มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง

การศึกษาไม่ควรถูกจำกัดไว้เพียงคนบางกลุ่ม แต่ต้องเป็น “โอกาสของประชาชนทุกคน” ในช่วงวัยเพียง 30 กว่าปี ปรีดี พนมยงค์ ได้ผลักดันการปฏิรูปการศึกษาไทยอย่างจริงจัง ผ่านการก่อตั้ง มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง

ปรีดี พนมยงค์ รัฐบุรุษอาวุโส กับการศึกษาในสังคมไทย ในตอนที่ 1 สมโชติ อ๋องสกุล ชวนย้อนดูเส้นทางชีวิตของ "ปรีดี พนมยงค์" ที่สามารถเลื่อนฐานะทางสังคมจากครอบครัวสามัญชนในระบบไพร่ สู่การเป็นขุนนางและนักเรียนทุนรัฐบาลฝรั่งเศสระดับดุษฎีบัณฑิต ซึ่งเป็นสิ่งที่หาได้ยากยิ่งในยุคสมบูรณาญาสิทธิราชย์

ความคิดและการศึกษาทางกฎหมายของ ปรีดี พนมยงค์ ตั้งแต่โรงเรียนกฎหมายในประเทศไทย สู่การศึกษานิติศาสตร์ระดับสูงในประเทศฝรั่งเศส พร้อมทั้งชี้ให้เห็นอิทธิพลของระบบกฎหมายแบบภาคพื้นทวีปต่อการวางรากฐานการศึกษากฎหมาย ฯลฯ

กำพล จำปาพันธ์ ชวนทุกท่านสำรวจมุมมองของ อัศนี พลจันทร หรือที่รู้จักกันในนามปากกา "นายผี" ปัญญาชนผู้ถือปากกาเป็นอาวุธต่อสู้กับอำนาจเผด็จการ ที่มีต่อปรีดี พนมยงค์ ผู้ประศาสน์การ ม.ธ.ก., กรณีสวรรคต และชะตากรรมของ ม.ธ.ก. ภายหลังรัฐประหาร พ.ศ. 2490

สาเหตุการก่อตั้งมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมืองจากคำกล่าวของผู้ประศาสน์การในวันเปิดมหาวิทยาลัย รวมทั้งการเรียนการสอนภายในมหาวิทยาลัยที่นายปรีดีพูดกับศิษย์เก่าตมธก. ณ บ้านพักชานกรุงปารีส

 กุหลาบ สายประดิษฐ์ หรือศรีบูรพา ถือชะลอมออกจากคุกเมื่อวันพุธที่ 20 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2500 หลังจากได้ประกันตัวและหลุดพ้นคดีกบฏสันติภาพ จากปกนิตยสาร ปิยมิตรวันจันทร์ ในชะลอมมีแมว ชื่อ ‘ไอ้เสือ’ที่มา: มติชน 

กุหลาบ สายประดิษฐ์ ชี้ให้เห็นว่า ไม่มีความอยุติธรรมใดที่จะแยกจิตวิญญาณนั้นออกไปจากตัวของนักศึกษา ม.ธ.ก. ได้ อันเนื่องมาจากมรสุมทางการเมืองในมหาวิทยาลัยแห่งนี้

อาจารย์ดิเรก ชัยนาม ผู้เป็นครูและผู้บังคับบัญชา ผู้มีคุณูปการต่อวงการการทูตไทย ทั้งด้านวิชาการและจริยธรรม ที่มุ่งมั่นในการถ่ายทอดวิชาอย่างไม่เห็นแก่เหน็ดเหนื่อย ทั้งยังเป็นผู้บุกเบิกการเรียนการสอนระดับปริญญาโทด้านการทูตในประเทศไทย

บทสุดท้ายของบันทึกและบทขยายความของป๋วย อึ๊งภากรณ์ เกี่ยวกับปฏิบัติการสำคัญในขบวนการเสรีไทย อาทิ เป็นผู้ติดต่อกับขบวนการเสรีไทยในประเทศกับอังกฤษ การทำงานร่วมกับบุคคลสำคัญ และภารกิจทางการเมืองภายหลังสงคราม

108 ปี ชาตกาล ไสว สุทธิพิทักษ์ ณ วันที่ 10 มีนาคม 2568 เสนอชีวประวัติ ผลงาน และสะท้อนความสัมพันธ์ของ ดร.ไสว กับนายปรีดี และท่านผู้หญิงพูนศุข พนมยงค์ โดย ดร.ไสว อุทิศชีวิตทำงานเพื่อชาติโดยเฉพาะมิติการศึกษาและด้านเศรษฐกิจ