บทความ

ประสบการณ์และมุมมองที่น่าสนใจ ที่จะมีส่วนช่วยต่อการแก้วิกฤตความขัดแย้งในพื้นที่ชายแดนไทยกับกัมพูชา ตั้งแต่เรื่องการเปรียบเทียบนโยบายต่างประเทศในอดีต การกำหนดยุทธศาสตร์ด้านความมั่นคง และการกำหนดนโยบายต่างประเทศที่อาจจะต้องเริ่มด้วยการมองมุมใหม่ของรัฐบาลชุดปัจจุบัน

มิตรภาพของหม่อมเจ้าศุภสวัสดิ์วงศ์สนิท สวัสดิวัตน หรือ “ท่านชิ้น” กับปรีดี พนมยงค์ ดูจะเริ่มต้นเมื่อเอกราชและอนาคตของประเทศตกอยู่ในภาวะคับขัน ทั้งสองท่านได้ร่วมมือกันด้วยความเคารพและความไว้วางใจ เพื่อให้ประโยชน์สูงสุดตกแก่ประเทศชาติและประชาชนเป็นหลัก เป็นมิตรภาพที่เหนือกว่าความสัมพันธ์ส่วนบุคคล แสดงให้เห็นว่าในความแตกต่าง ความเข้าใจและการยอมรับซึ่งกันและกันสามารถเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้

สถานะความขัดแย้งระหว่างไทยกับกัมพูชา ส่วนหนึ่งถูกสร้างขึ้นด้วยความรู้ทางประวัติศาสตร์ที่ต่างกัน และสามารถแก้ไขได้ด้วยการสร้างและยอมรับมุมมองที่ถูกต้องร่วมกัน รวมถึงมีความเห็นอกเห็นใจทางประวัติศาสตร์ และมองเห็นความเป็นมนุษย์ของประชาชนที่อาศัยอยู่ ณ บริเวณชายแดนของทั้งสองประเทศ ซึ่งเป็นผู้ได้รับผลกระทบอย่างรุนแรงต่อสงครามและความขัดแย้งในปัจจุบัน

ฐปณีย์ เอียดศรีไชยเป็นสื่อมวลชนที่ติดตามทำข่าวสถานการณ์ไทย-กัมพูชาอย่างต่อเนื่อง นับตั้งแต่ช่วงเวลาที่วิศวกรไทยถูกจับในฐานะสายลัยที่เมืองพนมเปญเมื่อปี พ.ศ.2551 จนกระทั่งถึงช่วงเวลาความขัดแย้งในปัจจุบัน ฐปณีย์ได้สังเกตเห็นถึงมิติความขัดแย้งต่าง ๆ ที่ซับซ้อน ไม่ได้มีเพียงเรื่องของภูมิรัฐศาสตร์อย่างเดียว แต่ยังรวมถึงเรื่องของวัฒนธรรม เศรษฐกิจ และสังคม และมองว่ารัฐบาลของทั้งสองฝ่าย ยังสามารถหาหนทางแก้ไขความขัดแย้งได้

“ประชาธิปไตยที่สมบูรณ์” ในประเทศไทยจะเกิดขึ้นหรือไม่ เป็นคำถามที่อยู่ในความคิดของคนจำนวนมาก รวมถึงมารุต บุนนาค อดีตนักกฎหมาย นักการเมือง รัฐมนตรี และประธานรัฐสภา ผู้ที่ยอมรับว่าหลักกฎหมายและระบอบประชาธิปไตยในประเทศไทย อาจไม่ได้นำความเป็นธรรมมาสู่ทุกคน แต่ในขณะเดียวกัน มารุตก็มองว่านักกฎหมายควรที่จะทำให้อำนาจรัฐเป็นไปเพื่อรักษาไว้ซึ่งคุณค่าที่สำคัญกว่า คือ สิทธิเสรีภาพ ความยุติธรรม และความถูกต้องของสังคมด้วยเช่นกัน

ย้อนอ่านชีวิตของ มารุต บุนนาค ผ่านช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อสำคัญ ทั้งธรรมศาสตร์ภายใต้อำนาจรัฐประหาร ขบวนการนักศึกษาวันที่ 5 พฤศจิกายน 2494 เส้นทางวิชาชีพทนายความ คดีการเมือง งานรัฐสภา ตลอดจนความสัมพันธ์กับปรีดี พนมยงค์และครอบครัว โดยเฉพาะงาน “ครั้งหนึ่งในบัลลังก์ 24” ซึ่งเขียนในนามปากกา “ผู้สื่อข่าวน้อย” และบันทึกฉากอำลาระหว่างพูนศุขกับปาล พนมยงค์ไว้อย่างสะเทือนใจ

นอกจากการพูดถึงสถานการณ์ระหว่างไทยกับกัมพูชาในช่วงที่ผ่านมา และการวิเคราะห์สถานการณ์เพื่อมองหาหนทางแก้วิกฤต ในงาน Pridi Talk #37 ผู้ช่วยศาสตราจารย์อัครพงษ์ ค่ำคูณยังเล่าถึงการกำเนิดของสันนิบาตเอเชียตะวันออกเฉียงใต้หรือ SEAL องค์การซึ่งหากวันนี้ยังคงทำงานอยู่ ก็น่าจะมีบทบาทต่อการแก้ไขสถานการณ์ระหว่างสองประเทศที่กำลังเกิดขึ้น

เพราะจังหวัดกาญจนบุรีเป็นเมืองแห่งการถ่ายทำภาพยนตร์ ตั้งแต่อดีตมาจนถึงปัจจุบัน การจะส่งเสริมการท่องเที่ยวภายในจังหวัดโดยอาศัยภาพยนตร์นั้น ถือว่าเป็นเรื่องที่ไม่ยากจนเกินไปและเป็นเรื่องน่าสนใจทีเดียว แนวความคิดของการดึงดูดนักท่องเที่ยวด้วย “เมืองหนัง” จึงกลายเป็นเครื่องมือที่อาจจะช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจภายในจังหวัดให้เติบโตได้เป็นระบบ โดยเทศกาลนี้จะจัดระหว่าง 28-30 สิงหาคมนี้ ที่โรงงานกระดาษไทย จังหวัดกาญจนบุรี

ความขัดแย้งระหว่างไทยกับกัมพูชา นอกจากนำมาซึ่งกับสูญเสียของชีวิตและทรัพย์สินของประชาชนชาวไทยแล้ว ผลที่กระทบต่อเสถียรภาพบริเวณชายแดน ก็ถือเป็นเรื่องที่หนักหนาสาหัสไม่แพ้กัน คำถามที่หลายคนเฝ้าถามมาตลอดนับตั้งแต่สงครามครั้งใหม่เริ่ม ก็คือจะมีหนทางใดบ้างที่จะสามารถลดระดับความขัดแย้งระหว่างสองชาติลง และเดินสู่การเจรจาที่นำไปสู่สันติ แต่ความซับซ้อนทางการเมืองและการทูต ทำให้ปัญหาระหว่างไทยกับกัมพูชาไม่อาจได้บทสรุปโดยง่าย

การที่นายปรีดี พนมยงค์ในฐานะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ไม่ลงนามในการประกาศสงครามต่อฝ่ายสัมพันธมิตรของไทย เป็นหนึ่งในเหตุการณ์ที่แสดงให้เห็นว่า เอกราชของสยามไม่ได้มาด้วยความบังเอิญ แต่เกิดจากความมุ่งมั่นที่จะรักษาซึ่งหลักการและผลประโยชน์ของชาติของนายปรีดี รวมไปถึงการทำงานของเสรีไทยทุกคน ที่ปฏิบัติการต่าง ๆ ช่วยให้ไทยพ้นจากการเป็นผู้แพ้สงคราม และนำไปสู่การการถือกำเนิดขึ้นของวันสันติภาพไทยในท้ายที่สุด