อาชญาสิทธิ์ ศรีสุวรรณ

เหตุการณ์เพียงช่วงเวลาสั้น ๆ ในการแวะหยุดรถไฟของ ปรีดี พนมยงค์ ณ สถานีรถไฟร่อนพิบูลย์ เมื่อวันที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2478 เป็นจุดตั้งต้นในการสำรวจพลวัตของการเมืองท้องถิ่นภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475

บทบาทของพนักงานรถเมล์ขาวในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ในฐานะกลุ่มคนสามัญที่มีส่วนสำคัญต่อการบรรเทาภัยพิบัติจากการทิ้งระเบิดในกรุงเทพมหานคร ผ่านการขนส่งผู้บาดเจ็บ ผู้เสียชีวิต และการสนับสนุนภารกิจของหน่วยป้องกันภัยทางอากาศ

บทบาทของ สหัส กาญจนพังคะ ทั้งในฐานะนักการศึกษา นักแปลผลงานนักเศรษฐศาสตร์ชาวฝรั่งเศสอย่าง ชาร์ลส จี๊ด ที่เชื่อมโยงระหว่างโลกวิชาการ ความคิดเศรษฐศาสตร์การเมือง จนความสัมพันธ์ทางปัญญาที่พาดผ่านมาถึง นายปรีดี พนมยงค์ ผู้บุกเบิกแนวคิดสมัยใหม่ในสังคมไทย

พัฒนาการชีวิตและบทบาททางการเมืองของ สัมผัส พึ่งประดิษฐ์ จากจุดเริ่มต้นในครอบครัวชาวนาที่พิษณุโลกสู่การทำงานด้านกฎหมายและการขับเคลื่อนแนวคิดประชาธิปไตยในสังคมไทยสมัยใหม่ โดยเรียบเรียงตามลำดับเหตุการณ์และบริบททางประวัติศาสตร์ เพื่อให้เห็นถึงบทบาทของเขาในฐานะปัญญาชนผู้มีส่วนร่วมต่อการเปลี่ยนผ่านของระบอบการเมืองไทยในช่วงครึ่งแรกของศตวรรษที่ 20

บทความนี้ถอดความการเสวนา “เสรีไทย กับนักต่อสู้เพื่อประชาธิปไตยแห่งสกลนคร” โดยผู้ทรงคุณวุฒิ 4 ท่าน ร่วมอภิปรายบทบาทของขบวนการเสรีไทยในพื้นที่อีสาน และวิเคราะห์ความหมายของการต่อสู้เพื่อประชาธิปไตยจากหลากหลายมิติ ทั้งประวัติศาสตร์ การเมือง และสังคมวัฒนธรรม เพื่อเปิดมุมมองใหม่ต่อความสำคัญของจังหวัดสกลนครในห้วงประวัติศาสตร์ไทยสมัยใหม่

ย้อนเวลากลับไปเข้าร่วมการประชุมสภาว่าด้วยกรณี “ผ้าบาง” สำหรับชาวนาจากประเทศอังกฤษ ที่นำเข้ามาเพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนเสื้อผ้าและเครื่องนุ่งห่มของประชาชน ภายใต้บริบททางเศรษฐกิจของประเทศที่ซบเซาลงในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่สอง

อาชญาสิทธิ์ ศรีสุวรรณ ได้ร้อยเรียงเรื่องราวที่น่าสนใจของ "นางสาวเล็ก" ผู้เป็น "แรงดาลใจ" ให้ "นายผี" ได้บรรจงร้อยเรียงบทกวี "เราชะนะแล้ว, แม่จ๋า" อันโด่งดังขึ้นมาเพื่อสะท้อนภาพการต่อสู้ของชนชั้นกรรมาชีพภายใต้ระบบทุนนิยมที่กดขี่ และเรื่องราวการต่อสู้ของนางสาวเล็กก็ยังเป็นฟันเฟืองขับเคลื่อนพลังแห่งกรรมกรสตรีให้โลดแล่นมาจวบจนปัจจุบัน

อาชญาสิทธิ์ ศรีสุวรรณ ได้นำเสนอที่มาและความสำคัญของประเพณี "สารทเดือนสิบ" ในช่วงกันยายนถึงเดือนตุลาคม โดยได้ร้อยเรียงประวัติศาสตร์ของประเพณีสารทเดือนสิบในสมัยรัฐบาลคณะราษฎรมาให้ทุกท่านได้ติดตาม และสัมผัสบรรยากาศดั้งเดิมของประเพณีสารทเดือนสิบไปพร้อมกัน

อาชญาสิทธิ์ ศรีสุวรรณ ได้นำเรื่องราวชีวประวัติและเกร็ดประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจเกี่ยวกับ “หลวงทัศนัยนิยมศึก“ นายทหารม้าผู้เป็นหัวหอกในการนำขบวน “ไอ้โกร่ง“ เข้าร่วมการเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 มาร้อยเรียงเป็นบทความเชิงประวัติศาสตร์ให้ทุกท่านได้ติดตามอย่างมีอรรถรส

เรื่องราวชีวิตของพระทวีปธุรประศาสน์ ผู้ซึ่งแม้จะไม่ได้นิยมชมชอบในวิถีทางของคณะราษฎรเท่าไรนัก หากกลับมีความศรัทธาและยกย่องนายปรีดีอย่างจริงใจเสมอมา เนื่องจากนายปรีดีกระทำการเปลี่ยนแปลงการปกครองด้วยความบริสุทธิ์ใจ ไม่ได้อาศัยสาเหตุอื่นมาเป็นพลังผลักดันเหมือนคนอื่น ๆ