ปรีดี พนมยงค์

บทความโดย ศ. ดร.พอพันธ์ อุยยานนท์ วิเคราะห์ข้อจำกัดการพัฒนาเศรษฐกิจของคณะราษฎร ช่วงปี พ.ศ. 2475-2484 แม้จะมีความพยายามสร้างรัฐวิสาหกิจและสงวนอาชีพให้คนไทย แต่การพัฒนาอุตสาหกรรมกลับไปไม่สุดทาง เนื่องจากการถูกยับยั้งเค้าโครงการเศรษฐกิจ

วันใหม่ นิยม พาสำรวจประวัติศาสตร์ที่มักถูกหลงลืมของ "พระราชวังและวัง" หลายแห่งในกรุงเทพมหานคร ที่เคยถูกใช้เป็นฐานบัญชาการลับ สถานีวิทยุ และจุดนัดพบสำคัญของขบวนการเสรีไทย ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 สะท้อนภาพการร่วมมือรับใช้ชาติของคนไทยทุกหมู่เหล่าและทุกสถานะ

กำพล จำปาพันธ์ พาผู้อ่านย้อนสำรวจเบื้องหลังการก่อตั้งโรงงานกระดาษกาญจนบุรี ในสมัยรัฐบาลพระยาพหลพลพยุหเสนา ร้อยเรียงเรื่องราวตั้งแต่วิกฤตการนำเข้ากระดาษ สู่การบุกเบิกอุตสาหกรรมที่ตอบสนองหลักการศึกษาของคณะราษฎร

นฤมล ทับจุมพล วิเคราะห์วิสัยทัศน์ของนายปรีดีในการสร้างสันติภาพที่ครอบคลุมถึง "สันติภาพเชิงโครงสร้าง" ผ่านหลัก 6 ประการของคณะราษฎรและภาพยนตร์ "พระเจ้าช้างเผือก" ที่มุ่งลดความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและสังคม ควบคู่ไปกับการใช้ขันติธรรมและกลไกยุติธรรมที่เท่าเทียมเพื่อแก้ไขความขัดแย้งอย่างยั่งยืน

อาชญาสิทธิ์ ศรีสุวรรณ พาผู้อ่านสำรวจความสนใจของนายปรีดี พนมยงค์ ที่มีต่อพลวัตทางการเมืองของประเทศอิหร่าน ตั้งแต่ยุคเปลี่ยนผ่านจากจักรวรรดิเปอร์เซีย ไปจนถึงการจับตาดูการปฏิวัติอิสลามของอยาตุลเลาะห์ โคมัยนี ขณะลี้ภัยอยู่ในประเทศฝรั่งเศส

การศึกษาไม่ควรถูกจำกัดไว้เพียงคนบางกลุ่ม แต่ต้องเป็น “โอกาสของประชาชนทุกคน” ในช่วงวัยเพียง 30 กว่าปี ปรีดี พนมยงค์ ได้ผลักดันการปฏิรูปการศึกษาไทยอย่างจริงจัง ผ่านการก่อตั้ง มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง

ปรีดี พนมยงค์ รัฐบุรุษอาวุโส กับการศึกษาในสังคมไทย ในตอนที่ 1 สมโชติ อ๋องสกุล ชวนย้อนดูเส้นทางชีวิตของ "ปรีดี พนมยงค์" ที่สามารถเลื่อนฐานะทางสังคมจากครอบครัวสามัญชนในระบบไพร่ สู่การเป็นขุนนางและนักเรียนทุนรัฐบาลฝรั่งเศสระดับดุษฎีบัณฑิต ซึ่งเป็นสิ่งที่หาได้ยากยิ่งในยุคสมบูรณาญาสิทธิราชย์

พระเจ้าช้างเผือก คือภาพยนตร์ไทยก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 ที่ยังคงหลงเหลืออย่างสมบูรณ์ และมิใช่เพียงงานศิลปะเพื่อความบันเทิง หากแต่เป็น “เครื่องมือทางความคิด” ที่ ปรีดี พนมยงค์ ใช้ประกาศอุดมการณ์ว่าด้วย “สงครามและสันติภาพ” ท่ามกลางโลกที่กำลังเผชิญความขัดแย้งครั้งใหญ่

หลังชัยชนะในยุทธหัตถี พระเจ้าจักรา มิได้ทรงปล่อยให้สงครามดำเนินต่อไป หากแต่ทรงยับยั้งกองทัพและปล่อยเชลยศึกกลับบ้าน ด้วยความเชื่อว่า เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร ชัยชนะครั้งนี้จึงมิใช่เพียงการปราบศัตรู

ต่อเนื่องจากตอนที่แล้ว เศรษฐกิจประชาธิปไตย ของนายปรีดี พนมยงค์ ตอนที่ 2 เจาะลึกแนวคิดการจัดการ "เงินทุน" ของชาติ ทั้งการบุกเบิกตั้งสำนักงานธนาคารชาติเพื่อระดมเงินออม การออกพันธบัตร และนโยบายภาษีทางอ้อม ตลอดจนการบริหารทุนต่างชาติเพื่อนำเข้าเทคโนโลยีโดยไม่ปล่อยให้เข้ามาครอบงำเศรษฐกิจไทย