แนวคิด-ปรัชญา

สถานะความขัดแย้งระหว่างไทยกับกัมพูชา ส่วนหนึ่งถูกสร้างขึ้นด้วยความรู้ทางประวัติศาสตร์ที่ต่างกัน และสามารถแก้ไขได้ด้วยการสร้างและยอมรับมุมมองที่ถูกต้องร่วมกัน รวมถึงมีความเห็นอกเห็นใจทางประวัติศาสตร์ และมองเห็นความเป็นมนุษย์ของประชาชนที่อาศัยอยู่ ณ บริเวณชายแดนของทั้งสองประเทศ ซึ่งเป็นผู้ได้รับผลกระทบอย่างรุนแรงต่อสงครามและความขัดแย้งในปัจจุบัน

ฐปณีย์ เอียดศรีไชยเป็นสื่อมวลชนที่ติดตามทำข่าวสถานการณ์ไทย-กัมพูชาอย่างต่อเนื่อง นับตั้งแต่ช่วงเวลาที่วิศวกรไทยถูกจับในฐานะสายลัยที่เมืองพนมเปญเมื่อปี พ.ศ.2551 จนกระทั่งถึงช่วงเวลาความขัดแย้งในปัจจุบัน ฐปณีย์ได้สังเกตเห็นถึงมิติความขัดแย้งต่าง ๆ ที่ซับซ้อน ไม่ได้มีเพียงเรื่องของภูมิรัฐศาสตร์อย่างเดียว แต่ยังรวมถึงเรื่องของวัฒนธรรม เศรษฐกิจ และสังคม และมองว่ารัฐบาลของทั้งสองฝ่าย ยังสามารถหาหนทางแก้ไขความขัดแย้งได้

“ประชาธิปไตยที่สมบูรณ์” ในประเทศไทยจะเกิดขึ้นหรือไม่ เป็นคำถามที่อยู่ในความคิดของคนจำนวนมาก รวมถึงมารุต บุนนาค อดีตนักกฎหมาย นักการเมือง รัฐมนตรี และประธานรัฐสภา ผู้ที่ยอมรับว่าหลักกฎหมายและระบอบประชาธิปไตยในประเทศไทย อาจไม่ได้นำความเป็นธรรมมาสู่ทุกคน แต่ในขณะเดียวกัน มารุตก็มองว่านักกฎหมายควรที่จะทำให้อำนาจรัฐเป็นไปเพื่อรักษาไว้ซึ่งคุณค่าที่สำคัญกว่า คือ สิทธิเสรีภาพ ความยุติธรรม และความถูกต้องของสังคมด้วยเช่นกัน

นอกจากการพูดถึงสถานการณ์ระหว่างไทยกับกัมพูชาในช่วงที่ผ่านมา และการวิเคราะห์สถานการณ์เพื่อมองหาหนทางแก้วิกฤต ในงาน Pridi Talk #37 ผู้ช่วยศาสตราจารย์อัครพงษ์ ค่ำคูณยังเล่าถึงการกำเนิดของสันนิบาตเอเชียตะวันออกเฉียงใต้หรือ SEAL องค์การซึ่งหากวันนี้ยังคงทำงานอยู่ ก็น่าจะมีบทบาทต่อการแก้ไขสถานการณ์ระหว่างสองประเทศที่กำลังเกิดขึ้น

ความขัดแย้งระหว่างไทยกับกัมพูชา นอกจากนำมาซึ่งกับสูญเสียของชีวิตและทรัพย์สินของประชาชนชาวไทยแล้ว ผลที่กระทบต่อเสถียรภาพบริเวณชายแดน ก็ถือเป็นเรื่องที่หนักหนาสาหัสไม่แพ้กัน คำถามที่หลายคนเฝ้าถามมาตลอดนับตั้งแต่สงครามครั้งใหม่เริ่ม ก็คือจะมีหนทางใดบ้างที่จะสามารถลดระดับความขัดแย้งระหว่างสองชาติลง และเดินสู่การเจรจาที่นำไปสู่สันติ แต่ความซับซ้อนทางการเมืองและการทูต ทำให้ปัญหาระหว่างไทยกับกัมพูชาไม่อาจได้บทสรุปโดยง่าย

ในวันที่ข้อพิพาทบริเวณชายแดนระหว่างไทยกับกัมพูชายังไม่จบสิ้นง่าย ๆ ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.สุรชาติ บำรุงสุข ได้เชิญชวนให้ผู้สนใจ ย้อนมองถึงที่มาของปัญหาที่เกิดขึ้นก่อนจะกลายเป็นสถานการณ์ “ลิงแก้แห่” ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของ MoU 44 ที่จมอยู่จุดเดิมมา 20 ปี ไปจนถึงข้อถกเถียงเรื่องแผนที่ทหารซึ่งสองประเทศเห็นต่างกันอย่างสิ้นเชิง และหากรัฐบาลไทยและกัมพูชาอยากบรรลุข้อตกลงร่วมกัน จะมีหนทางไหนบ้างที่นำไปสู่สันติภาพ

การจะพิจารณายุทธศาสตร์ความมั่นคงของไทยในปัจจุบัน โดยเฉพาะกับนโยบายที่มีต่อกัมพูชา ก็คงต้องย้อนสำรวจกันตั้งแต่ในอดีต เพราะปฎิเสธไม่ได้เลยว่า ทั้งสองประเทศมีความเกี่ยวพันเชิงภูมิรัฐศาสตร์ร่วมกันมาอย่างยาวนาน ไม่ว่าจะเป็นช่วงสงครามเย็น ที่เคยร่วมกันรับมือกับอิทธิพลของลัทธิคอมมิวนิสต์ แต่เพราะกระแสชาตินิยมที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน ได้นำสองชาติเข้าสู่สงครามครั้งใหม่ที่มีทั้งการปะทะกันทั้งด้วยกำลังและการข่าวสาร ที่รุนแรงจนยังไม่มีใครบอกได้ว่าความขัดแย้งนี้จะจบลงอย่างไร

พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นเทววงศวโรทัยคือหนึ่งในบุคคลที่ช่วยให้สยามสามารถรักษาความเป็นรัฐเอกราชไว้ได้ แม้จะเผชิญกับการขยายอำนาจของจักรวรรดินิยม อันนำไปสู่สิทธิสภาพนอกอาณาเขต แต่ด้วยวิธีทางการทูต ไปจนถึงการทำงานและความร่วมมือจากหลายฝ่าย สนธิสัญญาอันไม่เป็นธรรมจึงได้รับการแก้ไข และประเทศไทยหรือสยามในช่วงเวลานั้น จึงสามารถรักษาเอกราช ทั้งในด้านเศรษฐกิจ สังคม และการเมืองได้ในที่สุด

บทความตอนที่ 2 ในชุด “รัฐสวัสดิการกับอนาคตบำนาญไทย” ชวนสำรวจข้อจำกัดสำคัญของระบบบำนาญประกันสังคมไทยในปัจจุบัน ซึ่งยังคำนวณเงินบำนาญจากฐานเงินเดือนเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้ายก่อนเกษียณ แม้วิธีการดังกล่าวจะดูเรียบง่ายและเป็นกลาง

จากเค้าโครงการเศรษฐกิจของนายปรีดี พนมยงค์ 90 ปีผ่านไป ประเทศไทยกลับมาเผชิญโจทย์เดิมอีกครั้งในบริบทที่หนักหน่วงกว่าเดิมหลายเท่า สังคมไทยเข้าสู่สังคมสูงวัยระดับสุดยอด เร็วกว่าประเทศรายได้สูงส่วนใหญ่ในโลก ขณะที่ระบบบำนาญที่มีอยู่ยังกระจัดกระจายและครอบคลุมประชากรเพียงบางส่วน