รัฐสวัสดิการ

PRIDI Talks #36 94 ปี อภิวัฒน์สยาม หลัก 6 ประการกับรัฐสวัสดิการ :ความเสมอภาค การศึกษา และเศรษฐกิจไทยในวันนี้วันพุธที่ 24 มิถุนายน 2569เวลา 13:30 - 17:00 น.ณ สถาบันปรีดี พนมยงค์ ซอยสุขุมวิท 55 (ทองหล่อ) 

ชวนสำรวจบทบาทของ Labor Faker และ Fat Cat ในฐานะกลไกที่บั่นทอนพลังของขบวนการแรงงานและขัดขวางการพัฒนารัฐสวัสดิการถ้วนหน้า พร้อมวิเคราะห์บทเรียนจากต่างประเทศและสังคมไทย เพื่อทำความเข้าใจอุปสรรคเชิงโครงสร้างต่อการบรรลุความสุขสมบูรณ์ของราษฎร ตามเจตนารมณ์ของการอภิวัฒน์สยาม 2475

ชวนสำรวจบทบาทของรัฐราชการและเทคโนแครต ในฐานะที่ใช้วาทกรรมวินัยการคลังและอุดมการณ์เสรีนิยมใหม่มาปิดกั้นรัฐสวัสดิการถ้วนหน้า พร้อมวิเคราะห์บทเรียนจาก IMF และระบบสองมาตรฐาน เพื่อทำความเข้าใจอุปสรรคเชิงโครงสร้างที่ขัดขวางการสร้างหลักประกันสิทธิที่เสมอภาคของประชาชนทุกคนอย่างเท่าเทียม

มรดกสำคัญที่สุดของการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 ไม่ใช่เพียงการมีรัฐธรรมนูญหรือสภาผู้แทนราษฎร แต่คือการเปลี่ยนสถานะของประชาชนจากไพร่ฟ้าข้าแผ่นดิน มาเป็นพลเมืองที่มีสิทธิและสามารถเรียกร้องความรับผิดชอบจากรัฐได้

บทความ สัญญาประชาคมที่เปี่ยมหวัง เมื่อภาษีคือการซื้ออนาคตและเสรีภาพร่วมกัน พาเราไปหาคำตอบเบื้องหลัง "วงจรคุณธรรม" ของรัฐสวัสดิการ ที่ซึ่งภาษีสูงไม่ได้แปลว่าประชาชนต้องเดือดร้อน แต่หมายถึงการซื้อความมั่นคงในชีวิตเมื่อยามเจ็บป่วย ตกงาน หรือเกษียณอายุ

ว่าด้วยภาษีอัตราก้าวหน้าแบบขั้นบันได ที่คนมักเข้าใจผิดว่าการมีรายได้ข้ามฐานภาษีจะทำให้เสียภาษีจนรายได้สุทธิลดลง ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี พาผู้อ่านอธิบายกลไกคณิตศาสตร์การคิดภาษีส่วนเพิ่มที่แท้จริง และเสนอให้บรรจุความรู้เรื่องระบบภาษีในหลักสูตรการศึกษา

บทความ มายาคติของการลดหย่อนภาษี : กลไกช่วยคนรวยบนซากปรักหักพังของสวัสดิการ ว่าด้วยการสำรวจโครงสร้างภาษีไทยที่ซ่อนความเหลื่อมล้ำไว้ ชี้ให้เห็นว่าระบบลดหย่อนภาษีแบบหักจากฐานรายได้ ทำให้คนรวยที่เสียภาษีฐานสูง ก็ยิ่งได้เงินคืนจากรัฐมากกว่าคนรายได้น้อยถึงหลายเท่าตัว

ชวนย้อนมองแนวคิดสวัสดิการของ ปรีดี พนมยงค์ ผ่าน “เค้าโครงเศรษฐกิจ” ที่เคยถูกปฏิเสธในปี 2475 ก่อนเปรียบเทียบกับพัฒนาการของรัฐสวัสดิการในโลกและในสังคมไทย เมื่อเวลาผ่านไปเกือบหนึ่งศตวรรษ หลายแนวคิดกลับค่อย ๆ กลายเป็นนโยบายจริง ขณะเดียวกันก็ยังเผยให้เห็นความเหลื่อมล้ำและโจทย์ใหม่ของระบบสวัสดิการไทยท่ามกลางบริบทการเมืองหลังการเลือกตั้งปี 2569

สำรวจสวัสดิการสังคมของประเทศสวีเดน ที่มั่นคงจากการวางหลักการทางกฎหมายอย่างเป็นระบบ ทั้งแนวคิดแกนกลาง และบทบาทของพระราชบัญญัติบริการสังคม (SoL) ในฐานะเสาหลักทางกฎหมายของรัฐสวัสดิการสวีเดนตลอดกว่า 40 ปีที่ผ่านมา

บทสรุปสุดท้ายของบทความชุด “วิวาทะความรุนแรง” นำเสนอความท้าทายของสิ่งที่สังคมเผชิญอยู่ ได้เผยถึงบทสรุปทางออกของปัญหาผ่านการยกตัวอย่าง เช่น การแก้ปัญหาการศึกษาในประเทศฟินแลนด์ พร้อมทิ้งท้ายประเด็นที่ต้องการส่งต่อให้สังคมได้เกิดการตั้งคำถามว่า “เรามีความกล้าที่จะขจัดปัญหาที่ซ่อนอยู่เพื่ออนาคตที่ดีกว่าหรือไม่”