเศรษฐกิจ หมวด 4 : แรงงานที่สูญเสียไปและพวกหนักโลกข้อเขียนนี้เสนอว่าแรงงานจำนวนมากของชาติถูกใช้ไปอย่างไร้ประสิทธิภาพ เพราะระบบเศรษฐกิจที่ปล่อยให้เอกชนต่างคนต่างทำ