สงครามโลกครั้งที่ 2

รายงานคณะกรรมาธิการวิสามัญแห่งสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2489 ว่าด้วยการตรวจสอบค่าใช้จ่ายของขบวนการเสรีไทยทั้งในและต่างประเทศ พร้อมคำชี้แจงเพิ่มเติมของ ปรีดี พนมยงค์ เอกสารสำคัญทางประวัติศาสตร์ที่ยืนยันผลการสอบสวนว่า ไม่ปรากฏการสูญหายหรือทุจริตในเงินที่ใช้ดำเนินกิจการเสรีไทย และสะท้อนบทบาทของผู้เสียสละเพื่อรักษาเอกราชของชาติในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2

ภายหลังได้รับแต่งตั้งเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ในปี 2484 ปรีดี พนมยงค์ใช้ตำแหน่งดังกล่าวเป็นฐานสำคัญในการดำเนินงานขบวนการเสรีไทยเพื่อต่อต้านญี่ปุ่น ขณะเดียวกันต้องเผชิญความขัดแย้งทางการเมืองกับรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม และปัญหาภายในคณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์

รำลึก 65 ปี การประหารชีวิต “ครอง จันดาวงศ์” อดีตเสรีไทยสายภูพานและนักต่อสู้เพื่อประชาธิปไตย ผู้ถูกสังหารภายใต้อำนาจมาตรา 17 ของจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ เมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2504 พร้อมย้อนสำรวจชีวิต อุดมการณ์

วันใหม่ นิยม พาผู้อ่านตามรอยประวัติศาสตร์ขบวนการเสรีไทยแห่งจังหวัดเลย พร้อมร้อยเรียงถึงประวัติความเป็นมาของจังหวัดเลย การสร้างศาลากลางจังหวัด กอปรกับประวัติบุคคลสำคัญอย่างนายสุวรรณ รื่นยศ หัวหน้าพลพรรคเสรีไทยเลย

มาลัย ชูพินิจ กับวรรณกรรมสะท้อนภาพเสรีไทยหญิง ตอนจบ อาชญาสิทธิ์ ศรีสุวรรณ พาผู้อ่านไปค้นหาความจริงเบื้องหลังชะตากรรมของ "ศรีดารา" หญิงสาวที่สังคมตราหน้าว่าทรยศชาติ พร้อมสะท้อนภาพวีรกรรมของขบวนการเสรีไทยหญิงที่ต้องแลกมาด้วยการเสียสละอันใหญ่หลวง

เนื่องในวาระชาตกาล 120 ปี มาลัย ชูพินิจ เจ้าของนามปากกา เรียมเอง ซึ่งหลายคนอาจคุ้นเคยในผลงานวรรณกรรม “ชั่วฟ้าดินสลาย” เพื่อระลึกแด่ครูมาลัย สถาบันปรีดี พนมยงค์ ขอนำเสนอบทความ 'มาลัย ชูพินิจ กับวรรณกรรมสะท้อนภาพเสรีไทยหญิง ตอนแรก' โดย อาชญาสิทธิ์ ศรีสุวรรณ

บันทึกความทรงจำของ น.อ. ไพโรจน์ อิทธิวัฒนะ อดีตเสรีไทยพลพรรคพระนคร ถ่ายทอดบรรยากาศการรับสมัครนักเรียนเตรียมอุดมฯ และนักเรียนเตรียมปริญญาฯ แห่ง มธก. เข้าฝึกวิชาทหารลับ ภายใต้การนำของหลวงสังวรยุทธกิจ เพื่อเป็นกองพลพรรคเสรีไทยในพระนคร ช่วงโค้งสุดท้ายของสงครามโลกครั้งที่ 2

พระพิศาลสุขุมวิท (ประสบ สุขุม) บันทึกภารกิจลับเสรีไทยสายอเมริกา ที่ได้รับมอบหมายจาก ปรีดี พนมยงค์ (รู้ธ) ให้เดินทางข้ามโลกไปเจรจาทางการเมืองและการทหาร เพื่อชี้แจงให้สหรัฐฯ เข้าใจว่า "คนไทยอยู่ข้างสัมพันธมิตร"

บทบาทของพนักงานรถเมล์ขาวในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ในฐานะกลุ่มคนสามัญที่มีส่วนสำคัญต่อการบรรเทาภัยพิบัติจากการทิ้งระเบิดในกรุงเทพมหานคร ผ่านการขนส่งผู้บาดเจ็บ ผู้เสียชีวิต และการสนับสนุนภารกิจของหน่วยป้องกันภัยทางอากาศ

วันใหม่ นิยม ได้เสนอแนวทางในการรำลึกและเรียนรู้ประวัติศาสตร์ให้ครอบคลุมบทบาทคนไทยหลากหลายหมู่เหล่า อันจะนำไปสู่การทำให้ประวัติศาสตร์ของขบวนการเสรีไทยเป็น “ประวัติศาสตร์ร่วม” ของคนไทยทุกคนทุกระดับชั้นต่อไปในอนาคต