แนวคิด-ปรัชญา

บทความ สัญญาประชาคมที่เปี่ยมหวัง เมื่อภาษีคือการซื้ออนาคตและเสรีภาพร่วมกัน พาเราไปหาคำตอบเบื้องหลัง "วงจรคุณธรรม" ของรัฐสวัสดิการ ที่ซึ่งภาษีสูงไม่ได้แปลว่าประชาชนต้องเดือดร้อน แต่หมายถึงการซื้อความมั่นคงในชีวิตเมื่อยามเจ็บป่วย ตกงาน หรือเกษียณอายุ

บทความโดย ศ. ดร.พอพันธ์ อุยยานนท์ วิเคราะห์ข้อจำกัดการพัฒนาเศรษฐกิจของคณะราษฎร ช่วงปี พ.ศ. 2475-2484 แม้จะมีความพยายามสร้างรัฐวิสาหกิจและสงวนอาชีพให้คนไทย แต่การพัฒนาอุตสาหกรรมกลับไปไม่สุดทาง เนื่องจากการถูกยับยั้งเค้าโครงการเศรษฐกิจ

ว่าด้วยภาษีอัตราก้าวหน้าแบบขั้นบันได ที่คนมักเข้าใจผิดว่าการมีรายได้ข้ามฐานภาษีจะทำให้เสียภาษีจนรายได้สุทธิลดลง ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี พาผู้อ่านอธิบายกลไกคณิตศาสตร์การคิดภาษีส่วนเพิ่มที่แท้จริง และเสนอให้บรรจุความรู้เรื่องระบบภาษีในหลักสูตรการศึกษา

บทความ มายาคติของการลดหย่อนภาษี : กลไกช่วยคนรวยบนซากปรักหักพังของสวัสดิการ ว่าด้วยการสำรวจโครงสร้างภาษีไทยที่ซ่อนความเหลื่อมล้ำไว้ ชี้ให้เห็นว่าระบบลดหย่อนภาษีแบบหักจากฐานรายได้ ทำให้คนรวยที่เสียภาษีฐานสูง ก็ยิ่งได้เงินคืนจากรัฐมากกว่าคนรายได้น้อยถึงหลายเท่าตัว

นฤมล ทับจุมพล วิเคราะห์วิสัยทัศน์ของนายปรีดีในการสร้างสันติภาพที่ครอบคลุมถึง "สันติภาพเชิงโครงสร้าง" ผ่านหลัก 6 ประการของคณะราษฎรและภาพยนตร์ "พระเจ้าช้างเผือก" ที่มุ่งลดความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและสังคม ควบคู่ไปกับการใช้ขันติธรรมและกลไกยุติธรรมที่เท่าเทียมเพื่อแก้ไขความขัดแย้งอย่างยั่งยืน

อาชญาสิทธิ์ ศรีสุวรรณ พาผู้อ่านสำรวจความสนใจของนายปรีดี พนมยงค์ ที่มีต่อพลวัตทางการเมืองของประเทศอิหร่าน ตั้งแต่ยุคเปลี่ยนผ่านจากจักรวรรดิเปอร์เซีย ไปจนถึงการจับตาดูการปฏิวัติอิสลามของอยาตุลเลาะห์ โคมัยนี ขณะลี้ภัยอยู่ในประเทศฝรั่งเศส

ช่วงปลายชีวิตของ ปรีดี พนมยงค์ คือห้วงเวลาที่ต้องเผชิญแรงกดดันทางการเมืองอย่างหนักภายหลัง รัฐประหาร 8 พฤศจิกายน 2490 อำนาจรัฐถูกใช้เพื่อรื้อถอนทั้งฐานการเมือง เศรษฐกิจ และการศึกษาที่เขาและคณะได้ร่วมกันวางรากฐาน

การศึกษาไม่ควรถูกจำกัดไว้เพียงคนบางกลุ่ม แต่ต้องเป็น “โอกาสของประชาชนทุกคน” ในช่วงวัยเพียง 30 กว่าปี ปรีดี พนมยงค์ ได้ผลักดันการปฏิรูปการศึกษาไทยอย่างจริงจัง ผ่านการก่อตั้ง มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง

ปรีดี พนมยงค์ รัฐบุรุษอาวุโส กับการศึกษาในสังคมไทย ในตอนที่ 1 สมโชติ อ๋องสกุล ชวนย้อนดูเส้นทางชีวิตของ "ปรีดี พนมยงค์" ที่สามารถเลื่อนฐานะทางสังคมจากครอบครัวสามัญชนในระบบไพร่ สู่การเป็นขุนนางและนักเรียนทุนรัฐบาลฝรั่งเศสระดับดุษฎีบัณฑิต ซึ่งเป็นสิ่งที่หาได้ยากยิ่งในยุคสมบูรณาญาสิทธิราชย์

ต่อเนื่องจากตอนที่แล้ว เศรษฐกิจประชาธิปไตย ของนายปรีดี พนมยงค์ ตอนที่ 2 เจาะลึกแนวคิดการจัดการ "เงินทุน" ของชาติ ทั้งการบุกเบิกตั้งสำนักงานธนาคารชาติเพื่อระดมเงินออม การออกพันธบัตร และนโยบายภาษีทางอ้อม ตลอดจนการบริหารทุนต่างชาติเพื่อนำเข้าเทคโนโลยีโดยไม่ปล่อยให้เข้ามาครอบงำเศรษฐกิจไทย