สงครามโลกครั้งที่ 2

วันใหม่ นิยม พาผู้อ่านตามรอยประวัติศาสตร์ขบวนการเสรีไทยแห่งจังหวัดเลย พร้อมร้อยเรียงถึงประวัติความเป็นมาของจังหวัดเลย การสร้างศาลากลางจังหวัด กอปรกับประวัติบุคคลสำคัญอย่างนายสุวรรณ รื่นยศ หัวหน้าพลพรรคเสรีไทยเลย

มาลัย ชูพินิจ กับวรรณกรรมสะท้อนภาพเสรีไทยหญิง ตอนจบ อาชญาสิทธิ์ ศรีสุวรรณ พาผู้อ่านไปค้นหาความจริงเบื้องหลังชะตากรรมของ "ศรีดารา" หญิงสาวที่สังคมตราหน้าว่าทรยศชาติ พร้อมสะท้อนภาพวีรกรรมของขบวนการเสรีไทยหญิงที่ต้องแลกมาด้วยการเสียสละอันใหญ่หลวง

เนื่องในวาระชาตกาล 120 ปี มาลัย ชูพินิจ เจ้าของนามปากกา เรียมเอง ซึ่งหลายคนอาจคุ้นเคยในผลงานวรรณกรรม “ชั่วฟ้าดินสลาย” เพื่อระลึกแด่ครูมาลัย สถาบันปรีดี พนมยงค์ ขอนำเสนอบทความ 'มาลัย ชูพินิจ กับวรรณกรรมสะท้อนภาพเสรีไทยหญิง ตอนแรก' โดย อาชญาสิทธิ์ ศรีสุวรรณ

บันทึกความทรงจำของ น.อ. ไพโรจน์ อิทธิวัฒนะ อดีตเสรีไทยพลพรรคพระนคร ถ่ายทอดบรรยากาศการรับสมัครนักเรียนเตรียมอุดมฯ และนักเรียนเตรียมปริญญาฯ แห่ง มธก. เข้าฝึกวิชาทหารลับ ภายใต้การนำของหลวงสังวรยุทธกิจ เพื่อเป็นกองพลพรรคเสรีไทยในพระนคร ช่วงโค้งสุดท้ายของสงครามโลกครั้งที่ 2

พระพิศาลสุขุมวิท (ประสบ สุขุม) บันทึกภารกิจลับเสรีไทยสายอเมริกา ที่ได้รับมอบหมายจาก ปรีดี พนมยงค์ (รู้ธ) ให้เดินทางข้ามโลกไปเจรจาทางการเมืองและการทหาร เพื่อชี้แจงให้สหรัฐฯ เข้าใจว่า "คนไทยอยู่ข้างสัมพันธมิตร"

บทบาทของพนักงานรถเมล์ขาวในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ในฐานะกลุ่มคนสามัญที่มีส่วนสำคัญต่อการบรรเทาภัยพิบัติจากการทิ้งระเบิดในกรุงเทพมหานคร ผ่านการขนส่งผู้บาดเจ็บ ผู้เสียชีวิต และการสนับสนุนภารกิจของหน่วยป้องกันภัยทางอากาศ

วันใหม่ นิยม ได้เสนอแนวทางในการรำลึกและเรียนรู้ประวัติศาสตร์ให้ครอบคลุมบทบาทคนไทยหลากหลายหมู่เหล่า อันจะนำไปสู่การทำให้ประวัติศาสตร์ของขบวนการเสรีไทยเป็น “ประวัติศาสตร์ร่วม” ของคนไทยทุกคนทุกระดับชั้นต่อไปในอนาคต

บทบาทของ ป. อินทรปาลิต ในนามผู้บันทึกวิวัฒนาการของสังคมไทยผ่านนิยายชุด พล นิกร กิมหงวน ที่ดำเนินเรื่องต่อเนื่องกว่า 30 ปี ผลงานของเขามิได้เป็นเพียงความบันเทิง แต่ยังบันทึกเรื่องราวประวัติศาสตร์ตั้งแต่ก่อนสงคราม ระหว่างสงคราม และจบสงครามโลกครั้งที่ 2

ลอร์ดหลุยส์ เมานต์แบตตัน ได้สั่งให้พลโท จี. เอเวิ้นส์ เดินทางมากรุงเทพฯ ในวันที่ 3 กันยายน ในฐานะผู้บัญชาการทหารฝ่ายสัมพันธมิตรในประเทศไทย พร้อมด้วยกองพลอินเดียที่ 7 รวมกำลังพล 17,000 คน มีหน้าที่ในการรวบรวมและปลดอาวุธทหารญี่ปุ่นทั่วราชอาณาจักรซึ่งมีประมาณ 120,000 คน

ปรีดี พนมยงค์ เขียนสดุดีหลวงสังวรยุทธกิจ นายทหารเรือผู้ร่วมอภิวัฒน์ 2475 และขบวนการเสรีไทยอย่างกล้าหาญ และเสียสละ บทความบันทึกบทบาทของหลวงสังวรฯ ในภารกิจลับหลายด้าน รวมถึงการช่วยเหลือสัมพันธมิตร การคุ้มครองพลร่ม และการส่งอาวุธช่วยเวียดนาม