บทบาท-ผลงาน

บทความ ชีวิตในเมืองก็อง (Caen) ของปรีดี พนมยงค์ เปิดพื้นที่ให้เห็นช่วงชีวิตที่ยังไม่ค่อยได้รับการกล่าวถึงของปรีดี ในฐานะนักเรียนกฎหมาย ณ มหาวิทยาลัยก็อง ระหว่างปี พ.ศ. 2463–2467

การเคลื่อนทัพของกรุงอโยธยาในห้วงยามก่อนสงคราม ผ่านสายตาของกษัตริย์ผู้ตระหนักถึงภาระทางศีลธรรมของการใช้อำนาจ อำนาจรัฐในที่นี้มิได้ปรากฏในฐานะความรุ่งเรืองทางการทหารเท่านั้น หากยังถูกตั้งคำถามผ่านชีวิตสามัญของราษฎร

สุโข สุวรรณศิริ ปรารภถึงการเสาะแสวงหานักการเมืองในดวงใจของท่านในตลอดช่วงชีวิตที่ผ่าน กล่าวได้ว่า อาจารย์ปรีดี พนมยงค์ นักการเมืองในดวงใจของท่านเพียงคนเดียว เพราะอาจารย์ปรีดีคือผู้รอบรู้จริง เสียสละ คิดถึงบ้านเมืองและประชาชนอย่างแท้จริง

เหตุการณ์เพียงช่วงเวลาสั้น ๆ ในการแวะหยุดรถไฟของ ปรีดี พนมยงค์ ณ สถานีรถไฟร่อนพิบูลย์ เมื่อวันที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2478 เป็นจุดตั้งต้นในการสำรวจพลวัตของการเมืองท้องถิ่นภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475

ความคิดและการศึกษาทางกฎหมายของ ปรีดี พนมยงค์ ตั้งแต่โรงเรียนกฎหมายในประเทศไทย สู่การศึกษานิติศาสตร์ระดับสูงในประเทศฝรั่งเศส พร้อมทั้งชี้ให้เห็นอิทธิพลของระบบกฎหมายแบบภาคพื้นทวีปต่อการวางรากฐานการศึกษากฎหมาย ฯลฯ

เมื่ออโยธยาถูกคุกคามจากศัตรูภายนอก โดยปราศจากการประกาศสงครามอย่างเป็นทางการ การตัดสินใจของพระเจ้าจักราในฐานะ “กษัตริย์นักรบ” ไม่ได้ตั้งอยู่บนอารมณ์โกรธแค้น หากแต่ถูกเชื่อมโยงกับหลักศีลธรรม ความจำเป็นของการใช้กำลัง

บรรยากาศแห่งความสงบสุขในพระราชสำนักกรุงอโยธยา ของขุนนางและเสนาบดี ท่ามกลางเสียงเพลงอันอ่อนหวานของเรณู ความรื่นรมย์ในยามเช้ากลับแฝงด้วยนัยของการละเลย “สัญญาณอันตราย” ที่กำลังก่อตัวขึ้นนอกกำแพงเมือง

แม้ ปรีดี พนมยงค์ จะอยู่ในสถานะลี้ภัยทางการเมืองหลังรัฐประหาร พ.ศ. 2490 แต่นามและบทบาทของเขายังคงถูกนำมาใช้เป็นปัจจัยสำคัญในกระบวนการตัดสินใจเชิงนโยบายของรัฐ การบูรณะอยุธยาครั้งใหญ่จึงมิใช่เพียงโครงการด้านโบราณคดีหรือการท่องเที่ยว

เมื่อพระเจ้าหงสาทรงไม่พอพระทัยที่หักเอาเมืองกานบุรีไม่ได้สมดังพระทัยปรารถนา จึงตรัสสั่งให้รุกรานเมืองกานบุรีต่อไปด้วยความกริ้วโกรธสุดเหลือประมาณ ด้วยสรรพกำลังที่ด้อยกว่ากองทัพหงสาเป็นอันมาก หรือว่าเมืองกานบุรีจะถึงคราวสูญสิ้นแล้วในครานี้?

บทความนี้นำเสนอพัฒนาการทางการเมืองของกลุ่มเสรีไทยสกลนคร ภายหลังสงครามโลกครั้งที่ ๒ โดยชูในบทบาทของนายเตียง ศิริขันธ์ และสมาชิกสำคัญในพื้นที่ ที่มีส่วนเกี่ยวข้องต่อการสนับสนุนและช่วยเหลือขบวนการกู้ชาติของลาวและเวียดนาม จนเกิดเป็นความร่วมมือทางยุทธศาสตร์ในภูมิภาคอินโดจีนช่วงทศวรรษ 2480–2490