แนวคิด-ปรัชญา

บทความของ เขมภัทร ทฤษฎิคุณ ชวนมองรัฐธรรมนูญ 2489 ในอีกมิติหนึ่ง ว่าโครงสร้างทางการเมืองสัมพันธ์กับโครงสร้างทางเศรษฐกิจอย่างไร และเหตุใดการออกแบบอำนาจระหว่างรัฐบาลกับรัฐสภาจึงมีความหมายต่อประชาธิปไตยทางเศรษฐกิจโดยตรง

บทความ แรงงานรุ่นใหม่กับสัญญาที่ยังไม่เกิด โดย ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี ที่ตั้งคำถามสำคัญว่า ระบบประกันสังคมและบำนาญที่ประเทศไทยมีอยู่ในปัจจุบัน ยังสอดคล้องกับโลกการทำงานของคนรุ่นใหม่หรือไม่

เงินที่คนทำงานจ่ายเข้ากองทุนประกันสังคมทุกเดือน ไม่ควรเป็นกล่องดำที่ไม่มีใครมองเห็น วิธีบริหารงานและแนวทางการตัดสินใจ ทำให้คำถามพื้นฐานที่สุดยังคงค้างคา เมื่อสิทธิประโยชน์ที่ควรได้รับกลับถูกจำกัด

สารคดี “Blood Berries - หมากไม้” ผลงานเชิงสืบสวนสอบสวนคว้ารางวัลระดับโลกจากแคนาดา ตีแผ่ความจริงเบื้องหลังอุตสาหกรรมผลไม้ป่าและชะตากรรมแรงงานไทยที่ถูกลืม เพื่อสร้างแรงกระเพื่อมต่อสิทธิมนุษยชนและการคุ้มครองแรงงานข้ามแดน พร้อมย้ำเตือนถึงความสำคัญของเสรีภาพสื่อในการตรวจสอบอำนาจรัฐ

เมื่อเสรีภาพของสื่อมวลชนเปรียบเสมือนระบบประสาทของสังคม การถูกแทรกแซงจึงไม่ใช่เพียงเรื่องของคนทำสื่อ แต่คือการตัดขาดสิทธิในการรับรู้ความจริงของประชาชน การปกป้องเสรีภาพสื่อจึงเป็นภารกิจร่วมกันในการสร้างสังคมที่โปร่งใสและเป็นธรรม

เมื่อแรงงานกว่าครึ่งประเทศยังอยู่นอกระบบคุ้มครอง สิ่งที่พวกเขาเผชิญจึงไม่ใช่แค่รายได้ไม่แน่นอน แต่คือความเปราะบางทั้งชีวิต ตั้งแต่การไม่มีสิทธิลาคลอด บำนาญที่ไม่เพียงพอ ไปจนถึงการไม่มีเสียงในนโยบายที่กำหนดอนาคตของตัวเอง

สำรวจความพยายามครั้งสำคัญของรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม ในช่วงทศวรรษ 2480 ที่ใช้อุดมการณ์ชาตินิยมทางเศรษฐกิจเป็นเครื่องมือสำคัญในการปลดแอกสยามจากร่มเงาของชาติตะวันตกและพ่อค้าชาวจีน

บทความ สัญญาประชาคมที่เปี่ยมหวัง เมื่อภาษีคือการซื้ออนาคตและเสรีภาพร่วมกัน พาเราไปหาคำตอบเบื้องหลัง "วงจรคุณธรรม" ของรัฐสวัสดิการ ที่ซึ่งภาษีสูงไม่ได้แปลว่าประชาชนต้องเดือดร้อน แต่หมายถึงการซื้อความมั่นคงในชีวิตเมื่อยามเจ็บป่วย ตกงาน หรือเกษียณอายุ

บทความโดย ศ. ดร.พอพันธ์ อุยยานนท์ วิเคราะห์ข้อจำกัดการพัฒนาเศรษฐกิจของคณะราษฎร ช่วงปี พ.ศ. 2475-2484 แม้จะมีความพยายามสร้างรัฐวิสาหกิจและสงวนอาชีพให้คนไทย แต่การพัฒนาอุตสาหกรรมกลับไปไม่สุดทาง เนื่องจากการถูกยับยั้งเค้าโครงการเศรษฐกิจ

ว่าด้วยภาษีอัตราก้าวหน้าแบบขั้นบันได ที่คนมักเข้าใจผิดว่าการมีรายได้ข้ามฐานภาษีจะทำให้เสียภาษีจนรายได้สุทธิลดลง ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี พาผู้อ่านอธิบายกลไกคณิตศาสตร์การคิดภาษีส่วนเพิ่มที่แท้จริง และเสนอให้บรรจุความรู้เรื่องระบบภาษีในหลักสูตรการศึกษา