ข่าวสารและบทความ

บันทึกความทรงจำที่ปรีดี พนมยงค์ เขียนขึ้นเพื่อรำลึกถึง นายซิม วีระไวทยะ หนึ่งในผู้ร่วมก่อการคณะราษฎร โดยเล่าถึงประวัติชีวิต บทบาททางการเมือง และการทำงานเพื่อประเทศของนายซิม ตั้งแต่ก่อนจนถึงหลังการอภิวัฒน์ 2475 พร้อมสะท้อนความสัมพันธ์อันใกล้ชิดระหว่างทั้งสอง และช่วยให้เห็นบทบาทของนายซิมในฐานะบุคคลสำคัญผู้ร่วมสร้างประวัติศาสตร์ประชาธิปไตยไทย

บทความตอนที่ 2 ในชุด “รัฐสวัสดิการกับอนาคตบำนาญไทย” ชวนสำรวจข้อจำกัดสำคัญของระบบบำนาญประกันสังคมไทยในปัจจุบัน ซึ่งยังคำนวณเงินบำนาญจากฐานเงินเดือนเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้ายก่อนเกษียณ แม้วิธีการดังกล่าวจะดูเรียบง่ายและเป็นกลาง

จากเค้าโครงการเศรษฐกิจของนายปรีดี พนมยงค์ 90 ปีผ่านไป ประเทศไทยกลับมาเผชิญโจทย์เดิมอีกครั้งในบริบทที่หนักหน่วงกว่าเดิมหลายเท่า สังคมไทยเข้าสู่สังคมสูงวัยระดับสุดยอด เร็วกว่าประเทศรายได้สูงส่วนใหญ่ในโลก ขณะที่ระบบบำนาญที่มีอยู่ยังกระจัดกระจายและครอบคลุมประชากรเพียงบางส่วน

เมื่อเทศกาลหุ่นโลกกลับมาอีกครั้ง ความทรงจำของคนรักศิลปะหุ่นก็หวนคืนพร้อมกัน ปีนี้ Harmony Puppet Festival Thailand เดินทางสู่จังหวัดสงขลา ในชื่อ “SONGKHLA HARMONY WORLD PUPPET”

เป็นเวลานานที่พระบรมรูป 6 พระองค์บนยอดเสาศาลากลางจังหวัดพระนครศรีอยุธยาหลังเก่า ถูกเข้าใจว่าเป็นผลงานของศิลป์ พีระศรี แต่หลักฐานจากหอจดหมายเหตุแห่งชาติชี้ว่า ผู้รับผิดชอบการออกแบบและจัดสร้างคือ หม่อมเจ้าสมัยเฉลิม กฤดากร และทีมงานกรมศิลปากร

มรดกตกทอดจากการรัฐประหารและเผด็จการเงียบ ได้สร้างความชินชาต่อความผิดปกติทางการเมือง และตอกย้ำความเหลื่อมล้ำทั้งในมิติการศึกษาและเศรษฐกิจ การย้อนมองเจตนารมณ์ "รัฐสวัสดิการ" ของปรีดี พนมยงค์ จึงไม่ใช่เรื่องล้าสมัย แต่คือเข็มทิศสำคัญในการโอบอุ้มประชาชนผู้พ่ายแพ้ในระบบทุนนิยม เพื่อสร้างความเสมอภาคและสังคมที่สร้างสรรค์อย่างแท้จริง

หากนำหลัก 6 ประการของคณะราษฎรมาพิจารณากับสังคมไทยในปัจจุบัน คงยากที่จะบอกว่าปัญหาใดสำคัญกว่ากัน เพราะไม่ว่าจะเป็นเอกราช เสรีภาพ เศรษฐกิจ การศึกษา หรือความเสมอภาค ล้วนเป็นโจทย์ที่สังคมไทยยังต้องเผชิญและร่วมกันหาทางออก

หลักหกประการของคณะราษฎร ถูกสะท้อนผ่านสื่อสิ่งพิมพ์อย่างหนังสือที่ระลึกวันชาติทั้งสามเล่ม ทำหน้าที่รายงานผลประกอบการประจำปีของรัฐบาลผ่านกราฟและสถิติ ซึ่งสามารถแสดงให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่างระบอบเก่าและระบอบใหม่ จึงทำให้เห็นได้ว่ารัฐบาลคณะราษฎรให้ความสำคัญกับประชาชนเป็นหลักสำคัญ

หลักหกประการ เปรียบเหมือนกับสัญญาประชาคมที่คณะราษฎรได้ให้ไว้กับประชาชน เมื่อมองลึกลงไปจะเห็นว่าปรีดี พนมยงค์และคณะราษฎรได้ทำตามคำมั่นสัญญาในระดับหนึ่ง ซึ่งสะท้อนออกมาในรูปแบบต่าง ๆ เช่น การเจรจาแก้ไขสนธิสัญญาระหว่างประเทศที่ไม่เป็นธรรมสำเร็จ การจัดตั้งธนาคารแห่งชาติ รวมถึงการได้มาซึ่งรัฐธรรมนูญ หลักหกประการ จึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง

มรดกคณะราษฎรคือรากฐานของรัฐสวัสดิการ คือข้อสรุปสำคัญที่ รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี กล่าวในการสะท้อนถึงเจตนารมณ์หลัก 6 ประการสู่การสร้างความสุขสมบูรณ์ของราษฎรในโลกสมัยใหม่ โดยชี้ว่าการสร้างประชาธิปไตยที่สมบูรณ์ไม่อาจแยกขาดจากความเป็นธรรมทางเศรษฐกิจ