อาชญาสิทธิ์ ศรีสุวรรณ

วันมาฆบูชา พ.ศ. 2479 (เทียบศักราชปัจจุบัน พ.ศ. 2480) ปรีดี พนมยงค์ ในฐานะรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ได้รับเชิญจากพุทธธรรมสมาคมให้แสดงปาฐกถาเรื่อง “การพระพุทธศาสนาในต่างประเทศ” เนื้อหาปาฐกถานี้สะท้อนวิสัยทัศน์ของนักการเมืองผู้มองพุทธศาสนา

เมื่อครั้งพำนักอยู่ที่ฝรั่งเศสในบั้นปลายชีวิต ปรีดี พนมยงค์ ได้เขียนคำนิยมให้หนังสือ พุทธปรัชญาประยุกต์ และยกเกร็ดหนึ่งจากการเมืองโลกมาอธิบาย “ความเข้าใจผิด” และ “เล่ห์กลทางอำนาจ” นั่นคือกรณีที่ นิกิตา ครุสชอฟ ผู้นำสหภาพโซเวียต เข้าใจผิดว่าพระบรมฉายาลักษณ์ของ พระเจ้าจอร์จที่ 5

บทความ ชีวิตในเมืองก็อง (Caen) ของปรีดี พนมยงค์ เปิดพื้นที่ให้เห็นช่วงชีวิตที่ยังไม่ค่อยได้รับการกล่าวถึงของปรีดี ในฐานะนักเรียนกฎหมาย ณ มหาวิทยาลัยก็อง ระหว่างปี พ.ศ. 2463–2467

การเปลี่ยนชื่อประตูทางเข้า-ออกมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต มาเป็นปฐมบทในการย้อนรำลึกถึงทุ่งเชียงราก ในประวัติศาสตร์และความทรงจำ พร้อมกล่าวถึงความเกี่ยวพันของนายปรีดี พนมยงค์ กับท้องทุ่งเชียงรากแห่งนี้

เหตุการณ์เพียงช่วงเวลาสั้น ๆ ในการแวะหยุดรถไฟของ ปรีดี พนมยงค์ ณ สถานีรถไฟร่อนพิบูลย์ เมื่อวันที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2478 เป็นจุดตั้งต้นในการสำรวจพลวัตของการเมืองท้องถิ่นภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475

บทบาทของพนักงานรถเมล์ขาวในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ในฐานะกลุ่มคนสามัญที่มีส่วนสำคัญต่อการบรรเทาภัยพิบัติจากการทิ้งระเบิดในกรุงเทพมหานคร ผ่านการขนส่งผู้บาดเจ็บ ผู้เสียชีวิต และการสนับสนุนภารกิจของหน่วยป้องกันภัยทางอากาศ

บทบาทของ สหัส กาญจนพังคะ ทั้งในฐานะนักการศึกษา นักแปลผลงานนักเศรษฐศาสตร์ชาวฝรั่งเศสอย่าง ชาร์ลส จี๊ด ที่เชื่อมโยงระหว่างโลกวิชาการ ความคิดเศรษฐศาสตร์การเมือง จนความสัมพันธ์ทางปัญญาที่พาดผ่านมาถึง นายปรีดี พนมยงค์ ผู้บุกเบิกแนวคิดสมัยใหม่ในสังคมไทย

พัฒนาการชีวิตและบทบาททางการเมืองของ สัมผัส พึ่งประดิษฐ์ จากจุดเริ่มต้นในครอบครัวชาวนาที่พิษณุโลกสู่การทำงานด้านกฎหมายและการขับเคลื่อนแนวคิดประชาธิปไตยในสังคมไทยสมัยใหม่ โดยเรียบเรียงตามลำดับเหตุการณ์และบริบททางประวัติศาสตร์ เพื่อให้เห็นถึงบทบาทของเขาในฐานะปัญญาชนผู้มีส่วนร่วมต่อการเปลี่ยนผ่านของระบอบการเมืองไทยในช่วงครึ่งแรกของศตวรรษที่ 20

บทความนี้ถอดความการเสวนา “เสรีไทย กับนักต่อสู้เพื่อประชาธิปไตยแห่งสกลนคร” โดยผู้ทรงคุณวุฒิ 4 ท่าน ร่วมอภิปรายบทบาทของขบวนการเสรีไทยในพื้นที่อีสาน และวิเคราะห์ความหมายของการต่อสู้เพื่อประชาธิปไตยจากหลากหลายมิติ ทั้งประวัติศาสตร์ การเมือง และสังคมวัฒนธรรม เพื่อเปิดมุมมองใหม่ต่อความสำคัญของจังหวัดสกลนครในห้วงประวัติศาสตร์ไทยสมัยใหม่

ย้อนเวลากลับไปเข้าร่วมการประชุมสภาว่าด้วยกรณี “ผ้าบาง” สำหรับชาวนาจากประเทศอังกฤษ ที่นำเข้ามาเพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนเสื้อผ้าและเครื่องนุ่งห่มของประชาชน ภายใต้บริบททางเศรษฐกิจของประเทศที่ซบเซาลงในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่สอง