สิทธิมนุษยชน

ในปี 2563 สุโข สุวรรณศิริ ได้ให้สัมภาษณ์แก่สถาบันปรีดี พนมยงค์ผ่านวิดีโอคอล แม้จะมีอายุกว่า 90 ปีแล้วก็ตามท่านได้ถ่ายทอดความทรงจำเกี่ยวกับธรรมศาสตร์และผู้ประศาสน์การ ผู้เปิดโอกาสทางการศึกษาให้แก่ชีวิตของท่าน หกปีต่อมา สถาบันฯ ได้มอบรูปปั้นปรีดี พนมยงค์ให้ท่านในโอกาสเปิดที่ทำการแห่งใหม่ภาพท่านประคองรูปปั้นอาจารย์ไว้ด้วยสองมือจึงกลายเป็นความทรงจำอันทรงคุณค่า สุโข สุวรรณศิริ ถึงแก่อสัญกรรมเมื่อวันที่ 26 กันยายน 2569 สิริอายุ 98 ปี ท่านเป็นอดีตเอกอัครราชทูตและศิษย์ ต.ม.ธ.ก. รุ่นที่ 6 ผู้จดจำคุณค่าของการศึกษาเสมอมา ตลอดชีวิต ท่านได้นำความรู้และประสบการณ์มาร่วมสืบสานงานของมูลนิธิและสถาบันปรีดี พนมยงค์ด้วยศรัทธาและกตเวทิตา

การรักษาความทรงจำในทางสิทธิมนุษยชนเป็นการรักษาประวัติศาสตร์ไม่ให้ถูกบิดเบือนหรือถูกแทนที่ด้วยความทรงจำใหม่ ๆ ผ่านแนวคิด “ให้อภัยแต่ไม่ลืม” เพื่อป้องกันไม่ให้ความจริงถูกบิดเบือนและไม่ให้เกิดขึ้นซ้ำ ขณะเดียวกันอุดมการณ์ของปรีดี พนมยงค์และคณะราษฎรมุ่งสร้างความเท่าเทียมให้คนทุกกลุ่มในฐานะเจ้าของประเทศ ผ่านนโยบายสาธารณะและการเปิดโอกาสทางการศึกษาเพื่อความกินดีอยู่ดีของราษฎร

สุโข สุวรรณศิริ เล่าถึงมุมมองด้านสิทธิมนุษยชน ที่แตกต่างกันระหว่างประเทศพัฒนาแล้วกับประเทศกำลังพัฒนา ผ่านเหตุการณ์ที่ไทยถูกรัฐบาลสหรัฐฯ วิจารณ์เรื่องการใช้ศาลทหารและการผลักดันผู้ลี้ภัยชาวลาว รวมถึงวาทะสำคัญของรัฐมนตรีต่างประเทศฟิลิปปินส์ที่ตอบโต้อย่างเฉียบคมเรื่องมาตรฐานการใช้ชีวิตและการดูแลครอบครัว

หลายคนมักเจอกับวิธีการลดทอนคุณค่าของคนคิดต่าง ซึ่งไม่เคยเปลี่ยนไปในสังคมไทยแน่นอนว่าเป็นปัญหาที่สำคัญ การดูถูก เหยียดหยาม แม้กระทั่งผู้หญิงกันเองยังดูถูกกัน ทั้งเรื่องของชนชั้น สีผิว ไม่ว่าผู้หญิงหรือผู้ชายต่างกดขี่กัน

พรเพ็ญ คงขจรเกียรติ ระบุว่าแม้บทบาทของผู้หญิงในสังคมจะได้รับการยอมรับมากขึ้น แต่การกดขี่และการปฏิบัติอย่างไม่เท่าเทียมยังคงเกิดขึ้นในหลายมิติ จึงเห็นว่าการเลือกตั้งที่กำลังจะมาถึงควรนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้าง

ตามที่ปรากฏกระแสสังคมในระยะนี้ มีการโจมตีด้วยถ้อยคำรุนแรง การข่มขู่คุกคาม และการสื่อสารที่ยั่วยุให้เกิดความเกลียดชังต่อคุณอังคณา นีละไพจิตร สถาบันปรีดี พนมยงค์ เห็นว่า การคุ้มครองสิทธิในชีวิต ความปลอดภัย และเสรีภาพในการแสดง ความคิดเห็นตามหลักนิติธรรม คือเงื่อนไขพื้นฐานของระบอบประชาธิปไตย และเป็นหัวใจของสันติภาพในสังคมอารยะ ทั้งยังสอดคล้องกับพันธกรณีระหว่างประเทศที่ประเทศไทยเป็นภาคี

แนวความคิดและจิตสำนึกของปรีดี พนมยงค์ เป็นผลมาจากการศึกษาเล่าเรียนและประสบการณ์ชีวิตที่สั่งสมมาตั้งแต่วัยเด็ก แม้เป็นทัศนะที่ได้แสดงไว้ในอดีตอันยาวนาน ทว่ายังสามารถนำกลับมาใช้อย่างเป็นปัจจุบันได้

ชำแหละภาพลักษณ์ “ความสง่างาม” ของผู้พิพากษาไทยที่ซ่อนอคติและความไร้ภราดรภาพไว้เบื้องหลัง ผ่านกรณีการปฏิเสธผู้สมัครสอบที่พิการจากโรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง สะท้อนให้เห็นว่าสถาบันตุลาการยังขาดความเข้าใจในหลักสิทธิมนุษยชน และใช้กติกาที่ไม่เท่าเทียมตัดโอกาสของมนุษย์อย่างไม่เป็นธรรม

พรบ.เลือกตั้ง พ.ศ. 2522 กำหนดคุณสมบัติเพิ่มเติมสำหรับคนไทยที่บิดาเป็นต่างด้าว ซึ่งการถูกจำกัดสิทธิเลือกตั้งทำให้เกิดกระแสคัดค้านอย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะในกรุงเทพฯ ซึ่งข้อกำหนดดังกล่าวจึงขัดต่อหลักความเสมอภาคและสิทธิมนุษยชน

นายวิชา กันตามระ เป็นนักกฎหมายผู้ภักดีต่อนายปรีดี พนมยงค์และยืนหยัดเพื่อความยุติธรรมผ่านการว่าความในคดีสำคัญทางการเมือง โดยได้รับมอบอำนาจในคดีสำคัญ ๆ เพื่อยื่นเรื่องคดีหมิ่นประมาท